Door Joshua Tyler
| Gepubliceerd
Een aantal van de beste science fiction ooit geschreven is nooit verfilmd, vooral omdat het zo complex en zo goed is dat niemand in Hollywood er zeker van is dat het verfilmbaar is. Dat gold decennialang voor Dune, en waarom het zo lang duurde voordat er weer een filmpoging kwam nadat de versie van David Lynch in de jaren 80 mislukte. En dat is de reden waarom Robert A. Heinlein, een man die ooit de decaan van sciencefiction werd genoemd, zo weinig van zijn topwerken heeft laten aanpassen.
In 2013 kreeg een van die onverfilmbare Sci-Fi-meesterwerken eindelijk de filmproductie waar fans met een groot budget naar verlangden, maar wat een franchisestarter had moeten zijn, veranderde in een teleurstellende mislukking. Het had een triomf voor sciencefiction moeten zijn, maar in plaats daarvan sputterde het en vervaagde het tot niets.
Dit is waarom Enders spel mislukt.
Een van de meest invloedrijke werken van sciencefiction
Toen Orson Scott Card’s Enders spel in 1985 in de schappen lag, was het niet zomaar een sciencefictionroman. Het werd een fenomeen, winnaar van zowel de Hugo- als de Nebula-prijs, een van de meest invloedrijke werken van de moderne speculatieve fictie.
Het verhaal van Andrew ‘Ender’ Wiggin, een kindergenie die was opgeleid om de oorlog van de mensheid tegen een dodelijke buitenaardse soort te leiden, ging niet alleen over buitenaardse wezens of gevechtstactieken. Het onderzocht de complexe psychologische en morele dilemma’s van oorlogvoering, de manipulatie van de jeugd en de destructieve gevolgen van opoffering. Fans van het boek konden er alleen maar van dromen om het op het grote scherm tot leven te zien komen.
Voldoet aan de hoge verwachtingen van een klassieker
Jarenlang, Enders spel werd als ‘onfilmbaar’ beschouwd. De roman is gevuld met interne conflicten en diep filosofische thema’s, waarvan een groot deel zich afspeelt in de geest van de jonge hoofdpersoon, Ender. In de kern gaat het verhaal over hoe ver je moet gaan in het nastreven van de overwinning, vooral wanneer die overwinning wordt behaald door middel van manipulatie en bedrog.
De focus van de roman op de psychologische aspecten van oorlog, leiderschap en moraliteit maakte het tot een uitdagend voorstel voor Hollywood. Zoals auteur Orson Scott Card het zelf verwoordde, speelt het hele verhaal zich af in Enders hoofd, wat het moeilijk maakte om te vertalen naar een medium dat sterk leunt op visuele verhalen.
Aan het begin van de jaren 2000 was de belangstelling voor sciencefictionaanpassingen gegroeid en was het succes van films als De Hongerspelen En Afwijkend bedoelde dat Enders spel kans had om een publiek te vinden. In 2008 werden de rechten op de roman gekocht door OddLot Entertainment en werd de productie in gang gezet.
Gavin Hood, directeur van Een schandedie een Academy Award won voor de beste niet-Engelstalige film, werd ingehuurd om te regisseren. Helaas was Gavin Hood ook de regisseur van X-Men-oorsprong: Wolverineeen film die wordt beschouwd als een van de slechtste superheldenfilms aller tijden.
Het script werd aangepast door Hood en een team van schrijvers, waarbij Hood ook een belangrijke rol als producer op zich nam. De film kreeg groen licht met een budget van $ 110 miljoen, en de studio richtte zich op het creëren van een nieuwe blockbuster-franchise.
Een cast die had moeten werken
De cast van Enders spel zat vol met zowel rijzende sterren als doorgewinterde veteranen, waaronder Asa Butterfield (Ender Wiggin), Harrison Ford (Kolonel Graff), Viola Davis (Major Anderson), Ben Kingsley (Mazer Rackham), Hailee Steinfeld (Petra Arkanian) en Abigail Breslin (Valentine Wiggin). De casting leek een overwinning.
Asa Butterfield, die al indruk had gemaakt Hugo (2011), was een goede keuze om Ender tot leven te brengen. Harrison Ford, een blockbuster-icoon, werd goed gecast als de harde militaire commandant kolonel Graff. En Ben Kingsley, die geen onbekende was in het spelen van complexe rollen, nam het op tegen de mysterieuze Mazer Rackham.
Ondanks het talent dat erbij betrokken was, kwamen de uitvoeringen zelf niet helemaal op de manier terecht die ze nodig hadden. Asa Butterfields vertolking van Ender was solide, maar het personage miste de emotionele diepgang en meedogenloze intelligentie die Ender zo overtuigend maakten in de roman.
Hoewel Butterfields vertolking de kwetsbaarheid en jeugd van Ender weergaf, deed het niet genoeg om zijn interne strijd en de koude logica die ten grondslag ligt aan zijn besluitvorming over te brengen. Dit gebrek aan diepgang maakte Ender tot een minder sympathiek personage, en dat is een kritieke fout in een film die over de prijs van opoffering zou moeten gaan.
Kolonel Graff van Harrison Ford was de best uitgevoerde uitvoering in de film. Ford is altijd uitstekend geweest in het spelen van knorrige figuren met een verborgen morele dubbelzinnigheid, en zijn optreden als Graff was daarop geen uitzondering. Toch kon het talent van Ford de film niet volledig naar een hoger niveau tillen, die werd ondermijnd door een script dat de complexiteit van Graffs rol als mentor en manipulator niet benadrukte.
Perceeldivergentie
De filmversie van Enders spel blijft redelijk trouw aan de basislijnen van de roman. Toch waren de verschillen in toon, tempo en emotionele inhoud groot genoeg om fans van het boek af te schrikken en gewone bioscoopbezoekers koud te laten.
Het uitgangspunt is hetzelfde: de jonge Ender Wiggin wordt gerekruteerd voor een militaire academie, waar hij traint in steeds moeilijkere simulaties die hem er uiteindelijk toe brengen het eindgevecht tegen de Formic te leiden. buitenaardse wezens. Onderweg krijgt Ender te maken met harde mentoren, persoonlijk isolement en ethische dilemma’s terwijl hij door de gelederen stijgt.
Het meest cruciale verschil tussen de roman en de film is de weergave van Enders meedogenloosheid. In het boek is Ender een strateeg die extreme methoden gebruikt om de overwinning veilig te stellen. Hij is emotioneel koud en bereid alles op te offeren, inclusief zijn eigen menselijkheid, om het voortbestaan van het menselijk ras te verzekeren. Dit maakt zijn uiteindelijke realisatie van wat hij heeft gedaan des te tragischer.
De film verzacht het karakter van Ender. Zijn beslissingen worden minder ingekaderd als berekende daden van koude logica en meer als fouten of ongelukken. Door deze verschuiving in karakterisering werd veel van de complexiteit weggenomen die het boek zo krachtig maakte.
De film laat ook een belangrijk subplot uit het boek vallen: de volledige verkenning van Enders relatie met zijn broer Peter en zijn zus Valentine. Deze relaties stonden centraal in de ontwikkeling van Ender in de roman, waarbij de emotionele kosten van zijn isolement en zijn worsteling met zijn gewelddadige neigingen werden benadrukt. In de film worden deze relaties nauwelijks onderzocht, en hoewel Abigail Breslin het goed doet als Valentine, worden de emotionele belangen van Enders persoonlijke leven aanzienlijk gebagatelliseerd.
Haast je door de goede delen
De productiewaarden van Enders spel waren van topklasse, met strakke beelden, futuristische decors en indrukwekkende speciale effecten. De film zag er groots uit en de CGI-zware gevechtssequenties, inclusief de trainingssessies in simulatiestijl, waren visueel opvallend. Misschien had het iets meer geleefd kunnen aanvoelen, maar het uiterlijk van de film werkt goed.
Het tempo van de film deed echter afbreuk aan het vermogen om de emotionele diepgang te bieden die nodig is voor zo’n complex verhaal. Terwijl het boek de tijd neemt om het karakter van Ender op te bouwen en zijn gedachten, motivaties en morele dilemma’s te onderzoeken, snelt de film door belangrijke momenten heen.
De tijd die aan gevechtssimulaties en trainingsmontages werd besteed, had kunnen worden gebruikt om de emotionele en filosofische onderbouwing van Enders acties te onderzoeken. In plaats daarvan blijft het publiek achter met een reeks onsamenhangende, actievolle scènes die er niet in slagen de onderbuik te leveren die de roman zo meeslepend maakt.
Enders spel mislukt bij release
Ondanks de afkomst van het boek, de getalenteerde cast en de hoge productiewaarden, Enders spel ondermaats gepresteerd aan de kassa. De film bracht wereldwijd ongeveer $ 125 miljoen op, wat nauwelijks het budget van $ 110 miljoen dekte. Gezien de verwachtingen voor een blockbuster-franchise was dit een aanzienlijke teleurstelling. De film had moeite om de aandacht van het publiek te trekken op een drukke markt in 2013.
Critici waren verdeeld en de film bleef staan 62% op Rotte Tomaten en een iets betere 6,6/10 op IMDb. Terwijl sommigen de beelden en uitvoeringen prezen, vonden velen dat de film er niet in slaagde de complexiteit en diepgang van het bronmateriaal vast te leggen. De verzachte weergave van Ender en het gebrek aan emotionele betrokkenheid waren terugkerende kritieken.
Waarom het spel van Ender mislukte
Door de jaren heen Enders spel heeft een kleine aanhang gekregen, vooral onder fans van het boek. De beschikbaarheid van de film op streamen diensten hebben het nieuw leven ingeblazen, maar het heeft niet de culturele impact gegenereerd waar de makers op hoopten. Het verlangen naar een franchise is nooit uitgekomen en de film blijft een curiosum in de wereld van sciencefictionaanpassingen.
Enders spel mislukte omdat het niet de kern van de roman van Orson Scott Card weergaf. Het verloor de ziel van het verhaal in zijn poging het te verzachten. De thema’s leiderschap, opoffering en de moraal van oorlog waren er wel, maar werden snel voorbijgestreefd. De film miste zijn kans om bij het publiek te resoneren zoals de roman dat deed, en als gevolg daarvan Enders spel is nu weer een voorbeeld van een geweldig boek dat gewoon niet goed op het scherm vertaalde.
