Het spreekt voor zich dat een groot deel van de creatieve output van het universum altijd middelmatig is geweest, maar tegenwoordig is het moeilijk om niet bang te zijn dat we verdrinken in bleh. Ik geef de sociale media de schuld. Vroeger konden mensen hun middelmatige zaken doen en niemand merkte er veel van. Nu wordt middelmatigheid voortdurend gedocumenteerd, verzameld en aangeboden door het algoritme, of je er nu om vraagt of niet. De fundamentele, niet-aflatende behoefte aan nieuwe inhoud overheerst alle zorgen over de kwaliteitscontrole, waardoor degenen die de pech hebben om erop te stuiten, zwaaiend in een stroom van slechte grappen van niet-grappige cabaretiers, scherpe opnames van koude intellecten, verschrikkelijke OOTD’s (outfits van de dag), borden met eten die er saai uitzien, kunst die je peuter had kunnen tekenen en muziek die je niet voor je kat zou spelen.
Het menselijk vermogen om middelmatige dingen als zeldzaam en kostbaar te presenteren voorwerpen/insights blijft mij verbazen. Hadden wij als soort altijd zo’n lage lat? Of zijn de normen vervaagd? De temuficatie van creativiteit is een moderne tragedie. Net zo verontrustend is dat de enige arena waar de normen niet zijn gedaald – schoonheid – nu wordt beheerst door zulke belachelijk onhaalbare niveaus van perfectionisme dat het een wonder is dat elke vrouw met een smartphone niet gek is geworden.
Of misschien hebben ze dat wel gedaan. Ik beschouw mezelf als relatief gezond, maar ik vind het moeilijker dan ooit om te beoordelen of ik er goed uitzie voor mijn leeftijd, of juist als een verschrompeld oud wijf. ‘God heeft je één gezicht gegeven, en jij maakt voor jezelf een ander gezicht,’ zei Hamlet tegen Ophelia. Nou ja, als Shakespeare maar lang genoeg had geleefd om getuige te zijn van Kris Jenner. Nu facelifts, lipflips, ooglidcorrecties, kaakverkleiningen, vettransplantaties en het scheren van jukbeenderen wijdverbreider worden, of in ieder geval lijken te zijn dankzij het tromgeroffel van sociale media, wordt het steeds moeilijker om een gezond perspectief te behouden.
Tenzij je jong en van nature mooi bent, wat dat ook betekent, is het moeilijk om niet in de spiegel te kijken en tot de conclusie te komen dat je een heel middelmatig gezicht hebt. Maar terwijl middelmatigheid in bijna elk ander aspect van het leven schering en inslag is, is het hebben van een middelmatig gezicht ineens niet meer voldoende. Niet in een wereld die schoonheid zo hoog in het vaandel draagt; wanneer influencers gezichtsmaskers geven aan driejarigen; wanneer meisjes opgroeien en leren dat hoe ze eruit zien zoveel waardevoller is, als handelswaar, dan wie ze zijn.
Perfectionisme is in alle opzichten een waardig, verheven doel, behalve als het om ons uiterlijk gaat. Zelfverbetering is tot op zekere hoogte een gezond streven, maar zoals alles is het een kwestie van mate. We moeten niet geobsedeerd zijn door onze gezichten en lichamen, ze beter wensen, ervoor betalen en ons ellendig voelen als ze niet capituleren. Uiteindelijk veranderen we allemaal in stof. We kunnen proberen onsterfelijk te lijken, maar dat zullen we nooit zijn. Misschien is dat wel het beste argument voor het nastreven van welke vorm van kunst we ook kiezen: dat zelfs als het middelmatig is, het ons nog steeds zal overleven. Niemand is perfect. Alles in de natuur is gebrekkig. Dat is wat ons mooi maakt.
Collage van Daren Ellis. Afkomstig uit 10 Magazine nummer 76 – CREATIVITEIT, VERANDERING, VRIJHEID – NU verkrijgbaar. Bestel uw exemplaar hier.
