Door Robert Scucci
| Gepubliceerd
Als je ooit iemand hebt horen praten over het betreden van een fuga-staat en je hebt geen idee waar hij het over heeft, dan moet je hem verwijzen naar die van 2013. Onder de huid. Daarin is Scarlett Johansson een soort reizende seriemoordenaar die nietsvermoedende mannen in haar busje ontvoert, hen in een gitzwart, vloeibaar hellandschap brengt, en vervolgens het ondenkbare met hun lichamen doet. Het hele plot speelt als een fuga-toestand in de zin dat we getuige zijn van een naamloze hoofdpersoon die eindeloos rondrijdt, waarbij hij lange tijdsperioden uit het oog verliest, in het reine komt met de gruwelijke daden die ze begaat, en haar reis voortzet zodra ze zichzelf weer bij elkaar heeft gebracht.
Ik kijk, lees en luister naar veel echte misdaad, en dat terwijl Onder de huid leunt zwaar op sci-fi, er zijn parallellen die moeilijk te negeren zijn. Als je iets hebt gelezen over de misdaden van Jeffrey Dahmer, weet je dat hij eerst dronken moest worden voordat hij aan het snijden en in blokjes snijden begon, omdat hij zich ergens diep van binnen schaamde voor wat hij deed. De Canadese seriemoordenaar Robert ‘Willie’ Pickton, die verdacht werd van de moord op 49 vrouwen, maar slechts beschuldigd werd van 21 vrouwen en veroordeeld werd voor zes vrouwen, achtervolgde zijn slachtoffers door met zijn vrachtwagen door Vancouver te rijden, wachtend op de perfecte gelegenheid.
Het vrouwtje en haar misdaden
Scarlett Johansson, alleen bekend als de Vrouw, is een vrouw van weinig woorden Onder de huid. Ze brengt haar tijd door met rondrijden en onder valse voorwendselen mannen haar busje in lokken. Soms doet ze alsof ze de weg zoekt, en soms speelt ze de barmhartige Samaritaanse kaart door mannen een ritje naar hun bestemming aan te bieden. Degenen die het aas grijpen, worden uiteindelijk door het vrouwtje verleid naar een eindeloze, duistere zwarte leegte van onbekende oorsprong. Daar raken deze mannen ondergedompeld in de modder en storten hun lichamen op zichzelf in. Naakt, bang en in een vorm van schijndood vallen de mannen uiteen, waarna het vrouwtje verder gaat naar haar volgende doelwit.
De hele film draait op deze interacties, en er zit niet veel anders in de plot. Als je het vrouwtje van de ene plek naar de andere ziet gaan, word je in de fuga-staat gebracht die wordt afgebeeld, omdat er geen echte manier is om de tijdlijn te klokken of hoe lang ze al zo opereert. Tussen de stijlvolle, mysterieuze afgrondscènes en de scènes die zich in de echte wereld afspelen, is het onmogelijk te zeggen of dit al dagen, weken of maanden aan de gang is. Wat we wel weten is dat de Vrouwe ergens onderweg empathie begint te voelen, wat tot haar ondergang leidt.
Duidelijke thema’s, warrige motieven
Terwijl Onder de huid het einde is erg open en vaag, en ook een van de meest wtf-momenten die ik in een minuut heb gezien, de thema’s waren voor mij niet verloren. Als we doorgaan met de analogie van de seriemoordenaar, wordt één ding glashelder gemaakt: hoe verschillend mannen en vrouwen de wereld ervaren. In de meeste gevallen worden vrouwen terecht bewaakt als ze ’s nachts alleen lopen, omdat ze extra alert zijn op roofdieren. Statistisch gezien lopen ze een groter risico om ontvoerd te worden. Mannen daarentegen hebben er geen moeite mee om uit de kou te komen en in het busje van een vreemde te stappen, wat in de film het ergste is wat ze kunnen doen, omdat het een zekere dood betekent.
Deze omkering van de rollen, nog verergerd door het feit dat al deze ontvoeringen vrijwel in de open lucht plaatsvinden, laat zien hoe kwetsbaar we kunnen zijn als we te veel vertrouwen stellen in een volmaakte vreemdeling. Omgekeerd maken de momenten van empathie van de Vrouw haar bijna sympathiek, wat gevaarlijk is omdat ze keer op keer laat zien tot welke gruwelijke daden ze in staat is.
Tot de onthulling van het derde bedrijf (opnieuw, wtf) doen de donkere leegtescènes me denken aan de fantasiewerelden waarvan bekend is dat seriemoordenaars ze hebben, zoals Jeffrey Dahmer’s ‘Infinity Land’. En net als bij Dahmer worden we nooit echt op de hoogte gebracht van de motieven van de Vrouw. Ze heeft duidelijk een soort onverzadigbare drang om te doden, en ze neemt haar slachtoffers mee naar deze mysterieuze plek die óf een echte alternatieve dimensie is óf een manifestatie van haar onderbewustzijn, maar daarbuiten tasten we in het duister over waarom ze zich gedraagt zoals ze doet.
Onder de huid is een totaalvibestuk zoals dat van 2010 Voorbij de zwarte regenboog. Het vertelt geen verhaal in de traditionele zin van het woord, maar legt de kijker eerder een diepgewortelde ervaring op, zodat deze zich net zo ongemakkelijk kan voelen als de mensen die op het scherm worden afgebeeld. Het is een zwaar horloge, maar meer dan cool om naar te kijken als dingen existentieel worden. Weet gewoon dat je je waarschijnlijk het leven zult herinneren voordat je deze film zag, en het leven erna, want het is een heel intens kijkmoment.
Op het moment van schrijven is Onder de huid wordt gratis gestreamd op Tubi.
