Binnen een geïmproviseerde werkplaats in Gazaherbouwd nadat het beschadigd was door Israëlische luchtaanvallenSuleiman Abu Hassanin staat tussen stapels gebroken beton en probeert ze een nieuwe vorm te geven. Zijn stem aan de telefoon klinkt vermoeid en draagt het gewicht van wat hij probeert te doen: herbouwen op een plek waar bouwmaterialen niet langer beschikbaar zijn.
De bouwcrisis in Gaza begon niet met de laatste oorlog. Jarenlang heeft de Israëlische blokkade plaatsgevonden beperkte de toegang van cement, staal en andere bouwmaterialen, waardoor de wederopbouwinspanningen in de enclave worden vertraagd. Maar na bijna twee jaar van intensievere bombardementen heeft de omvang van de vernietiging het systeem ver voorbij de ineenstorting gebracht.
Volgens schattingen van de VN bevat Gaza nu ruim 60 miljoen ton puin, terwijl honderdduizenden ontheemden nog steeds in tenten leven met weinig bescherming tegen hitte winterse kou en geen duidelijk vooruitzicht wederopbouw.
In die omgeving is puin niet langer alleen maar puin. Het wordt een van de weinige bouwbronnen die nog over zijn.
Eén lokaal antwoord is Green Rock, een project onder leiding van Abu Hassanin dat tot doel heeft de overblijfselen van verwoeste gebouwen te recyclen tot bruikbare Lego-achtige stenen. Soortgelijke in elkaar grijpende baksteensystemen zijn elders gebruikt, ook in delen van Europa en in post-conflictomgevingen zoals Soedan en Irak. Maar in Gaza ontstaat het project onder heel andere omstandigheden: niet als een architectonisch experiment, maar als een reactie op de bijna verdwijning van conventionele wederopbouwmaterialen.
Abu Hassanin zegt dat het idee eerder uit noodzaak dan uit innovatie is ontstaan. “We werden geconfronteerd met een simpele vergelijking: vernietiging zonder oplossingen”, zegt hij. “Dus probeerden we er een hulpbron van te maken.”
Het proces omvat het vermalen en sorteren van puin, het vervolgens vermengen met lokale grond en alternatieve bindmaterialen die in Gaza zijn ontwikkeld, voordat het in blokken wordt samengeperst met behulp van een met de hand gebouwde machine. De resulterende in elkaar grijpende stenen kunnen worden geassembleerd zonder traditionele mortel, waardoor de afhankelijkheid van cement, dat schaars blijft, wordt verminderd.
Onder normale omstandigheden zou dit type baksteen wat cement nodig hebben, zo’n 7 tot 12 procent. Maar omdat de toegang daartoe sterk beperkt blijft, zegt het team dat het in plaats daarvan een versie heeft ontwikkeld met lokaal beschikbare vervangende materialen. Ingenieur Wajdi Jouda hielp bij het definiëren van de grootte en structuur van de steen om aan de technische normen te voldoen en bracht het team in contact met technische expertise van buiten Gaza.
