Wetenschappers ontdekken honderden eendimensionale filamenten in de ruimte.
Door Zack Zagranis
| Gepubliceerd
Het blijkt dat die uitgerekte hyperspace-lijnen uit Star Wars echt zijn. Soort van. In 2023ontdekte een team van astrofysici een stel eendimensionale filamenten, 5-10 lichtjaar lang, ijskoud in het midden van ons sterrenstelsel, de Melkweg. Jaren later zijn ze nog steeds bezig met onderzoek, en het mysterie wordt alleen maar groter.
Terwijl de lange witte lijnen verschijnen wanneer Han Solo Wanneer de hyperspace-hendel op de Falcon wordt gegooid, zijn het eigenlijk sterren. Men denkt dat deze nieuwe filamenten een soort uitstroom zijn van Boogschutter A, een superzwaar zwart gat dat in het centrum van de Melkweg ligt. In wezen zijn de filamenten uitzonderlijk lange reeksen elektronen die interageren met een magnetisch veld. Deze nieuwe filamenten lopen horizontaal en verschijnen slechts aan één kant van Sag A, waardoor wetenschappers denken dat ze miljoenen jaren geleden uit het zwarte gat zijn ontstaan.
Dat klopt; deze eendimensionale spatiereeksen zijn niet bepaald nieuw. Zelfs als we hun leeftijd buiten beschouwing laten, werd het bestaan van gigantische eendimensionale filamenten in de Melkweg begin jaren ’80 ontdekt door astrofysicus Farhad Yusef-Zadeh. De filamenten die Yusef-Zadeh ontdekte, waren echter enorme verticale monolieten met een hoogte van wel 150 lichtjaar. Het is de horizontale oriëntatie van de nieuwe filamenten die ze zo interessant maakt.
“Ik ben eraan gewend dat ze verticaal zijn”, bekende Yusef-Zadeh in het nieuwe artikel van de Northwestern University. ‘Ik had er nooit bij stilgestaan dat er misschien nog anderen in het vliegtuig zaten.’ Yusef-Zadeh legde verder uit dat het bestuderen van de filamenten van de Melkweg wetenschappers zou kunnen helpen meer te leren over de manier waarop Sag A draait en de oriëntatie ervan ten opzichte van de rest van de Melkweg.
De oude verticale filamenten die in 1984 voor het eerst rond de Melkweg werden ontdekt, lopen loodrecht op het galactische vlak. De nieuwe horizontale filamenten lopen echter evenwijdig aan het vlak en wijzen radiaal naar het zwarte gat in het centrum van onze Melkweg. Een ander verschil tussen de twee soorten filamenten is hoe ze zich gedragen.
De lijnen naar boven en naar beneden zijn magnetisch en relativistisch, terwijl de lijnen naar links en rechts thermische straling lijken uit te zenden. De verticale filamenten van de Melkweg bevatten deeltjes die bijna met de lichtsnelheid bewegen; de horizontale versnellen het thermische materiaal in een moleculaire wolk. Het vergelijken van de twee is als het hemelse equivalent van het vergelijken van appels met peren.
Yusef-Zadeh-credits verbeterd radio astronomietechnologie, met name de MeerKAT-telescoop van het South African Radio Astronomy Observatory. De wetenschapper gebruikte een gespecialiseerde techniek om de achtergrond uit MeerKAT-beelden te verwijderen en tegelijkertijd de ruis glad te strijken om de filamenten van de omgeving te isoleren. Yusef-Zadeh noemde de nieuwe MeerKAT-afbeeldingen een ‘game changer’.
Zoals wetenschappers heel goed weten, brengt elke nieuwe ontdekking een miljoen nieuwe vragen met zich mee, en deze horizontale filamenten vormen hierop geen uitzondering. Yusef Zadeh is hard aan het werk om alle nieuwe Melkwegmysteries te ontrafelen die bij de nieuwe filamenten horen. “Ons werk is nooit af.” bekende Yusef-Zadeh. De astrofysicus benadrukte vervolgens het belang van het altijd doen van ‘nieuwe waarnemingen’, het voortdurend uitdagen van bestaande ideeën en het verfijnen van analyses.
Deze filamenten zijn slechts één aanwijzing die wijst naar het centrum van de Melkweg en het zwarte gat dat zich daar bevindt, als sleutel tot een beter begrip van ons hele sterrenstelsel. Sag A is een wervelende zwarte massa van curiosa zoals deze horizontale filamenten, wachtend tot wetenschappers ze ontdekken.
