De dag John Lennon werd neergeschoten, gaven hij en Yoko Ono op 8 december 1980 een interview aan een radioploeg uit San Francisco vanuit hun huis in de Dakota Apartments in New York.
Ze waren bezig met het promoten van hun nieuwe album ‘Double Fantasy’, maar het twee uur durende gesprek was breed. Hoewel de interviewers waren gewaarschuwd ‘geen vragen over de Beatles’, Lennon en Ono waren opwindend open. Die dag fotografeerde Annie Leibovitz ook het beroemde portret van een kledingloze Lennon, gewikkeld om Ono.
Het interview is eveneens naakt. De twee, vooral Lennon, gaan over de liefde, hun relatie, creativiteit, het leven na de Beatles, het opvoeden van hun zoontje, het schrijven van liedjes in bed en nog veel meer. Op 40-jarige leeftijd klinkt Lennon als iemand die echte helderheid heeft gevonden.
‘Ik heb het gevoel dat er vóór vandaag niets is gebeurd’, zei Lennon.
In ‘John Lennon: Het laatste interview’ Steven Soderbergh verandert de overgebleven banden in een documentaire die net zoveel doet om Lennon en Ono te demystificeren als “Get Back” deed met de Beatles. De film ging zaterdag in première het filmfestival van Cannes.
“Ik werd tijdens het hele gesprek zo gegrepen door hun vrijgevigheid van geest”, legde Soderbergh zaterdag in Cannes uit in een interview. “Het is alsof de wereld zich in één dag afspeelde, in dit appartement.”
Het maken ervan vormde een acuut probleem. Soderbergh was vastbesloten de audio te laten afspelen. Hij kon manieren vinden om een groot deel van de film te visualiseren, maar dat liet nog steeds een grote kloof achter waarin het gesprek filosofischer werd.
“Ik heb aan alles gewerkt dat opgelost kon worden, behalve dat, zo lang als ik kon”, zegt Soderbergh. “Toen was er het onvermijdelijke moment van: oké, maar wat gaan we eigenlijk doen? We zijn net begonnen met spelen en hadden geen tijd en geld meer. Dat is waar het Meta-stuk binnenkwam.”
Soderbergh accepteerde een aanbod om Meta’s te gebruiken kunstmatige intelligentie software om surrealistische beelden op te roepen voor die delen, die ongeveer 10% van de film uitmaken. Toen Soderbergh het nieuws eerder dit jaar naar buiten bracht, veroorzaakte dat veel opschudding. Een van Amerika’s toonaangevende filmmakers gebruikte AI? In een film over een Beatle, niet minder?
De AI-onderdelen (overweldigend bekritiseerd door critici in Cannes) zijn tamelijk banaal en verschillen niet veel van speciale effecten – er zijn geen deepfakes van Lennon. Maar ze plaatsten Soderberg in de voorhoede van een sectorbreed debat over het gebruik van AI bij het maken van films. Het is een gesprek waar de regisseur, die films op iPhones heeft gemaakt, graag wil hebben.
AP: In een tijd waarin AI in de film veel ter discussie staat, bent u heel openhartig geweest over uw gebruik ervan hier. Waarom?
SÓDERBERGH: Transparantie is zo belangrijk in de wereld buiten de creatieve context, dat we ons niet bewust zijn van de mate waarin dit wordt gebruikt en gebruikt om ons te manipuleren. Dat weten we niet, omdat ze het niet vertellen. We komen er per ongeluk achter door een klokkenluider. Ik ben net mijn eigen klokkenluider: “Dit is wat hij doet.”
AP: Had je zo’n krachtig antwoord verwacht?
SÓDERBERGH: Ik wist wat er ging komen. Ik neem het heel serieus en ik begrijp waarom mensen emotioneel op dit onderwerp reageren. Zoals ik al eerder heb gezegd, heb ik het gevoel dat ik mensen de beste versie verschuldigd ben van de kunst die ik probeer te maken, en totale transparantie over hoe ik dat doe. Maar ja, je zegt geen ja tegen Meta die je deze tools aanbiedt en aanbiedt de film af te maken zonder te weten dat je wat hitte gaat krijgen. Dat was onderdeel van de deal.
AP: Sommigen vrezen dat generatieve AI de filmindustrie zal verscheuren. Je ziet het echter niet als een boeman.
SÓDERBERGH: Ik denk dat de meeste taken die er toe doen bij het maken van een film niet door deze technologie kunnen worden uitgevoerd en ook nooit door deze technologie zullen worden uitgevoerd. Naarmate het voor iedereen mogelijk wordt iets te creëren dat aan een bepaalde standaard van technische perfectie voldoet, wordt imperfectie waardevoller en interessanter. We hebben nog niet iemand met een zekere mate van creatieve geloofwaardigheid ergens full-metal AI op zien inzetten en zien hoe mensen reageren. Ik denk dat het nodig is. Hoe weet je waar de grens ligt totdat iemand deze overschrijdt? Ik denk niet dat wat ik doe daar overheen gaat. Sommige mensen zijn het daar misschien niet mee eens. Ik weet nog niet waar mijn lijn is. Ik wacht om te zien.
AP: Wat voor soort aanwijzingen heb je het programma gegeven om de animaties te maken?
SÓDERBERGH: Lichtcirkels die uit het niets komen, dat soort dingen. Een zwarte roos die verandert in een Busby Berkeley-ding en dan in een rode roos. Ik was niet erg welbespraakt tegen de mensen met wie ik werkte. Het was moeilijk om te beschrijven wat ik wilde zien. Het goede aan deze technologie was dat ik in ieder geval snel iets voor me had waarop ik kon reageren.
AP: Heeft uw ervaring u een raamwerk opgeleverd waartoe deze technologie volgens u beperkt zou moeten blijven?
SÓDERBERGH: Ik heb besloten dat mijn regel is: het moet noodzakelijk zijn. Is dit de enige manier om te bereiken wat ik wil zien? Is dit echt de beste manier om het te doen? Dat is de echte vraag. Je zult veel mensen dingen zien doen met AI die deze twee uitdagingen niet aankunnen.
AP: Er is een ethisch debat, maar ook een esthetisch debat. Anders is dit een naakte menselijke dialoog.
SÓDERBERGH: Ik had een manier nodig om ze tijdens de vlucht visueel te volgen, anders doe ik mijn werk niet. Het is moeilijk te beoordelen hoe lang het zal duren voordat we met deze technologie homeostase zullen vinden. Ik denk dat we dat zullen doen. Als je alleen maar naar deze technologie in de filmindustrie kijkt, heeft of zal elke afdeling er een heel andere relatie mee hebben. Ik zal een andere relatie hebben dan een schrijver, dan een acteur, dan de kostuumontwerper, de productieontwerper, de mensen met geluidseffecten.
Elke creatieve persoon zal zijn eigen prisma hebben en er op verschillende manieren door worden beïnvloed. Onze inherente wens om een eenvoudig model te hebben voor de manier waarop dit moet worden aangepakt, is een deel van het probleem. Ik denk niet dat dat mogelijk is. Ik denk niet dat er een one-size-fits-all bestaat.
AP: Hoe dan ook, het gesprek in de film is zeer inspirerend.
SÓDERBERGH: Vooral zijn brandende verlangen om de mythe van de mannelijke rockster te vernietigen – in een tijd waarin niemand anders zich in die stemming bevond. Dat is inspirerend. Wat ik hoop dat jonge mensen die het zien eruit komen, is: deze man vertelde de waarheid over alles, vanaf de sprong tot de laatste dag van zijn leven. Hij is gewoon zo gebouwd. En hij was constructief. Hij was zeer eigenwijs, maar ook zeer attent en dit alles ter ondersteuning van: Kunnen we dit beter doen? Kunnen we een betere versie van de mens op deze planeet maken?
—Jake Coyle, AP-filmschrijver
