Dit zoals verteld-essay is gebaseerd op een gesprek met Fernando Lira, 35, CEO van JML Group in Japan. Zijn woorden zijn bewerkt voor lengte en duidelijkheid.
Dat deed ik niet verhuizen naar Japan nadenken over mode – ik kwam om de taal te studeren en een carrière in de logistiek op te bouwen. Maar na verloop van tijd werd de manier waarop ik me kleedde een van de duidelijkste lessen die Japan me leerde over werk, geloofwaardigheid en erbij horen.
Om professioneel te groeien besloot ik Nederland, waar ik ben opgegroeid, te verlaten. Het voelde te vertrouwd en ik wilde iets nieuws.
Japan bood zowel afstand als uitdaging. Tien jaar geleden, toen ik 25 was, schreef ik me in voor een programma in Fukuoka, ongeveer 900 kilometer ten zuidwesten van Tokio. Ik heb bewust een stad gekozen waar het Engels mij niet zou brengen.
Fukuoka zelf was een verrassing: lagere kosten, weinig Engelssprekenden en ontzettend vriendelijke locals. Het is ook de plek waar ik mijn vrouw ontmoette: op een feest met Pocky-thema, georganiseerd door vrienden.
Destijds sprak ik nauwelijks Japans en zij geen Engels. Nu hebben we twee kinderen.
Eerste banen, eerste lessen
De meeste Japanse bedrijven hebben dat wel duidelijke dresscodeshoewel de regels per rol verschillen. Sommigen bieden een uniform; anderen verwachten dat je je op een bepaalde manier kleedt.
Bij de tech-startup waar ik kort na mijn afstuderen werkte, was de cultuur ontspannen en leek het niemand iets uit te maken wat je droeg. Dat veranderde toen een ingenieur op slippers verscheen en een waarschuwing kreeg. Ik kwam er al snel achter dat die er zelfs in gewone kantoren zijn onuitgesproken verwachtingen.
Op het werk draagt hij een cargobroek en een worker-overhemd, maar bij klanten stapt hij over op een pak. Geleverd door Fernando Lira
Vervolgens heb ik als chauffeur gewerkt bij een transportbedrijf. Ik kreeg een volledig uniform en kreeg de opdracht geen zonnebril te dragen tijdens het rijden. Administratief personeel droeg het uniformjasje over overhemden en stropdassen, terwijl magazijnmedewerkers totaal verschillende outfits droegen: veiligheidsvesten, helmen en kleurgecodeerde uitrusting, afhankelijk van hun taken. De kleur van de helm gaf de rol en anciënniteit aan.
Bij het bedrijf van mijn vrouw, een familiebedrijf voor afvalverwerking, draagt vrouwelijk kantoorpersoneel speciale uniformen, terwijl mannen – die geen uniform nodig hebben – pakken dragen.
Ik heb in Nederland nooit een traditionele baan gehad, maar voor zover ik heb gezien, zijn er, tenzij je in het bankwezen of een geüniformeerd beroep werkt, heel weinig regels over hoe je je daar kleedt.
Mijn eigen uniform bouwen
In 2020 startte ik een importbedrijf dat voedingsmiddelen- en drankenmerken helpt de Japanse markt te betreden.
Nadat ik bij het Koninklijk Korps Mariniers had gediend voordat ik naar Japan verhuisde, voelde de overstap naar civiele ‘uniformen’ natuurlijk aan. Maar het vinden van mijn eigen uniform als CEO was moeilijker.
Op kantoor draag ik vaak een cargobroek en een werkoverhemd: praktische kleding waarmee ik dingen kan optillen en mijn handen vuil kan maken. Wanneer ik klanten of leveranciers bezoek, schakel ik over op een pak. De cargobroek geeft mij comfort en flexibiliteit, waardoor ik zonder aarzeling het magazijn binnen kan stappen.
Ik heb geleerd dat ondernemers ook moeten nadenken over personal branding. In Japan runt een buitenlander een zakendoen in het Japans is nu al memorabel. Individuele accenten – een opvallend kapsel of een niet-standaard naamplaatje – zijn subtiel.
Persoonlijke expressie wordt hier ingetogen; luide uitingen van individualiteit kunnen gelezen worden als ego, iets wat afgekeurd wordt in een cultuur die collectief succes waardeert.
Lira houdt de mouwen het hele jaar opgerold, ook in de winter. Geleverd door Fernando Lira
Werkcultuur en identiteit
Als een salarisman in Japan, Er werd van mij verwacht dat ik vóór alle anderen arriveerde en na alle anderen vertrok – zelfs als mijn werk klaar was.
Later heb ik bij mijn eigen staf gezien hoe diep die collectieve verantwoordelijkheid gaat. Ik kreeg berichten dat medewerkers tijdens mijn afwezigheid toiletten aan het schoonmaken waren of vloeren schrobden, waarbij ik erop aandrong dat ik meer gedisciplineerd moest zijn op het gebied van netheid.
In eerste instantie was ik geschokt. Maar het liet me zien hoe sterk de Japanse cultuur gedeelde verantwoordelijkheid en groepsnormen benadrukt.
Ik stroop het hele jaar door mijn mouwen op, ook in de winter. Het is deels praktisch, aangezien overhemden zelden bij mijn lengte passen, en deels psychologisch. Opgerolde mouwen duiden op vrijheid. In het zakenleven wil ik kracht en vertrouwen uitstralen en me volledig onbeperkt voelen. Ik wil dat mijn focus ligt op het best mogelijke resultaat en op niets anders.
Door mijn mouwen op te stropen, kom ik in die mentaliteit terecht.
Wat Japan mij uiteindelijk heeft geleerd
Er bestaat geen gouden regel voor het navigeren door Japan.
Het gaat erom hard te werken, de taal te spreken en – het allerbelangrijkste – erbij te horen. Op dat laatste gebied ben ik verschrikkelijk, net als veel andere westerlingen.
Toch is Japan ongelooflijk als je leert samenleven en de grenzen tussen de lokale cultuur en die van jezelf respecteert.
Heeft u een verhaal te vertellen over werken in het buitenland? Neem contact op met de redactie via akarplus@businessinsider.com.
