Ebola in Afrika: waarom het een constante bedreiging is

Passagiers arriveren bij de Bunagana-grensovergang tussen Oeganda en de Democratische Republiek Congo en komen het land binnen nadat ze zijn gescreend op Ebola in Kisoro, Oeganda.

De Wereldgezondheidsorganisatie heeft op 17 mei 2026 een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang uitgeroepen naar aanleiding van berichten over een uitbraak van ebola, veroorzaakt door het Bundibugyo-virus, in de Democratische Republiek Congo en Oeganda.

Maar de WHO zei dat de uitbraak “niet voldeed aan de criteria van een pandemische noodsituatie”.

Dit komt vlak na de uitbraak van het hantavirus op de MV Hondius en – misschien aangrijpend – terwijl de WHO bijeenkomt voor haar 79e Algemene Vergadering (18-23 mei 2026).

Meestal zijn Ebola-uitbraken veroorzaakt door het Zaïre-type van het Ebola-virus (Zaïre ebolavirus) en het Soedan-type (Soedan ebolavirus).

Tijdens de meest recente uitbraken, waarbij grote aantallen geïnfecteerde mensen betrokken waren, hebben onderzoekers deze live-situaties gebruikt om vaccins in ontwikkeling te testen.

Wat zijn de ernstigste ebola-uitbraken geweest?

De grootste ebola-uitbraak vond plaats vier decennia nadat de ziekte oorspronkelijk werd geïdentificeerd.

Tussen 2014 en 2016 verspreidde Ebola zich van de Democratische Republiek Congo (DRC) in Centraal-Afrika naar Liberia, Guinee en Sierra Leone in het westen van het continent.

LEES | De WHO bestempelt de ebola-uitbraak in de DRC, Oeganda als een mondiale noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid, aangezien er meer dan 300 gevallen zijn

Er waren ruim 28.600 besmettingen en 10.000 doden.

Van 2018 tot 2020 verspreidde Ebola zich opnieuw van de Democratische Republiek Congo naar Oeganda. Er hebben zich nog meer uitbraken voorgedaan in Gabon, Zuid-Afrika, Ivoorkust, Nigeria, Mali en Senegal, waarbij minstens 2.000 mensen omkwamen.

Wat is het verschil tussen het Ebola-virus en het Soedan-virus?

Ebola werd ontdekt in de buurt van de Ebola-rivier, tijdens twee gelijktijdige uitbraken in 1976: in Zaïre, nu de Democratische Republiek Congo, en Zuid-Soedan.

De Ebola-virusziekte (EVD) – genoemd naar de rivier – is de dodelijkste vorm van het virus. Het heeft een overlevingspercentage van 10% van de gevallen.

De Soedanvirusziekte (SVD) veroorzaakt in ongeveer 50% van de gevallen de dood.

De derde meest voorkomende variant in Afrika is het Bundibugyo-virus, ontdekt in 2007.

De symptomen zijn vergelijkbaar: koorts, misselijkheid, zwakte, verlies van eetlust en onverklaarbare bloedingen. Pijn op de borst kan optreden bij SVD, maar in mindere mate bij EVD.

Hoe wordt het Ebola-virus behandeld?

Indien vroegtijdig opgemerkt, kan ziekenhuisbehandeling, met orale en intraveneuze vloeistoffen en medicijnen, helpen en het risico op overlijden verminderen.

Eén zo’n medicijn is Ebanga, een medicijn op basis van antilichamen dat voorkomt dat het virus de cellen binnendringt, waardoor de verspreiding ervan door het lichaam wordt vertraagd.

Gezondheidswerkers bereiden doses van een proefvaccin voor in het Mulago Referral Hospital voor medisch personeel en contacten van een man die stierf nadat hij positief had getest op de Soedan-variant van het Ebola-virus in Kampala, Oeganda.

Hajarah Nalwadda/Getty Images

Een tweede medicijn is Inmazeb – een cocktail van drie antilichamen.

In beide gevallen moeten patiënten vermijden om tegelijkertijd levende virusvaccins te gebruiken.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt af om mensen thuis te behandelen, vooral zonder de hulp van professionele gezondheidszorg.

Het virus is zeer besmettelijk en andere mensen in huis zullen waarschijnlijk ziek worden.

Andere behandelingen omvatten bloedtransfusies, medicijnen om de symptomen te behandelen (pijn, misselijkheid, braken en diarree) of naast elkaar bestaande ziekten, zoals malaria.

Zijn er vaccins tegen Ebola?

Ervebo is goedgekeurd voor gebruik in de VS en de Europese Unie.

Het kan worden gebruikt om volwassenen en kinderen te beschermen tegen EVD.

De regelgeving varieert echter: Ervebo is goedgekeurd voor gebruik in Europa vanaf de leeftijd van één jaar, terwijl de VS het alleen hebben goedgekeurd voor mensen van 18 jaar en ouder.

Medewerkers van het Rode Kruis trekken persoonlijke beschermingsmiddelen aan voordat ze in Mubende, Oeganda, een 3-jarige jongen begraven die vermoedelijk aan ebola is overleden.

Goedkeuringen voor geneesmiddelen en vaccins door de belangrijkste Amerikaanse en Europese instanties (respectievelijk FDA en EMA) worden als de mondiale standaard beschouwd, dus Ervebo mag ook in Afrika worden gebruikt.

Het is ook noodzakelijk dat mensen die door Ebola getroffen gebieden bezoeken, zich laten vaccineren voordat ze op reis gaan.

Wat is Ervebo?

Ervebo is een levend verzwakt vaccin.

Dat betekent dat het een verzwakt eiwit uit EVD bevat, dat niet sterk genoeg is om een ​​volledige infectie te veroorzaken, maar net genoeg om een ​​immuunreactie op gang te brengen.

Als de gevaccineerde persoon dan ooit met het echte virus in aanraking komt, weet het lichaam hoe het moet reageren en zichzelf moet verdedigen tegen de virusaanval.

In februari 2025 lanceerden het International AIDS Vaccine Initiative, het Oegandese ministerie van Volksgezondheid, de Makerere Universiteit in Kampala en de WHO een proef voor een kandidaat-vaccin tegen SVD.

Het was de eerste proef die werd uitgevoerd tijdens een live-uitbraak – de zesde uitbraak in Oeganda van het Soedan-type virus.

Het Soedan-vaccin is een vergelijkbaar ontworpen vaccin als Ervebo.

Er wordt gezegd dat het een van de meest veelbelovende vaccintypen is tegen Ebola en andere zogenaamde filovirussen, waaronder Marburg.

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd op dw.com.