In september 2015, toen Stephen Colbert erfde CBS’ ‘The Late Show’ van David Letterman, de eerste en enige presentator, late-night-televisie beleefde iets van een gouden eeuw. Het internet had de lineaire televisie nog niet kunnen verstikken; het werd als vanzelfsprekend aangenomen dat elk zichzelf respecterend omroepnetwerk of ambitieus kabelstation late night (en zelfs late, late night) talkshows zou uitzenden. Veel daarvan waren al lang genoeg actief om als instellingen te kunnen worden beschouwd, en hoewel de presentatoren kwamen en gingen, bleven ze doorgaans lange tijd op hun stoel zitten.
Omdat elke omzet een zeldzame gebeurtenis is, wordt bijna elke nieuwe gastheer begroet met een refrein van “Wie? Wat? Waarom?” voordat de tijd de nieuwkomer een patina van onvermijdelijkheid geeft. Het was, denk ik, enigszins verrassend dat Letterman – de grootste van allemaal, met de mogelijke uitzondering van Johnny Carson – na 23 seizoenen ‘The Late Show’ opgaf, werd hij opgevolgd door een man wiens vorige baan, van negen jaar, een conservatieve expert was in een ironische politieke satire van een half uur op de basiskabel, afgeleid van Jon Stewarts ‘The Daily Show’.
Maar als presentator van ‘The Colbert Report’ was Colberts culturele penetratie diep en was zijn bekendheid al substantieel. Vanity Fair, Newsweek, Esquire, Rolling Stone, Bedraad, Buiten, Sport geïllustreerd en Dartmouth Alumni Magazine hadden hem allemaal op hun covers gezet. Hij had een ijssmaak, een Amerikaanse zeearend, een spin, een schildpad en een loopband van het ruimtestation naar hem vernoemd; Hij getuigde voor het Congres in karakter namens migrerende werknemers; en bedacht het zeer nuttige woord “waarheid.” Je wist dat je moest afwachten.
De Colbert die deze week “The Late Show” verlaat – niet uit eigen wil – is en is niet dezelfde Colbert die het heeft overgenomen. Net als een politicus met een lange staat van dienst is hij grijs geworden in zijn ambt, en net als een paar politici heeft het hem gekruid. Hij heeft de contractuele behoefte geïntegreerd om een mainstream publiek te vermaken met zijn eigen verlangen om een authentieke (zij het gedeeltelijke) representatie van zichzelf te bieden: filosofisch, bedachtzaam, spiritueel, een katholieke humanist, met een diepere interesse in eeuwige waarheden dan de rampzalige absurditeiten van de dag – en maakte van beide dingen een show, die laat op de avond het hoogst gewaardeerd werd.
Deze onderdelen komen samen in de ‘Colbert Questionert’, waarin de gastheer een reeks vragen stelt ‘die zijn aangescherpt tot toleranties in de lucht- en ruimtevaart om de verdediging van elke gast te doordringen, en door te dringen tot de kern van hun persoon en deze volledig bekend te maken bij het Amerikaanse volk.’ (“Ik bewonder het dat je het stuk te veel verkoopt”, zei Letterman toen het zijn beurt was in 2024. “Ik heb het van jou geleerd, papa,” antwoordde Colbert, “ik heb het van jou geleerd.”) Vragen variëren van “Wat is de beste sandwich?” (altijd eerst) naar ‘het engste dier’, naar ‘Wat gebeurt er als we sterven?’ tot “De rest van je leven in vijf woorden.” Je zou thuis mee kunnen spelen.
Er zijn natuurlijk de beroemdheden met wie hij op een geïnteresseerde manier praat, luistert, reageert, aan het lachen wordt, zijn gasten aan het lachen krijgt, toestaat dat dingen uit de koers gaan of lang duren, als het goed gaat. (Uitgebreide interviews zouden hun weg vinden naar YouTube.) Gesprekken konden diepgaand en persoonlijk worden. Gasten komen misschien met een product om te promoten, maar dat is slechts het gas waarop talkshows draaien; de reis ging over iets anders.
“Ik ben op een punt gekomen waar ik niet veel meer van het publiek wil dan ze aan het lachen maken”, Colbert vertelde John Mulaney in 2020“en om een verband te leggen tussen mijn interne angsten, zoals ik ze extern uitdruk via de grap, wanneer ze erom lachen, heb ik het gevoel van kameraadschap en gemeenschap dat ik niet gek ben om dit zo te voelen, omdat ze niet zouden lachen tenzij ze het bij iemand anders herkenden. En het kan een angst zijn over het leven, of de dood, of over wat er vandaag in het nieuws is gebeurd.”
Het ontslag van Colbert, zo is inmiddels algemeen bekend, volgde hard op Paramount, de eigenaar van het netwerk, en schikte een Trump-overlastzaak voor $ 16 miljoen; Colbert suggereerde in de uitzending dat het een “dikke omkoping” was om FCC-goedkeuring te krijgen voor de verkoop ervan aan de Trump-vriendelijke Skydance Media, en binnen een paar dagen was “The Late Show” niet meer. (‘Een gierend halt toeroepen door andere handen’, noemde Letterman het vorige week tijdens zijn afscheidsoptreden, waarin hij leiding gaf aan ‘de moedwillige vernietiging van CBS-eigendommen’, stoelen gooien Vanaf het dak van het Ed Sullivan Theater.) Met de dood van de door Taylor Tomlinson gehoste panelshow ‘After Midnight’, waarvan Colbert uitvoerend producent was, is het netwerk uit de late-night-business verdwenen. (Ze verhuren de ruimte aan het onafhankelijk geproduceerde “Comics Unleashed With Byron Allen.”)
Toch was de reünie vorige week op “The Late Show” van “Strike Force Five”, het podcastteam samengesteld door Colbert, Jimmy Fallon, John Oliver en Jimmy Kimmel tijdens de schrijversstaking van 2023 ten behoeve van hun personeel, een herinnering dat er in de late avond nog leven in zit. Het is waar dat het talk-ecosysteem de afgelopen tien jaar is veranderd, aangezien er honderd podcasts zijn opgebloeid, waaronder podcasts van late-night-veteranen Conan O’Brien, Jon Stewart, voormalig CBS late, late-night presentator Craig Ferguson en Letterman. Niettemin, zoals Kimmel opmerkte: “Mensen hebben veel opties, maar ze blijven naar ons komen.”
Vanaf volgende week zal Colbert er niet meer zijn. ‘Je kunt de show van een man aan, je kunt de stem van een man niet aan,’ had Letterman gezegd; voorlopig zal die stem dat zijn co-schrijven van een vervolg op Lord of the Ringswat in zekere zin filmmetaforen is Tolkien-superfan Colberts versie van “Als je me neerslaat, zal ik krachtiger worden dan je je ooit kunt voorstellen.” Wij wachten met belangstelling af.
Ondertussen vroeg hij gast Julia Louis-Dreyfus of ze advies had om te herstellen van het verlies van een langlopende show.
“Drink je?” vroeg ze.
‘Ik ben er behoorlijk goed in,’ antwoordde Colbert.
“Het komt wel goed met je.”
