Geplukt uit een vorig leven als werkende acteur, maakte Richard Gadd nog geen twee jaar geleden een desoriënterende wervelwind mee. “Babyrendier”, zijn pijnlijk persoonlijke Netflix-show uit 2024, gebaseerd op de aanranding die hij overleefde, opende onmiddellijk de sluizen van roem voor hem.
“De show kwam op donderdag uit, en zondag kon ik nauwelijks ergens heen lopen zonder herkend te worden, zonder te worden tegengehouden”, zegt Gadd tijdens een bezoek aan het kantoor van The Times eerder deze maand. “Dat is een aanpassing, want ik dacht altijd dat als zoiets ooit zou gebeuren, het een beetje meer een geleidelijk proces zou zijn. Maar het gebeurde van de ene op de andere dag, dus ik had geen tijd om me aan te passen.”
Nu de winnaar van drie Emmy Awards en een hele reeks andere onderscheidingen voor die serie, waarin hij speelde, schreef en fungeerde als showrunner, heeft Gadd, 36, al een nieuwe emotioneel woeste show geleid.
Het onderzoeken van de stijlfiguren van rigide mannelijkheid, “Half mens”, die donderdag in première gaat op HBO, beschrijft de destructieve band tussen twee mannen gedurende tientallen jaren. Niall en Ruben – wier respectieve moeders romantische partners zijn – noemen zichzelf broers, maar ze kunnen niet meer van elkaar verschillen.
De zachtmoedige Niall (gespeeld door Mitchell Robertson in zijn jeugd en Jamie Bell op volwassen leeftijd), gepest op school, verloor zijn vader als jonge jongen. Hij droomt ervan schrijver te worden. Ondertussen heeft de brutale en hyperzelfverzekerde Ruben (Stuart Campbell als tiener en Gadd als volwassene) al vanaf jonge leeftijd problemen met de politie. Bij elk conflict neemt hij zijn toevlucht tot bruut geweld. Wanneer Ruben Niall onder zijn hoede neemt, worden de twee onafscheidelijk. Maar naarmate de jaren en de wrok zich opstapelen, dreigt hun kankerachtige broederschap hen beiden uit te wissen.
“Half Man” volgt de destructieve band tussen Ruben (Richard Gadd), links, en Niall (Jamie Bell) gedurende tientallen jaren.
(Anne Binckebanck/HBO)
“Richards schrijfstijl is echt uniek en uniek”, zegt Bell tijdens een videogesprek vanuit Engeland, waar hij momenteel de vervolgreeks “Peaky Blinders” opneemt en een korter kapsel heeft. “Hij identificeert dat echte grijze gebied van de mensheid heel goed en hij laat een stem horen op de meest ongemakkelijke plaatsen waar we naartoe gaan of dingen die we denken als we alleen in het donker zijn, als we denken dat niemand kijkt.”
Gadd schreef de eerste aflevering van wat ‘Half Man’ zou worden in 2019, terwijl hij nog bezig was met de live versie van ‘Baby Reindeer’, waarvan hij de serie maakte. Hij herinnert zich dat de samenleving als geheel destijds serieus bezig was met gesprekken over giftige mannelijkheid en seksueel geweld, toen de #MeToo-beweging aan kracht won.
“Het was niet noodzakelijk dat ik dacht: ‘Oh, daar wil ik een show over maken'”, zegt Gadd. “Het was meer dat er iets in mijn hoofd was opgekomen, denkend: ‘Neem twee mannen die onderdrukt zijn in hun huidige leven, onderdrukt in de moderne wereld. En dan ga je helemaal terug naar hun kindertijd. Je contextualiseert aangeleerd gedrag; je contextualiseert trauma en de dingen die ze hebben geleerd en die hen tot onderdrukte volwassenen maken. En je brengt een beetje context aan, veronderstel ik, moeilijk mannelijk gedrag in het heden.'”
Toen ‘Baby Reindeer’ zijn carrière als maker lanceerde, zette Gadd ‘Half Man’ vier jaar lang in de ijskast, maar hij bleef eraan denken om er weer naar terug te keren. “Zelfs toen ik aan het einde van ‘Baby Rendier’ kwam, dacht ik: ‘Ik kijk er echt naar uit om weer aan dat project te beginnen’, herinnert hij zich. “De tweede ‘Baby Rendier’ was afgelopen, ik dacht: ‘Dit is wat ik nu ga doen.’”
Zittend tegenover de zachtaardige Gadd wordt de omvang van zijn transformatie op het scherm voor “Half Man” nog indrukwekkender. Gadd komt bedachtzaam en empathisch over, terwijl Ruben, zijn fysiek imposante karakter, angst oproept.
“Toen de tweede ‘Baby Reindeer’ klaar was, dacht ik: ‘Dit is wat ik nu ga doen'”, zegt Gadd over het werken aan ‘Half Man’.
(Ian Spanier / For The Times)
Als je Gadd ziet als de woedende Ruben, zou je verbaasd kunnen zijn als je hoort dat hij oorspronkelijk niet van plan was om in ‘Half Man’ te spelen. Nadat hij meerdere hoeden had gedragen bij ‘Baby Reindeer’, dacht Gadd dat hij deze keer een puur extern vogelperspectief kon krijgen van een project als showrunner en schrijver van ‘Half Man’. Maar uiteindelijk suggereerden mensen om hem heen dat hij weer eens voor de camera moest staan.
“Mijn eerste reactie was altijd: ‘Dat is zo ver verwijderd van alles wat ik eerder heb gedaan. Het is zo ver weg van mij. Gaan mensen het kopen?'” herinnert hij zich. “En achter elke op angst gebaseerde gedachte zat de zorg over wat mensen zouden kunnen denken, wat naar mijn mening geen goede reden is om iets niet te doen.”
Het overtuigde publiek zou moeite hebben om de man uit ‘Baby Reindeer’ te zien als deze ‘harde man’, een Britse term voor stoere en intimiderende mannen, hij moest fysiek veranderen. Om een nieuw lichaam te bewonen, onderging Gadd een strikt trainingsregime en, belangrijker nog, een nieuw dieet.
“Ik liet een chef-kok deze maaltijden in Engeland maken, leuk genoeg, en ze naar Schotland sturen waar ik aan het filmen was”, herinnert hij zich. “Ik at ze op specifieke tijden. Je maakt perioden van vasten en uitdroging door wanneer je je topje uit hebt. Er zat een echte wetenschap achter.”
En toch, hoewel hij aanvankelijk bang was dat hij er niet groot genoeg uit zou zien, weigerde Gadd Ruben te portretteren met een gebeiteld lichaam dat puur voor de esthetiek was ontworpen.
“Ik wilde niet dat hij een sixpack zou krijgen, ik wilde dat hij zich een echt mens voelde”, zegt Gadd. “Soms als je iemand op tv ziet en hij is gescheurd, denk ik bijna niet dat dat echte kracht is. Iemand als Ruben draagt zijn leven in zijn lichaam, hij is zwaar gebouwd. Het is niet gescheurd. Het is omvangrijk. Voor hem is het normaal.”
Voordat hij ermee instemde het personage te spelen, deed Gadd auditie bij talloze acteurs voor de rol, maar bij allemaal had hij het gevoel dat ze te gefocust waren op zijn uiterlijk als imposante figuur en niet op zijn innerlijke onrust. “Ruben is als persoon extreem verdrietig. Hij is vreselijk gebroken en getraumatiseerd”, zegt hij.
Voor de serie werd Gadd groter om fysiek imposanter te worden: “Iemand als Ruben draagt zijn leven in zijn lichaam, hij is zwaar gebouwd. Het is niet gescheurd. Het is omvangrijk. Het is normaal voor hem.” Richard Gadd in ‘Half Man’. (Anne Binckebanck/HBO)
Op de vraag of hij zichzelf als Ruben ziet, denkt Gadd na over de vraag, waarbij hij zich afvraagt of het zijn ‘jetlag-brein’ is of zijn ambivalentie over het vinden van iets van Ruben in hem.
“Zie ik mezelf in Ruben?” Na een pauze geeft hij toe: “Al zijn gedrag is een reactie op een diep traumatische gebeurtenis in zijn leven. Ik kan me voorstellen dat ik het uiterst moeilijk vind om voorbij grote traumatische gebeurtenissen te komen en ermee in het reine te komen en zelfs als gevolg daarvan met jezelf in het reine te komen.”
Met minder aarzeling erkent Bell, 40, dat hij een zekere verwantschap met zijn karakter vindt. Als tiener stroomde Bell massaal naar mensen met een uitdagend randje. “Ik groeide op zonder vader in een huishouden dat uitsluitend uit vrouwen bestond en ik voelde me als kind heel naakt omdat ik beschermd moest worden door iemand die dominant en agressief was”, zegt hij. “Ik begrijp volkomen waarom Niall troost zoekt bij iemand als hij. Niemand zal Ruben aanraken. Daar schuilt een veiligheid in.”
Gadd zegt dat hij bij het zoeken naar de acteurs niet aan beroemdheden denkt. “Ik ben nogal wars van roem als het om casting gaat, omdat ik denk dat het soms in de weg kan staan”, legt hij uit. “Je kunt een show hebben die met de beste bedoelingen begint, uitmonden in een soort acteervoertuig voor iemand, of de discussie gaat over de acteur die deze rol vervult.”
Dat gezegd hebbende, toen de castingdirecteur van ‘Half Man’ hem vroeg naar zijn ‘droomcast’, zei Gadd dat Bell de enige was die hem echt zou opwinden. Maar zou dat kunnen gebeuren? ‘In mijn hoofd bevond ik me nog in de pre-‘Baby Rendier’-tijd waarin ik dacht: ‘Nou, iemand als hij zal niet geïnteresseerd zijn.’ En toen dacht ik: ‘Misschien wel’, zegt Gadd.
Op zijn beurt vond Bell het ‘nihilisme’ in Niall, een man die wanhopig op de vlucht is voor zijn ware zelf en in de schaduw van Ruben leeft, een verleidelijk en complex personage om te spelen. “(Niall) verbergt zichzelf op veel verschillende manieren en heeft veel zelfhaat, maar heeft tegelijkertijd al deze ambities en is eigenlijk ongelooflijk egoïstisch en denkt dat zijn manier van doen de juiste is, en dat andere mensen niet begrijpen dat hij definitief uniek is”, legt Bell grinnikend uit.
Bell, die Niall speelt, zegt dat zijn personage “zichzelf op veel verschillende manieren verbergt en veel zelfhaat heeft, maar tegelijkertijd al deze ambities heeft en eigenlijk ongelooflijk egoïstisch is…”
(Anne Binckebanck/HBO)
Afgezien van een strak schema om ‘Half Man’ te produceren, was de uitdaging voor Bell het aanpassen aan de dramatische intensiteit waar Gadd naar op zoek was. “Ik was daar niet bepaald op voorbereid, en daarom ging ik soms verkeerd als ik bepaalde scènes las. We begonnen scènes en Richard zei: ‘Je gooit het op een zes, en dit is echt een 11′”, herinnert Bell zich lachend. Ik dacht: ‘O, oké.’ Dat vergde wat modulering.”
Volgens Gadd blijft Bell een ‘ondergewaardeerde’ kunstenaar. Gadd, een trotse Schot, herinnert zich dat hij van Bell hield in de romantische dramedy ‘Hallam Foe’ uit 2007, waarin de Britse acteur Schots speelde. Voor ‘Half Man’ dacht Gadd dat Bell de pijn kon overbrengen die Niall achtervolgt, ook al schilderen zijn acties hem minder af als Rubens slachtoffer en meer als een wraakzuchtige deelnemer aan de chaos.
“Er is altijd iets dat ik zo kwetsbaar vind aan Jamie en ik wist dat ik Niall mee zou nemen op een aantal hele grote reizen waarbij hij de liefde van het publiek voor hem bijna op de proef zou stellen”, zegt Gadd. Dat Niall Ruben zo aantrekkelijk vindt, is logisch voor Gadd, die gelooft dat het idee van een dappere mannelijke figuur via fabels en sprookjes bij iedereen is ingebakken.
Gadd voegt eraan toe dat, of we het nu willen toegeven of niet, we ons aangetrokken voelen tot alfamannelijke karakters. “Omdat ons van jongs af aan is verteld dat ze altijd aan de top van de sociale hiërarchie staan. En als gevolg daarvan hebben we als samenleving altijd als een soort leiders op dit soort mensen gereageerd.”
En hoewel hij zegt dat hij niet bekend is met de ‘manosfeer’, de vrouwonvriendelijke en chauvinistische onlinegemeenschap, gelooft Gadd niet dat Ruben zou vallen voor de goeroes in die kringen die beweren de antwoorden te hebben om jonge mannen ‘echte mannen’ te laten worden.
“Ruben heeft zijn eigen mannelijkheid gecreëerd. Om hem de eer te geven: als je hem dat zelfs maar kunt geven, zouden die ruimtes voor hem geen enkel gewicht hebben. Hij is zijn eigen man”, zegt Gad. “Hij zou nooit iemand volgen op sociale media. Hij is de persoon die gevolgd moet worden.”
Gebaseerd op de toon van Gadds werk tot nu toe, kan het een verrassing zijn dat hij er als jong persoon van droomde een show te maken in de trant van het Britse ‘The Office’, dat hij als een ‘perfect kunstwerk’ beschouwt. De verhalen die hij nu vertelt, weerspiegelen beter zijn ‘neuroses’ en de ervaringen die hij heeft doorstaan.
“Mijn leven heeft een heel dramatische wending genomen, en mijn gevoeligheden waren geen sitcoms meer op de werkvloer. Toen ik opgroeide en komedie deed, dacht ik: ‘Ik zal ooit een sitcom schrijven en elk personage zal er een beetje grappig in zijn'”, zegt hij. “Maar mijn leven nam een wending tot het punt waarop ik mijn schrijven nodig had en mijn kunst werd donkerder omdat wat ik doormaakte erg donker was.”
Humor is niet geheel afwezig in ‘Half Man’; sommige reacties van de personages op hun verontrustende realiteit verdienen grinniken. Toch zou Gadds grappige bot ook een uitlaatklep kunnen vinden in de verhalen van anderen. Hij werd onlangs aangekondigd als onderdeel van de cast van Apple TV’s aankomende high-concept-serie ‘Husbands’, waarvoor hij al zijn scènes opnam. De film is gebaseerd op de gelijknamige bestseller en speelt Juno Temple als een vrouw die het leven met een andere partner ervaart elke keer dat ze de lamp op haar zolder verwisselt.
“Ik ben erg kieskeurig met de dingen die ik aanneem. Omdat ik zo graag mijn eigen werk schrijf, moet alles wat mij meeneemt in de show van iemand anders heel speciaal zijn. En dit was heel bijzonder”, zegt Gadd.
“Alles wat ik doe hoeft niet duister te zijn”, voegt hij er met een zachte glimlach aan toe.
