Het baanbrekende stripboek ‘Watchmen’ uit 1986 van Alan Moore en Dave Gibbons stelt hoe de wereld eruit zou hebben gezien als superhelden daadwerkelijk in de jaren veertig waren ontstaan. Het lijkt erop dat als individuen met buitengewone, bijna bovennatuurlijke krachten zich daadwerkelijk zouden manifesteren, hun aanwezigheid onmiddellijk de manier zou veranderen waarop oorlogen worden uitgevochten en de manier waarop technologie evolueert. En als freelance burgerwachten plotseling vrij zouden zijn om als zelfbenoemde vredestichters op te treden, zou dit snel leiden tot hun corruptie en machtsmisbruik. Zoals meerdere keren in het verhaal wordt gevraagd: wie let op de Watchmen?
De wereld van “Watchmen” is verscheurd en corrupt. Er is eenheid nodig. De strip eindigt dus met de superheld Ozymandias die in het geheim een enorme, destructieve mondiale crisis veroorzaakt die zo verschrikkelijk is dat de hele aarde gedwongen wordt zich in zijn kielzog te verenigen. Concreet laat Ozymandias een gigantisch inktvisachtig monster vallen in New York, waarbij talloze mensen omkomen. Enkele andere Watchmen ontdekken deze uitvlucht, maar ze worden gedwongen te capituleren als blijkt dat het plan van Ozymandias heeft gewerkt en de wereld klaar is om zich te verenigen in de nasleep van het inktvisincident.
In de ultragladde (en eerlijk gezegd niet erg goede) verfilming uit 2009 van regisseur Zack Snyder van ‘Watchmen’ is er echter geen inktvismonster (een concept dat filmmaker Darren Aronofsky daadwerkelijk pitchte). In plaats daarvan zorgt Ozymandias (Matthew Goode) ervoor dat de schone energiereactoren, ontworpen door zijn ultrakrachtige collega Watchman, Doctor Manhattan (Billy Crudup), exploderen, waardoor miljoenen mensen omkomen en de mensheid zich tegen Doctor Manhattan keert. Het effect is echter hetzelfde: de wereld verenigt zich tegen een gemeenschappelijke vijand.
Hoewel veel fans van de strip van Moore en Gibbons bezwaar maakten tegen deze verandering, verdedigde Snyder deze toen hij werd geïnterviewd door De New York Times in 2009. Zoals hij het zag, omvat het einde van de film nog steeds hetzelfde fundamentele idee als de conclusie van de strip, ondanks het feit dat gaandeweg enkele (blijkbaar in zijn ogen onbelangrijke) details zijn veranderd.
Zack Snyder vond dat het einde van zijn Watchmen-film min of meer hetzelfde was als dat van de strip
De aantrekkingskracht van het einde van de strip ‘Watchmen’ is dat het vreemd, willekeurig en grotesk is. Het verrast de lezer, waardoor hij volledig uit balans raakt. De tekeningen van Dave Gibbons van het inktvismonster zijn gruwelijk en tonen alleen de nasleep van de brand, met overal bebloede lichamen. (De inktvis is al dood.)
Ter vergelijking: het einde van de film ‘Watchmen’ mist die plotselinge visuele punch. Thematisch vinden sommigen het misschien ook een beetje te netjes. Het bestaan van Doctor Manhattan is wat de wereld van de Watchmen in eerste instantie uit de war brengt. Door hem af te wijzen en hem te dwingen naar een andere planeet te verhuizen, wijst de mensheid superhelden af en verenigt zij zich als volk. Het afwijzen van helden is de beste weg vooruit, lijkt de film te betogen.
Zack Snyder wilde laten weten dat hij zich ervan bewust was dat deze verandering de woede van stripfans zou veroorzaken. Niettemin had hij het gevoel dat zijn einde thematisch niet zo heel anders was, en zei:
“Ik denk dat het de film iets meer scherp houdt dan wanneer we de inktvis hadden gehad, dan hadden we het moeten gaan uitleggen en erover moeten praten. Ik hou van de inktvis in de graphic novel. Iedereen denkt dat ik de inktvis haat, en ik snap ‘Watchmen’ niet. ‘Snyder is gek, hij verpest het. Hij veranderde het einde’ – wat ik niet deed, zal ik zeggen. Zoals, als je het echt hebt over: Wat is het einde van ‘Watchmen?’ Het is precies hetzelfde einde als in het boek, er zijn geen twee manieren om dit te doen.”
Er zijn twee manieren om dit te doen, maar Snyder had gelijk toen hij zei dat de basisplotbeats van de eindes niet echt verschillend zijn. Mensen zijn verenigd door een crisis, georkestreerd door Ozymandias. Zoveel is hetzelfde.
Zack Snyder zag de inktvis als ‘een bocht naar rechts van 30 minuten’
Zack Snyder sprak de inktvis rechtstreeks aan en verklaarde dat een dergelijke wending veel te veel schermtijd zou hebben gekost. Zoals het nu is, duurt de theatrale uitvoering van “Watchmen” al maar liefst 163 minuten. Een extra paar minuten uitleg, vooral vlak aan het einde van het verhaal, zou het tempo hebben verpest. Het zou zelfs geknoeid kunnen hebben Snyder’s uiteindelijke ‘Watchmen: The Ultimate Cut’ dat is 215 minuten. Zoals hij het zei:
“Ik denk dat de inktvis voor mij slechts een bocht naar rechts van 30 minuten vertegenwoordigt die je, wil het überhaupt zinvol zijn, zou moeten nemen. Wat mij zorgen baarde, als ik die bocht van 30 minuten naar links zou nemen om de inktvis uit te leggen, zou je het hebben over het verwijderen van 30 minuten aan andere dingen uit de film. En op dit moment sta ik op het randje van hoeveel Rorschach ik heb, en hoeveel Nite Owl, en hoeveel Doctor Manhattan, wat hun karakterzaken betreft, ik zou daar geen minuut van willen verliezen.”
Bedenk dat Rorschach (Jackie Earle Haley) de maskerdragende stoere Watchman is met een nihilistische inslag van anderhalve kilometer breed, terwijl Nite Owl (Patrick Wilson) de Watchman is die worstelt met zijn overgang naar middelbare leeftijd. Snyder leek gevoelig om zijn personages evenveel tijd te geven om te spreken, en door het reuzeninktvismonster weg te laten, bleven ze allemaal centraal in het verhaal. Het einde van de film “Watchmen” werd ook goed getestvoor wat dat ook waard is.
Puristen kunnen nog steeds bezwaar maken tegen het weglaten van de inktvis, maar men kan tenminste de logica van Snyder begrijpen. De ontbrekende inktvis is tenslotte niet zo erg, aangezien Snyder op dramatischere wijze de toon van ‘Watchmen’ heeft veranderd. Zijn film verschilt op andere, opmerkelijke manieren heel erg van de strips.
