Is Bob Odenkirk “Niemand” of is hij “normaal”? De voortdurende zelfwegcijfering van zijn personages in zijn recente tijdperk van actiehelden is iets dat hij en scenarioschrijver Derek Kolstad zullen moeten aanpakken met een therapeut, maar het nieuwste deel in hun “Verrassing! Bob Odenkirk vermoordt mensen!” microgenre is ‘Normaal’, een titel die aangeeft dat er helemaal niets normaals op het scherm gaat gebeuren.
Wat is überhaupt ‘normaal’? In de film geregisseerd door Ben Wheatleyhet is de naam van een typisch Amerikaans stadje in Minnesota, waar Ulysses Richardson (Odenkirk) een tijdelijke dienst vervult als interim-sheriff na de dood van de vorige bewoner van het kantoor. Hij is enigszins opgetogen over de Norman Rockwell-achtige scène waarin hij terechtkomt, waarin hij zijn omgeving beschrijft in uitgebreide voicemails aan zijn vervreemde vrouw die als verhaal dienen.
Maar de woorden van Ulysses komen niet overeen met wat we op het scherm zien (noch met de proloog die zich afspeelt tijdens een geheime bijeenkomst van yakuza-gangsters). Hij prijst hoe mooi en, ja, normaal alles lijkt, terwijl hij tegelijkertijd de details in zijn kantoor verkeerd inschat, zoals de goed gevulde, niet-afgesloten wapenkamer en de overlijdensakte van de overleden sheriff Gunderson (Pat Harris, alleen te zien op foto’s).
Dat klopt, Gunderson, de naam die beroemd is geworden door die andere Minnesota noir, de hit ‘Fargo’ van de gebroeders Coen uit 1996, waarvoor Frances McDormand een Oscar won als de hoogzwangere politiechef, Marge Gunderson. Maar het punt van het openlijk verwijzen naar een film die zo grappig en behendig is als ‘Fargo’, is dat het ons alleen maar aan ‘Fargo’ zal doen denken, dus je film kan maar beter net zo goed zijn – of op zijn minst in de buurt komen. Helaas, “Normaal” niet.
‘Fargo’ vond zijn humor in de tegenstelling tussen ‘Minnesota Nice’ en de donkere, criminele onderbuik die het verkende. “Normaal” probeert hetzelfde te doen, maar is niet succesvol. Niemand probeert het accent zelfs maar uit en een paar kitscherige zinnetjes zijn niet voldoende, zelfs niet van ondersteunende sterren als Henry Winkler en Lena Headey.
‘Normal’ is niet alleen geboren uit de Coens, maar ook uit Tarantino. Wheatley’s eerdere werk, vooral zijn foto uit 2016 “Gratis vuur”, is doordrenkt van het snauwende hypergeweld waarmee de maker van ‘Reservoir Dogs’ pionierde. ‘Normaal’ bevindt zich precies in die zone van buitensporig vuurgevecht, onderbroken door naalddruppels en ironische uitdrukkingen.
Er is nog een DNA-streng van scenarioschrijver Kolstad, die ook ‘John Wick’ heeft uitgevonden. Het lijkt erop dat hij keer op keer hetzelfde scenario schrijft – aardige vent bewijst met tegenzin dat hij over een aantal zeer specifieke vaardigheden beschikt – maar hier zijn verwijzingen naar de jaren 90 verwerkt, waarbij hij de setting van ‘Fargo’ en de Japanse inspiratie van Tarantino’s leent. ‘Vermoord Bill’ de yakuza naar Minnesota brengen. Dat is het stadsgeheim dat de sheriff van buitenaf nog niet heeft ontdekt, ook al ruikt hij dat er iets niet helemaal klopt.
Het lijkt ook een beetje op “The Wicker Man” (1973), waarin een gesloten gemeenschap, waarvan zij denken dat het een ongelukkige politieagent is, oproept om als een soort valsspeler te dienen. Maar Ulysses is scherper dan ze hadden verwacht en veruit beter met een pistool dan wie dan ook. Dit is een van die inspanningen die absoluut geen gevaar en geen inzet met zich meebrengen, omdat je nooit gelooft dat onze held in gevaar is. (“The Wicker Man” had tenminste het lef om dat te doen.)
De Rube Goldberg-machine van een complot komt in werking wanneer een ongelukkig echtpaar de plaatselijke bank berooft, wat een reeks gebeurtenissen in gang zet die zullen resulteren in een besneeuwde nachtelijke patstelling, waarbij de hele gemeenschap zich tegen Ulysses keert, die samenwerkt met Sheriff Gundersons weeskind Alex (Jess McLeod). Vuur en ijs botsen prachtig, maar de actie hier is slechts bruikbaar en donker.
Je kunt je horloge instellen op het uurwerk van dit (gelukkige) script van 90 minuten: na 40 minuten begint het geweld, om een uur ervaart Ulysses een verrassend verraad. In toespraken wordt alles keer op keer uitgelegd, maar er valt niet veel af te leiden behalve dat je in een restaurant geen geladen wapens als decor moet gebruiken.
De ironie en zinloosheid van het bloedbad zijn verontrustend, vooral wanneer Ulysses wordt voorgesteld als zo’n aardige kerel die in zijn dagelijkse werk gevoelig is voor de-escalatie. Zou dit personage niet verbijsterd zijn over het aantal willekeurige burgers dat wordt uitgeschakeld in deze eindeloze vuurgevechten? In plaats daarvan pakt hij gewoon wat taart.
Het ongevoelige bloedvergieten voelt misschien beangstigend apathisch aan, maar het alternatief, het zoeken naar antwoorden in een film over wetshandhavers die burgers in Minnesota neerschieten, verdient helemaal niet de voorkeur, weet je dat niet.
Walsh is een filmcriticus van de Tribune News Service.
‘Normaal’
Beoordeeld: R, voor krachtig bloedig geweld en taalgebruik
Looptijd: 1 uur, 30 minuten
Spelen: Opent vrijdag 17 april in brede release


