Mali is gespannen terwijl de opstand de vastberadenheid van de junta op de proef stelt

• Vijf Malinese garnizoenssteden werden gelijktijdig aangevallen door aan Al Qaeda gelieerde jihadisten en Toeareg-rebellen in ongekende gecoördineerde aanvallen.
• De Malinese minister van Defensie Sadio Camara werd op 25 april gedood bij een zelfmoordaanslag buiten zijn woonplaats.
• Toeareg-rebellen heroverden Kidal nadat de troepen van het Russische Afrikakorps zich hadden teruggetrokken na zware gevechten in de noordelijke stad.

Vijf Malinese garnizoenssteden – Kati, Bamako, Sevare, Gao en Kidal – werden dit weekend tegelijkertijd aangevallen.

De aan Al Qaeda gelieerde jihadisten van de Groep voor de Ondersteuning van de Islam en Moslims (JNIM), in coördinatie met het Azawad Bevrijdingsfront (FLA), voornamelijk bestaande uit Toeareg-rebellen, hebben de verantwoordelijkheid opgeëist.

Nina Wilen, directeur van het Afrikaprogramma van het Egmont Instituut voor Internationale Betrekkingen, vertelde DW dat de gebeurtenissen “ongekend zijn in de geschiedenis van Mali” en liet zien hoe “sterk JNIM het afgelopen jaar is geworden”.

Wilen voegde eraan toe: “Het feit dat de Malinese militaire inlichtingendienst niet in staat is geweest om te detecteren dat deze aanvallen op het punt stonden plaats te vinden, is een grote mislukking voor hen.”

Sadio Camara, de Malinese minister van Defensie, werd op zaterdag 25 april gedood bij een zelfmoordaanslag uitgevoerd door JNIM.

LEES | De Malinese junta strijdt tegen ’terroristische groeperingen’ te midden van hevige gevechten

De regering zei dat de aanvaller een auto vol explosieven tot ontploffing had gebracht buiten Camara’s privéwoning in Kati, ongeveer 15 km van de hoofdstad Bamako.

Kati is het centrum van de militaire macht en de zetel van de overgangsregering.

Er werden een staatsbegrafenis voor de minister en een periode van twee dagen van nationale rouw afgekondigd.

Nina Wilen vertelde DW dat er twee redenen leken te zijn waarom Camara, die wordt beschouwd als de onderbevelhebber binnen de junta, het doelwit was.

“Hij is een zeer symbolisch figuur voor de militaire junta,” zei ze.

“De tweede reden is dat Camara de leidende figuur is geweest bij het aangaan van betrekkingen met Rusland. Hem aanvallen kan dus ook een manier zijn om te zeggen dat we de Russische troepen hier niet meer willen hebben.”

Toeareg-rebellen heroveren Kidal

Kidal, in het noordoosten van het land, is het bolwerk van de FLA.

De stad is – of beter gezegd: was – ook een symbool van de groeiende macht van het Malinese leger, dat Kidal in 2023 heroverde op de Toearegs met steun van de Russische Wagner Groep.

President van de CNSP en hoofd van de Malinese speciale troepen arriveert bij de overgangsgesprekken met ECOWAS in Bamako, Mali.

Maar het tij is gekeerd, zegt Djallil Lounnas, universitair hoofddocent Internationale Betrekkingen aan de Al Akhawayn Universiteit in Marokko.

“Het Malinese leger is extreem zwak. De afgelopen jaren controleerde het alleen de stedelijke centra. Maar hele plattelandsgebieden waren uit de hand gelopen. Daarom was het Malinese leger geïsoleerd in Kidal”, vertelde hij aan DW.

Op 27 april bevestigde het door Moskou gecontroleerde Afrikakorps – dat wordt beschouwd als de opvolger van de Wagnergroep – dat zijn troepen zich na zware gevechten uit Kidal hadden teruggetrokken, na overleg met de Malinese leiding.

De rebellen hadden eerder aangekondigd dat ze grote delen van Noord-Mali hadden overgenomen.

Volgens analist Djallil Lounnas vocht het Afrikakorps in Kidal, Kati en Bamako.

“We hebben het echter over slechts 600 tot 1.000 strijders”, zegt hij.

“Het is heel klein. Ik denk niet dat de Russen meer zouden kunnen doen. Daarnaast zitten ze vast in Oekraïne. Ze deden niet veel mee in Iran, dus ik verwacht niet veel Russische deelname in Mali.”

JNIM en FLA – samenwerking van jihadisten en Toearegs

“Opmerkelijk is dat er sprake is geweest van coördinatie tussen jihadisten en Toeareg-rebellen, die niets gemeen hebben, maar wel een gezamenlijke vijand hebben”, zegt Ulf Laessing, hoofd van het Sahel-programma bij de Duitse Konrad Adenauer Foundation (KAS) in Bamako.

“Ze voerden in 2012 samen een aanval uit en namen het noorden van Mali over. Later hebben de jihadisten de Toeareg verdreven”, vertelde Laessing aan DW.

Een soldaat van het Nigerese leger neemt een adempauze tijdens een veiligheidspatrouille nabij de Nigeriaanse grens in de staat Maradi. De wetteloze grenzen met Nigeria en Mali blijven broeinesten voor islamitische jihadistische opstandelingen en plunderende lokale milities.

Giles Clarke/Getty Images

Djallil Lounnas is minder verrast door de hernieuwde samenwerking tussen JNIM en de FLA en zegt tegen DW: “Er zijn zeer sterke bruggen tussen hen. Ze hebben allemaal dezelfde stamachtergrond. Ze vochten samen.”

Laessing gelooft echter niet dat de rebellen van plan zijn de grotere steden als Bamako in te nemen.

“Ze hebben niet de capaciteit om een ​​grote stad te besturen. Ze willen een opstand ontketenen, in de hoop de regering onder druk te zetten om met hen te onderhandelen, of dat ze een nieuwe regering krijgen”, zei Laessing.

“Maar er zijn geen aanwijzingen dat dit gebeurt. De meeste mensen zijn ontevreden over de situatie in Mali, maar ze steunen nog steeds de regering omdat ze niet door jihadisten willen worden bestuurd.”

Sinds zaterdagavond geldt er voor Bamako een avondklok van 72 uur.

Er zijn wegversperringen verschenen voor politiebureaus, de generale staf van de strijdkrachten en de gebouwen van de staatstelevisie.

Een inwoner van Kati, die anoniem wilde blijven, zei: “Het is buitengewoon moeilijk om Kati te verlaten. De toegangswegen naar de hoofdstraten zijn afgesloten voor verkeer.”

Een verzwakte AES kan nauwelijks handelen

De Alliantie van Sahelstaten (AES), die bestaat uit Mali en zijn door de junta geleide buurlanden Burkina Faso en Niger, hekelde de aanvallen op zaterdag als “een monsterlijk complot gesteund door de vijanden van de bevrijding van de Sahel”.

Sterke woorden, maar Mali heeft nog geen concrete militaire hulp van zijn bondgenoten ontvangen.

Analist Nina Wilen zegt dat dit feit “behoorlijk verbazingwekkend is, omdat ze zichzelf niet alleen een defensiealliantie noemen, maar ook een confederatie”.

Ze vertelt DW dat de situatie in Mali laat zien dat de AES “op papier meer een alliantie is dan in de praktijk”.

Laessing van de KAS voegt hieraan toe: “Burkina Faso en Niger hebben niet echt de capaciteiten. Ze zijn druk bezig met het bestrijden van jihadisten. Ze kunnen misschien een beetje helpen met drone-aanvallen, maar ik denk niet dat Burkina en Niger troepen zullen sturen.”

DW-correspondent Mahamadou Kane zei dat zondag de rust was teruggekeerd in de Malinese steden Mopti en Sevare, waar een van de belangrijkste militaire bases van het land is gevestigd.

Een inwoner van Mopti, die anoniem sprak, zei dat dit te wijten was aan de komst van luchtsteun van het Malinese leger: “Ze waren in staat de residentie van de gouverneur en de veiligheidspost van Baricondaga te heroveren, twee locaties die zaterdag in handen van de terroristen waren gevallen.”

De AU en de VN reageren op het geweld in Mali

De voorzitter van de Commissie van de Afrikaanse Unie (AU), Mahmoud Ali Youssouf, veroordeelde krachtig de aanvallen, “die de burgerbevolking aan aanzienlijk gevaar zouden kunnen blootstellen”.

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres veroordeelde “gewelddadig extremisme” en riep op tot “gecoördineerde internationale steun”.

Duitsland heeft ook “met bezorgdheid kennis genomen van de situatie”, vertelde Kathrin Deschauer, woordvoerder van het federale ministerie van Buitenlandse Zaken, aan DW.

Duitse burgers worden dringend verzocht het land te verlaten als dat mogelijk is, en daar voorlopig niet heen te reizen.

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd op dw.com.