Door Robert Scucci
| Gepubliceerd
De meeste subgenres trappen in dezelfde val omdat bepaalde beats en motieven moeten worden gebruikt. Dat zijn subgenres. De valkuil waarin mindere films trappen is dat ze niet weten hoe ze een uitgangspunt naar een hoger niveau moeten tillen dat inherent afgeleid is. Daarom zijn er zoveel dertien-in-een-dozijn psychologische thrillers, slashers en, in het geval van de films uit 2002, Paniek Kamerhuisinvasiefilms.
Maar hier gaat het om David Fincher, de regisseur van de film: hij is waanzinnig goed in het nemen van een concept dat op het eerste gezicht standaard lijkt, en het op een manier naar een hoger niveau tillen dat het interessant houdt. Paniek Kamervoor alle doeleinden, is gekunsteld. Het is stock by design. Het is een verhaal over drie jongens die inbreken in een huis waar een vrouw en haar tienerdochter alleen wonen, en vervolgens vechten om te overleven met de beperkte middelen die ze tot hun beschikking hebben.
Panic Room is opgenomen als geen andere Home Invasion-film
Als je een fan bent van thrillers, ben je waarschijnlijk de tel kwijtgeraakt van het aantal home-invasion-films dat je hebt gezien, omdat ze allemaal in elkaar overvloeien. David Fincher wist dit, dus zette hij het hele subgenre op zijn kop door te kiezen voor een ‘cameraloos’ effect waarmee hij onmogelijk lange trackingshots kon maken die in één ononderbroken opname lijken te gebeuren. Zijn doel was te impliceren dat “er geen cameraman, geen bemanning en geen spoor is”, wat betekende dat de camera overal heen kon.
Het resultaat is een reeks shots die beginnen in de keuken beneden, zich een weg banen door kasten, muren en luchtkanalen, wenteltrappen omhoog duwen en, in sommige gevallen, door het plafond naar de verdieping erboven zweven. Het meest indrukwekkende is dat, voor een productie uit 2002, de door de computer gegenereerde beelden de onderdompeling nooit doorbreken. Leuk vinden Het stralendehet is bijna alsof we het hele verhaal zien ontvouwen vanuit het perspectief van het huis, waardoor de kijker elk personage in de gaten kan houden als een vlieg aan de muur die onopgemerkt van kamer naar kamer springt.
Deze opnamemethode maakt het Paniek Kamer een stuk beter dan zijn tijdgenoten, omdat geen enkele andere home-invasiefilm er zo uitziet als deze. Gecombineerd met het strakke scenario van David Koepp en het talent van de kleine cast, wordt wat anders een eenvoudig uitgangspunt zou zijn een Hitchcockiaanse nachtmerrie die je blijft kijken omdat het allemaal zo fris aanvoelt.
Een gaapfestijn in theorie, een masterclass in de praktijk
Ik zal de synopsis hier kort houden, omdat Paniek Kamerzoals bij de meeste huisinvasieplots, is er eigenlijk niet veel aan de hand. Hoe deze dingen escaleren, is waar het echt om gaat.
Wanneer Meg Altman (Jodie Foster) met haar 11-jarige dochter Sarah (Kristen Stewart), zijn ze verbaasd als ze horen dat de vorige eigenaar van het huis, een excentrieke miljonair, een ondoordringbare paniekkamer in de hoofdslaapkamer heeft laten bouwen, compleet met televisies met gesloten circuit, een vaste telefoon en voedselrantsoenen. De dag verstrijkt voor onze hoofdrolspelers en Meg valt in slaap voordat ze klaar is met het instellen van enkele communicatieapparatuur in de miniatuurbunker.
Het toeval wil dat drie criminelen, Junior (Jared Leto), Burnham (Forest Whitaker) en Raoul (Dwight Yoakam), het gewricht hebben omhuld omdat de vorige eigenaar de grootvader van Junior was, en Junior heeft reden om aan te nemen dat er miljoenen dollars verborgen zijn in de geheime kamer.
Ze verschijnen midden in de nacht terwijl Meg en Sarah slapen, maar Meg wordt wakker, realiseert zich dat ze worden beroofd, pakt Sarah vast en trekt zich terug in de paniekkamer zodat ze haar gedachten kan ordenen en haar volgende zet kan bedenken. De noodtelefoonlijn is niet goed ingesteld, maar ze kan nog steeds via de intercom met de criminelen communiceren, en ze weigeren te vertrekken totdat ze krijgen waarvoor ze kwamen.
Dat is het hele plot Paniek Kamer. Zoals ik al zei, vrij standaard spul, want als je er een hebt gezien film over een thuisinvasieje hebt ze vrijwel allemaal gezien.
Waarom het een stuk beter is
De film begint echt te koken als we waanzinnige beelden krijgen vanuit het perspectief van het huis, die ons laten zien waar de criminelen ronddwalen, wat Meg en Sarah zien door de gesloten camera’s, en een voelbare hoeveelheid spanning creëren tijdens de scènes die er echt toe doen, zoals wanneer Meg zich realiseert dat ze haar mobiele telefoon naast haar bed heeft laten vallen voordat ze op slot ging en begint te berekenen of ze naar buiten kan rennen, hem kan pakken en weer in veiligheid kan komen.
Het is niet alleen het “camera”-werk Paniek Kamer dat bezegelt echter de deal, omdat de criminelen die voortdurend met elkaar in zee gaan, extra spanningsniveaus aan de mix toevoegen. Jared Leto is perfect als de schreeuwer met een Napoleon-complex, omdat hij oprecht gelooft dat hij de obligaties aan toonder van zijn grootvader verdient. Hij is zo onaangenaam en kortzichtig dat hij Raoul meeneemt om te helpen met de klus, iets waar Burnham vanaf het begin niet blij mee is.
We hebben dus een losgeslagen, idiote leider en een onvoorspelbare krachtpatser die bereid is extreme maatregelen te nemen, waaronder het vermoorden van de familie in huis, als dat nodig is. Dan blijft Burnham over, de enige crimineel met een geweten. De reden dat hij waardevol is voor Junior is omdat hij veilige kamers installeert om in zijn levensonderhoud te voorzien en mogelijk weet hoe hij deze moet kraken als hij de klus goed kan opschalen. Zijn onwil om door te zetten zorgt ervoor dat het dynamische werk werkt, omdat er die avond niemand in huis mocht zijn, en hij voelt zich oprecht verschrikkelijk over hoe ingewikkeld de dingen zijn geworden voor Meg en Sarah.
In een ideale wereld zou de overval een misdaad zonder slachtoffers zijn geweest. Drie jongens breken in in een huis waar nog niemand is ingetrokken en stelen geld van een dode man waarvan niemand anders weet dat hij bestaat. De vermeende eenvoud van het werk, vergeleken met hoe de avond zich feitelijk afspeelt, zorgt ervoor dat de hele zaak exponentieel desastreuzer aanvoelt, omdat Meg en Sarah nu vrezen voor hun leven, vooral wanneer de nul-uur-trope aan de mix wordt toegevoegd in de vorm van Sarah die insuline nodig heeft om te voorkomen dat ze in een diabetische coma terechtkomt.
Elke beat en opstelling is binnen Paniek Kamer is afgeleid. Elke escalatie wordt verwacht. Elke trope wordt gevierd. Maar de film voelt nooit als een worsteling om er doorheen te komen. Je gaat deze film in en weet precies hoe het zal eindigen, maar het is zo’n wilde rit om daar te komen dat het je gewoon niet kan schelen dat je al zoveel verschillende versies van hetzelfde verhaal hebt gezien.
Als er één ding is dat mij uit de film haalde, dan was het hoe snel Meg zich aan bepaalde situaties aanpaste. Niet omdat ik niet geloof in het concept van een sterke, onafhankelijke vrouw of iets dergelijks, maar omdat de gemiddelde persoon simpelweg niet zo voorbereid zal zijn op een huisinbraak, vooral niet als die begint terwijl hij slaapt. Er is geen manier om te oefenen voor dit soort scenario’s, vooral niet in een huis waar je eerder die dag letterlijk naar toe bent verhuisd.
Maar als het enige dat me echt stoort het feit is dat iemand de plattegrond van zijn eigen huis sneller leerde kennen dan ik ooit redelijkerwijs zou kunnen, zou ik zeggen dat Fincher en zijn bedrijf hier geweldig werk hebben geleverd.
Paniek Kamer om al deze redenen houdt het bijna 25 jaar later stand. Het is een alledaags verhaal dat volkomen origineel aanvoelt vanwege de creatieve keuzes achter de productie ervan. Toen Jared Leto op zijn plaats werd gezet door zijn veel grotere, veel intimiderende handlanger, toverde hij ook een glimlach op mijn gezicht, want waarom zou dat niet?
Vanaf dit moment kun je streamen Paniek Kamer is Hulu.
