‘Wasteman’-recensie: Brits gevangenisdrama graaft diep in het overlevingsspeelboek

Net als het milieu waarin ze zich afspelen, kunnen gevangenisfilms vreselijk beperkend zijn. Ze concentreren zich vaak op versleten thema’s als mannelijkheid, spijt en verlossing en bevatten (en soms genieten) ruw uitgehouwen afbeeldingen van gemartelde personages die lijden onder fysiek en emotioneel tumult. Het genre is inherent meeslepend maar ook enigszins voorspelbaar en belooft een verleidelijke blik op een angstaanjagend machowereld – een wereld die de meesten van ons gelukkig niet uit de eerste hand kennen.

Cal McMau’s speelfilmdebuut is nauwelijks een heruitvinding van de formule, maar herinnert het publiek er wel aan wat zo stevig blijft aan het uitgangspunt van een gewone man die achter de tralies in leven probeert te blijven. En dankzij de laatste indrukwekkende wending van rijzende ster David Jonsson vindt ‘Wasteman’ zelfs een paar nieuwe noten om te spelen binnen een bekende grimmige melodie.

Jonsson speelt Taylor, die dertien jaar in een Britse gevangenis heeft gezeten vanwege een drugsdeal die tragisch misliep en tot een accidentele dood leidde. De jongeman is zachtaardig en al te meegaand en wil vooral problemen vermijden, waarbij hij zich laat pesten door celblok-criminelen Paul (Alex Hassell) en Gaz (Corin Silva), terwijl hij aanbiedt hun haar te knippen in ruil voor de pillen die zijn verslaving voeden. Taylor heeft geleerd om met elkaar om te gaan, omdat hij in een zombieachtige toestand verkeert door de voortdurende high die hij najaagt.

Maar Taylor’s stagnatie wordt onderbroken door het nieuws dat hij mogelijk vervroegde vrijlating krijgt. (Het overvolle Britse strafsysteem moet geweldloze gevangenen afstoten om ruimte te maken voor gevaarlijke overtreders.) Taylor verlangt ernaar opnieuw contact te maken met zijn vervreemde tienerzoon Adam (Cole Martin) en ziet het licht aan het einde van de tunnel – tot de komst van Dee, zijn nieuwe celgenoot.

Gespeeld door een grommend, opgerold Tom BlythDee waggelt terwijl Taylor krimpt. Dee ziet zijn nieuwe thuis als zijn koninkrijk en wordt al snel de belangrijkste leverancier van alles wat je nodig hebt (sportschoenen, snoep, drugs) in de gevangenis, terwijl hij op gewelddadige wijze zijn dominantie laat gelden. (Al vroeg snijdt Dee het gezicht van een medegevangene open en herkent hem als iemand die ooit met een rivaliserende ploeg heeft meegelopen.) Taylor past zich aan de onstabiele situatie aan zoals hij altijd heeft gedaan, fungeert als de niet-bedreigende bèta en wint uiteindelijk Dee’s vertrouwen en vriendschap. Al snel raakt Dee geïnteresseerd in Taylor en geeft hij zijn lakeien van buiten de opdracht om Adam geschenken te geven waarvan zij beweren dat ze van zijn vader zijn.

‘Wasteman’ introduceert dit vreemde koppelscenario en wacht vervolgens tot hun fragiele samenleven uiteenvalt. Paul en Gaz zijn eraan gewend de beste honden van de gevangenis te zijn en zijn er niet blij mee als Dee hun terrein binnendringt, wat resulteert in een escalatie van de spanning die Taylor’s voorwaardelijke vrijlating in gevaar brengt. Maar hoewel een groot deel van ‘Wasteman’ een verwacht traject volgt, blijkt de opvatting van Taylor in de film neteliger dan verwacht.

Hoewel waarschijnlijk het meest bekend van de HBO-serie “Industrie,” Jonsson heeft in korte tijd een duizelingwekkend bereik getoond, waaronder spannende romantische drama’s (“Roggelaan”) en dystopische thrillers (“De lange wandeling”). Maar wat zijn uiteenlopende rollen verenigt, is het gevoel van een gevoelige, intelligente acteur die ons voortdurend doet afvragen wat hij denkt.

De stiltes van Jonsson lijken altijd zoveel te zeggen en in “Wasteman” profiteert hij van zijn gereserveerde houding en kleinere frame om een ​​personage te creëren dat veel minder angstaanjagend is dan de mensen om hem heen. In tegenstelling tot Dee is hij geen geharde crimineel, slechts een man die één stomme fout heeft gemaakt om zijn kind financieel te ondersteunen, en ‘Wasteman’ moedigt de kijkers aanvankelijk aan om te sympathiseren met deze delicate ziel die voor de wolven is gegooid.

Maar geleidelijk compliceert Jonsson onze gevoelens over Taylor. Even wanhopig om vrijgelaten te worden als om high te blijven worden – waarbij hij in wezen uit de ene gevangenis wil ontsnappen terwijl hij in een andere blijft – laat hij langzaam merken dat hij weinig principes of ethiek heeft. Wanneer Paul en Gaz Dee confronteren, is Taylor’s reactie zo laf dat het zielig is, wat duidt op een ruggengraatloosheid die hem in de war bracht lang voordat hij in de gevangenis belandde. De film presenteert Taylor als een vriendelijke geest, die weinig meer blijkt te zijn dan berekend zelfbehoud.

Binnen de grenzen van een tamelijk conventioneel gevangenisdrama ontleedt McMau een anonieme ‘niemand’ die ontdekt dat er, zowel in de gevangenis als in het leven, gevolgen zijn als je geen partij kiest. Ondanks Dee’s wreedheid portretteert Blyth de celgenoot van Taylor als loyaal en eerlijk: iemand die gelooft in een persoonlijke gedragscode. De bitterste ironie van de film is dat van de twee mannen het uiteindelijk Dee is die misschien eervoller is.

McMau’s pogingen om de grimmige authenticiteit van het verhaal te versterken mislukken af ​​en toe. (Geïnspireerd door beelden gemaakt door echte gevangenen met gesmokkelde mobiele telefoons, gebruikt de nieuwe regisseur toneelachtige inzetstukken die bedoeld zijn om deze intieme, grafische beelden opnieuw te creëren.) Hij staat steviger in het verkennen van zijn twee aanwijzingen terwijl ze tegenover elkaar staan ​​in deze smeulende smeltkroes. Net als Jonsson verwijst Blyth naar een heel universum in zijn personage, simpelweg door de manier waarop hij rustig luistert en observeert. Nu Taylors voorwaardelijke vrijlating nadert, wordt de inzet steeds groter. Tegen de tijd dat “Wasteman” zijn dubbelzinnige finale bereikt, is onze loyaliteit verre van duidelijk.