Een paar weken geleden had ik opnieuw contact met een voormalige collega van mij hoger onderwijs dagen, en we begonnen te praten over ons huidige werk. Op een gegeven moment pauzeerde ze even en zei: ‘Ik hou van de weg die je bent ingeslagen, maar als je het mij tien jaar geleden had gevraagd, zou ik hebben gezegd dat je zeker ergens decaan zou worden.’
Eerlijk gezegd, er was een tijd dat ik dat ook dacht.
Jarenlang voelde dat pad niet alleen plausibel, maar ook waarschijnlijk. Ik hield van universiteiten: de intellectuele intensiteit, het gevoel van missie, de ingewikkelde menselijke systemen. Ik werd aangetrokken door institutioneel leiderschap en door de uitdaging om organisaties te helpen omgaan met momenten van conflict, ambiguïteit en verandering. Ik begreep de academische wereld intuïtief en wist hoe ik daarbinnen effectief kon functioneren. Er was een versie van mijn leven die zichtbaar en samenhangend aanvoelde lang voordat het daadwerkelijk gebeurde.
{“blockType”:mv-promo-block”,”data”:{“imageDesktopUrl”https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/11/cupofambition.png”,”imageMobi leUrl ‘https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/11/cupofambition-mobile.png’, ‘eyebrow’, ‘headline’, ‘u003Cstrongu003EAbonneren to u003Cemu003EA Cup of Ambitionu003C/emu003Eu003C/strongu003E”,”dek ‘Een tweewekelijkse nieuwsbrief voor goed presterende moeders die waarde hechten aan een zinvolle carrière u003Cemu003E enu003C/emu003E als betrokken ouder, door Jessica Wilen. Ga voor meer informatie naar u003Ca href=u0022https://acupofambition.substack.com/u0022u003Eacupofambition.substack.comu003C/au003E.”,”subhed”:”,”description”:”,”ctaText”SIGN UP”, ctaUrl “https://acupofambition.substack.com/”, thema”:{“bg”:{“bg”:#f5f5f5″, “text”:#000000″, “eyebrow”:#9aa2aa”, “subhed”:#ffffff”, “buttonBg”:#0000 00″, “buttonHoverBg”:91454062,”buttonText”:false,”slug”},”imageDesktopId”:91454061,”imageMobileId”:91454062,”shareable”:false,”slug” “wpCssClasses””}}
In plaats daarvan ontvouwde mijn leven zich anders. Ik verliet het hoger onderwijs, bouwde een coaching- en adviespraktijk op en besteed nu een groot deel van mijn tijd aan gesprekken die psychologisch verkennender en relationeel intiemer zijn dan het werk dat ik mezelf ooit had voorgesteld.
Wat mij opviel aan de opmerking van mijn collega was dat het niet bepaald spijt opriep. In plaats daarvan zette het aan tot nadenken over alle paden die ik niet bewandelde en alle zelven die ik niet werd.
Ik vermoed dat veel goed presterende volwassenen stilletjes een versie van deze ervaring met zich meedragen. Op een bepaald punt in de volwassenheid, vooral bij mensen die een betekenisvolle carrière en een substantieel leven hebben opgebouwd, begint het besef vaak te dagen dat succes de identiteit beperkt. Door één versie van onszelf te worden, geven we onvermijdelijk anderen op.
De identiteitsreis
Als we jonger zijn, voelt identiteit expansief aan. Meerdere toekomsten blijven psychologisch tegelijk beschikbaar. We kunnen ons radicaal verschillende versies van ons leven voorstellen, omdat die mogelijkheden in zekere zin nog steeds bestaan. Na verloop van tijd vereist de volwassenheid echter consolidatie. Wij kiezen carrièrespartners, steden, instellingen, verplichtingen en expertisegebieden. We worden steeds herkenbaarder voor anderen en steeds meer verankerd in ons eigen begrip van onszelf.
Ontwikkelingsgericht psychologen hebben lang geobserveerd dat identiteitsvorming niet alleen afhangt van exploratie, maar ook van commitment. Het probleem is dat onze cultuur de neiging heeft om succes vrijwel uitsluitend te kaderen in termen van verwerving: de verdiende titel, de opgebouwde familie, de opgedane expertise, de veiliggestelde kansen.
Er wordt veel minder aandacht besteed aan wat succes vereist dat we opgeven.
Ik zie dit vaak in mijn coachingswerk, vooral onder zeer capabele leiders. Dit zijn mensen die talentvol, gerespecteerd, emotioneel intelligent en zeer competent zijn. Velen hebben een objectief betekenisvol leven opgebouwd en voelen daar oprechte dankbaarheid voor.
Ons verwaarloosde zelf
En toch schuilt er onder die dankbaarheid vaak nog een andere emotionele stroom die moeilijk te benoemen is.
Soms komt het onverwacht bovendrijven. Een klant herontdekt een oud creatief project en voelt zich emotioneel op een manier die ze niet had verwacht. Een ander beseft dat ze zich niet kan herinneren wanneer ze voor het laatst iets deed wat niet het geval was productiefstrategisch of nuttig. Iemand anders denkt nonchalant na over een leven dat ze ooit voor zichzelf had bedacht en merkt dat ze er daarna niet meer aan kan blijven denken.
Deze momenten gaan zelden over dramatische spijt. Vaker weerspiegelen ze een ontmoeting met verwaarloosde aspecten van het zelf.
Ik denk dat deze ervaring vooral voorkomt bij volwassenen wier identiteit sterk georganiseerd is rond competentie. Competentie is enorm adaptief. Organisaties belonen het, gezinnen vertrouwen erop en hele carrières worden erop gebouwd. Maar na verloop van tijd raken veel goed presterende mensen zo geoefend in het functioneren dat ze het contact verliezen met dimensies van zichzelf die van buitenaf minder worden beloond: nieuwsgierigheid, creativiteit, spontaniteit, eenzaamheid en zelfs eenvoudige doelloosheid.
Dit is niet omdat deze capaciteiten volledig verdwijnen. Vaker worden ze niet meer versterkt.
Midlife scherpt vaak het bewustzijn van deze dynamiek aan. Carrières stabiliseren. Kinderen worden ouder. De externe urgentie neemt net genoeg af zodat mensen zichzelf kunnen horen denken. En in die stillere ruimte komen velen een verontrustend besef tegen: prestatie ontsloeg hen niet van het menszijn. Ze bezitten nog steeds verlangen, ambivalentie, tegenspraak, verdriet en verlangen. Ze vragen zich nog steeds af wie ze onder andere omstandigheden zouden zijn geworden.
Verder dan heruitvinding
Belangrijk is dat ik denk dat de gezondste reactie op dit besef niet noodzakelijkerwijs een heruitvinding is. De hedendaagse cultuur heeft de neiging dramatische transformaties te romantiseren op manieren die ik psychologisch simplistisch vind. De meeste volwassenen hoeven hun leven niet op te geven om weer contact met zichzelf te maken. Vaker is de taak subtieler: psychologisch minder rigide worden in het leven dat men al heeft opgebouwd.
Dat kan inhouden dat verwaarloosde vormen van creativiteit of plezier moeten worden teruggewonnen. Het kan gaan om het losmaken van identiteiten die ooit status of veiligheid boden. In sommige gevallen betekent het eenvoudigweg het erkennen van een ongemakkelijke maar diepmenselijke waarheid: elk zinvol leven bevat niet-gerealiseerde mogelijkheden naast vervulde mogelijkheden.
Als ik nu nadenk over de paden die ik niet heb gevolgd, voel ik me niet verteerd door spijt. Ik voel vooral respect voor de realiteit dat elke zinvolle verbintenis evenzeer vernauwt als verdiept.
Misschien hangt volwassenheid gedeeltelijk af van het leren tolereren van beide waarheden tegelijk: dankbaarheid voor het leven dat we hebben opgebouwd en nieuwsgierigheid naar de ikken die we niet zijn geworden.
{“blockType”:mv-promo-block”,”data”:{“imageDesktopUrl”https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/11/cupofambition.png”,”imageMobi leUrl ‘https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/11/cupofambition-mobile.png’, ‘eyebrow’, ‘headline’, ‘u003Cstrongu003EAbonneren to u003Cemu003EA Cup of Ambitionu003C/emu003Eu003C/strongu003E”,”dek ‘Een tweewekelijkse nieuwsbrief voor goed presterende moeders die waarde hechten aan een zinvolle carrière u003Cemu003E enu003C/emu003E als betrokken ouder, door Jessica Wilen. Ga voor meer informatie naar u003Ca href=u0022https://acupofambition.substack.com/u0022u003Eacupofambition.substack.comu003C/au003E.”,”subhed”:”,”description”:”,”ctaText”SIGN UP”, ctaUrl “https://acupofambition.substack.com/”, thema”:{“bg”:{“bg”:#f5f5f5″, “text”:#000000″, “eyebrow”:#9aa2aa”, “subhed”:#ffffff”, “buttonBg”:#0000 00″, “buttonHoverBg”:91454062,”buttonText”:false,”slug”},”imageDesktopId”:91454061,”imageMobileId”:91454062,”shareable”:false,”slug” “wpCssClasses””}}
