De langverwachte bijeenkomst in Peking van de leiders van China en de Verenigde Staten aanstaande donderdag en vrijdag zou het meest consequente buitenlandse bezoek van de tweede ambtstermijn van president Donald Trump zijn.
ADVERTENTIE
ADVERTENTIE
En dat had ook gekund als de reis zes weken geleden had plaatsgevonden zoals gepland.
Destijds stelde Trump dit op korte termijn uit vanwege zijn aanval op Iran, in de hoop op snel succes.
Hoewel de Chinese presentatoren allergisch waren voor ongeschreven protocolwijzigingen op het allerlaatste moment, waren ze meegaand: ze wilden niet publiekelijk vernederd worden door de grillen van Trump.
De ontmoeting tussen Trump en Xi Jinping zal dus (waarschijnlijk) plaatsvinden, maar verwacht nu geen grote resultaten.
“De diplomatie van de top heeft alleen maar de diepere factoren versterkt die de kans op substantiële winst verkleinen”, zegt Jonathan Czin, een China-expert bij het Brookings Institution in Washington.
“Door vroeg en luid de wens te signaleren voor meerdere presidentiële ontmoetingen dit jaar, heeft de regering-Trump wellicht de prikkel van Peking om grote concessies te doen verminderd”, voegde hij eraan toe.
Na tien weken oorlog tegen Iran en de steeds moeilijkere pogingen om een einde te maken aan het conflict, is de positie van Trump onzekerder geworden, omdat de olieprijzen enorm zijn gestegen en zijn populariteit is gedaald.
Daarom heeft Trump een soort deal met China nodig – of op zijn minst een aanzienlijke hoeveelheid Chinese goodwill – die hij als een overwinning in eigen land kan verkopen, vooral vóór de cruciale tussentijdse verkiezingen in november, die het politieke lot van de president in de tweede helft van zijn laatste ambtstermijn zullen bepalen.
Misschien klinkt hij daarom vandaag veel minder agressief over China dan tijdens zijn eerste termijn.
Trump wil dat China helpt de oorlog in Iran te beëindigen
Omdat hij er niet in is geslaagd een van zijn militaire doelstellingen te verwezenlijken, wil Trump wanhopig dat China zijn invloed op Iran aanwendt om de oorlog snel tot een einde te brengen. Tot nu toe heeft Peking echter weinig belangstelling getoond om zich in een conflict te begeven dat het beschouwt als geheel door Washington zelf veroorzaakt.
In plaats daarvan geeft Xi er de voorkeur aan “om de VS te laten verwikkelen in een nieuw conflict in het Midden-Oosten, terwijl Chinese bedrijven satellietbeelden aan Iran verkopen die worden gebruikt om Amerikaanse troepen in de regio te targeten”, zoals Michael Froman van de Council on Foreign Relations opmerkte.
Al met al is de Chinese reactie op de avonturen van Trump op het gebied van het buitenlands beleid zorgvuldig gemeten, met een sterke nadruk op het behoud van de stabiliteit en het handhaven van het mondiale machtsevenwicht.
De belangrijkste zorg van Peking is dat wat er ook als nieuwe versie van Iran naar voren komt, de Chinese belangen niet in de weg staat.
“China heeft gekozen voor een berekende containmentstrategie, gebaseerd op harde retoriek en publieke afwijzing van de Amerikaanse hegemonie”, zegt Alicia Garcia-Herrero, senior fellow bij de in Brussel gevestigde denktank Brueghel.
“Tot nu toe heeft het land echter niet – althans openlijk – de rode lijnen overschreden die Washington heeft getrokken, vooral niet op het gebied van wapenleveranties aan Iran.”
Nu de internationale context in het voordeel van Peking werkt, kan China het zich veroorloven een onschuldige toeschouwer te zijn, die graag niet betrokken wil raken bij het kiezen van partij – voorlopig.
Het land heeft zijn strategische oliereserves vergroot en zwaar geïnvesteerd in groene energie, zodat het gemakkelijk de energiecrisis kan doorstaan die is ontstaan door de sluiting van de Straat van Hormuz.
Het conflict heeft in ieder geval de Chinese benadering van de energiezekerheid in het gelijk gesteld, waardoor het minder kwetsbaar is geworden voor verstoring van het aanbod en prijsvolatiliteit.
Maar omdat China een op de export gerichte economie is, kan het het zich niet veroorloven de wereld in een recessie te zien storten, omdat dat slechte zaken voor Peking zou betekenen, vooral nu de binnenlandse vraag in China is ingestort.
“De Chinezen worden getroffen door het vooruitzicht van een wereldwijde economische vertraging. Ze hebben dus belangen aan beide kanten”, zegt Edgar Kagan, voormalig speciaal assistent van president Joe Biden en senior directeur voor Oost-Azië in de Nationale Veiligheidsraad.
“Aan de ene kant willen ze duidelijk niet dat de VS al te succesvol wordt. Aan de andere kant, als de zeestraat gesloten blijft, heeft dat zeer belangrijke gevolgen.”
Naast de Chinese invloed op Iran wil Trump dat China meer Amerikaanse industriële goederen en landbouwproducten koopt, evenals een verlenging van de fragiele handelswapenstilstand.
Om te benadrukken dat het hem menens is, zal de Amerikaanse president in China geflankeerd worden door zestien topbestuurders, zo blijkt uit een lijst die maandagavond door het Witte Huis is verspreid.
Onder hen bevindt zich Tesla- en SpaceX-baas Elon Musk – het nieuwste teken dat de rijkste persoon ter wereld de hekken met Trump heeft hersteld, na een zeer publieke ruzie een jaar geleden.
De delegatie lijkt zich te concentreren op sectoren waar Washington en Peking concrete deals kunnen sluiten: de luchtvaart (Boeing), technologie (Apple, Meta), financiën (Citi, Goldman Sachs), landbouw (Cargill) en halfgeleiders (Qualcomm).
De aankoop van Boeing-vliegtuigen en de Chinese export van zeldzame aardmetalen zijn naar verluidt centrale onderwerpen.
Peking verwacht geen grote ‘reset’, maar wil wel een meer voorspelbare economische relatie.
Een centrale Chinese vraag is waarschijnlijk de versoepeling van de Amerikaanse exportcontroles op geavanceerde chips en halfgeleiderapparatuur.
China beschouwt deze beperkingen als de ernstigste langetermijnbedreiging voor zijn technologische ambities op het gebied van AI, ruimtevaart en geavanceerde productie.
Het wil ook dat de huidige tarievenwapenstilstand wordt verlengd. Na hun overeenkomst uit 2025 hebben beide partijen tijdelijk enkele tarieven en exportcontrolemaatregelen opgeschort.
Het doel van Peking is nu om een terugkeer naar een grootschalige handelsoorlog te voorkomen.
“Maar zelfs als ze op al deze zaken niet veel bereiken, komt China er feitelijk sterker uit, zolang er geen ontploffing plaatsvindt tijdens de bijeenkomst en president Trump niet weggaat en op zoek gaat naar een nieuwe escalatie”, zegt Scott Kennedy, een China-expert bij het Center for Strategic and International Studies (CSIS) in Washington.
De angsten van Europa: zij worden bijkomende schade
Sommige Europese leiders zullen het vooruitzicht van een sterker China en een zwakker Amerika onder Trump wellicht aantrekkelijk vinden.
De Spaanse premier Pedro Sánchez, die nauwelijks een bondgenoot van Donald Trump is, heeft consequent betoogd dat Europa de dialoog en de economische banden met China moet onderhouden, zelfs te midden van toenemende spanningen tussen Washington en Peking.
“China en Europa zijn in het verleden samen voorspoedig geweest en er is geen reden waarom ze dat niet opnieuw zouden doen”, zei hij vorige maand.
Maar experts benadrukken het belang van een evenwichtige relatie tussen de twee supermachten voor Europa.
“We moeten ons zorgen maken dat de Europeanen, na hun moeilijke ervaringen met Trump, te veel in de richting van China gaan”, zegt Jonas Parello-Plesner, een gastonderzoeker in het Indo-Pacific-programma van het Duitse Marshall Fonds (GMF).
“China is nog steeds een systemische bedreiging – en als de Chinezen hard tegen Trump spelen, heeft Europa niets te winnen.”
Een hernieuwde tarievenoorlog tussen de VS en China of escalaties van sancties zouden de Europese industrieën kunnen treffen als gevolg van een zwakkere mondiale vraag, verstoorde toeleveringsketens en financiële volatiliteit.
Zo hoopt Brussel te voorkomen dat het een bijkomende schade wordt in een economische confrontatie tussen Washington en Peking.
Dit zou kunnen gebeuren wanneer de Chinese export, vanwege de hoge Amerikaanse tarieven, tegen lagere prijzen naar Europa wordt verlegd, wat een bedreiging vormt voor EU-bedrijven.
De EU wil ook dat China zijn export van zeldzame aardmetalen op gang houdt, essentieel voor elektrische auto’s, batterijen en groene technologie.
De wapenstilstand van vorig jaar tussen de VS en China over zeldzame aardmetalen werd uitgebreid tot de Europeanen en werd slechts voor een jaar overeengekomen, tot oktober 2026.
China heeft een quasi-monopolistische positie over zogenaamde zeldzame aardmetalende 17 metalen elementen die cruciaal zijn voor geavanceerde technologieën. Het land beschikt over ongeveer 60% van het mondiale aanbod en 90% van de verwerkings- en raffinagecapaciteit.
De zorg in Brussel vandaag is dat Trump zou kunnen onderhandelen over bilaterale leveringsgaranties voor de VS, terwijl Europa buiten de regeling blijft – een zorg die goed gegrond is in de ervaring.
“Realistisch gezien worden de gesprekken tussen Trump en Xi zeer bilateraal”, aldus Parello-Plessner. “En één ding is zeker: Trump zal alleen voor zichzelf spreken.”
