MALABO, Equatoriaal-Guinea — MALABO, Equatoriaal-Guinea (AP) — Paus Leo XIV sloot zijn Afrikaanse odyssee donderdag af met een laatste mis in Equatoriaal-Guinea, waarmee een einde kwam aan een van de meest recente pauselijke reizen in de geschiedenis van pausen onderweg, dankzij zijn buitengewone heen-en-weer-gesprekken met president Donald Trump.
Een krachtige regenbui overspoelde het sportstadion van Malabo en de naar schatting 30.000 mensen die zich vóór zonsopgang verzamelden voor Leo’s afscheidsliturgie. Maar de zondvloed hield op voordat Leo in zijn overdekte pausmobiel arriveerde om door de oorverdovende menigte te ravotten.
Leo vertrok naar Rome na een afscheidsceremonie op de luchthaven van Malabo, waarmee een einde kwam aan een 11-daagse reis door vier landen die hem van Algerije in het noorden van Afrika naar Angola in het zuiden en Kameroen daartussen bracht.
In die tijd legde Leo meer dan 17.700 kilometer (ongeveer 11.000 mijl) af op 18 vluchten, waaronder drie alleen al op woensdag, waarmee hij kriskras door Equatoriaal-Guinea vloog, van de westkust tot de verre oostgrens met Gabon en weer terug.
Bijna overal waar Leo ging, werd de eerste Amerikaanse paus uit de geschiedenis rauw ontvangen, vooral in de verder weg gelegen plaatsen waar nog nooit een paus was geweest.
Pausen reizen de wereld rond sinds paus Paulus VI in 1964 het eerste moderne buitenlandse bezoek aan Jordanië en Israël bracht. Maar het was Johannes Paulus II die een revolutie teweegbracht in het pausdom met zijn wereldreizende pausdom dat hem gedurende een kwart eeuw meenam op 104 buitenlandse reizen, waarvan vele met de multinationale reisroute waarop Leo’s reis leek te zijn gemodelleerd.
Bij Leo’s laatste mis op donderdag arriveerden Michaela Mecha en haar zus, Encarnacion, om vier uur ’s ochtends in het Malabo-stadion in de stortbui. Ze waren van top tot teen gekleed in pauselijke kledij, compleet met gele paraplu’s versierd met Leo’s gezicht.
“We voelen ons heel bijzonder en gezegend dat de paus ons land heeft gekozen”, zegt Michaela, die als verpleegster werkt en haar twee jonge dochters heeft meegenomen. “Dit bezoek brengt jonge mensen dichter bij God.”
In zijn homilie verwees Leo naar de dood van ds. Fr. Fortunato Nsue Esono Ayíambeng, lid van de commissie die de reis organiseerde en de vicaris-generaal van Malabo.
‘Moge er volledig licht worden geworpen op de omstandigheden van zijn dood,’ zei Leo, kennelijk verwijzend naar geruchten dat er mogelijk kwaad opzet in het spel was.
Weinig mensen hadden kunnen verwachten dat Leo’s reis, zijn eerste naar Afrika als paus, zou hebben uitgespeeld tegen de ongekende aanvallen van Trump op de oorlog met Iran. Maar de timing was zodanig dat Leo al in het vizier van de media zat toen het begon, en de uitwisseling hield dagenlang niet op.
Op dag 1 hield Leo vol dat hij alleen maar het evangelie van de vrede predikte en dat hij niet bang was voor de regering-Trump, nadat Trump hem ervan beschuldigde zachtaardig te zijn tegenover de misdaad en gezellig met links om te gaan. Terwijl de aanvallen voortduurden, voegde vice-president JD Vance zich bij de strijd en zei tegen Leo dat hij dat moest doen “wees voorzichtig” toen Leo over theologie sprak, probeerde hij te de-escaleren de media de schuld geven voor het uit de context halen van zijn woorden.
Het initiatief lijkt te hebben gewerkt, aangezien zowel Leo als de De regering-Trump ging verder en de paus kon zich concentreren op zijn Afrikaanse agenda. Het was gericht op het bijeenbrengen van katholieken met een boodschap van hoop en het vernietigen van wat hij de “kolonisatie” van de natuurlijke hulpbronnen van het continent door buitenlandse belangen noemde.
De reis kende emotionele momenten, zoals toen Leo zich losmaakte van een gechoreografeerd bezoek aan een psychiatrisch ziekenhuis in Sampaka, Equatoriaal-Guinea, om de patiënten één voor één te begroeten en te poseren voor selfies.
Een ander krachtig moment kwam toen Leo, tot wiens voorouders ook slaven en slavenhouders behoorden, de rozenkrans bad Muxima, Angola. De plek waar ooit een centrum van de Afrikaanse slavenhandel was, is nu het populairste pelgrimsoord van Angola, na een gerapporteerd visioen van de Maagd Maria rond 1833.
Er waren ook persoonlijke stops, zoals toen Leo op bezoek ging bij zijn nonnen Augustijnse religieuze orde in Bab El Oued, Algerije, en stopte bij een tafel met sieraden gemaakt door lokale vrouwen. Hij pakte een ketting uit met een levensboommotief en verzekerde de leidinggevende: ‘Het is niet voor mij, het is voor mijn nichtje.’
In Bamenda, Kameroen, reisde hij naar het epicentrum van een bijna tien jaar lang separatistisch conflict en smeekte om vrede, terwijl hij uithaalde naar de “handvol tirannen” die de aarde verwoestten. Het waren de krantenkoppen van die dag die Leo er toe brachten een paar dagen later naar de achterkant van het vliegtuig te komen en vol te houden dat hij het niet over Trump had.
Een van de meest verontrustende gebeurtenissen vond plaats in Bata, Equatoriaal-Guinea, toen Leo bezocht een gevangenis. Alle gevangenen, hun hoofd geschoren, waren gekleed in nieuwe neonoranje of beige uniformen en nieuwe Croc-achtige rubberen schoenen. De faciliteit was onlangs zalmroze geschilderd en er waren verse jonge boompjes langs de rand geplant.
De gevangenen stonden zwijgend op schijnbaar toegewezen plekken op de open binnenplaats te wachten op Leo. Toen hij aankwam, zongen ze voor hem een lied over hun zonden. Terwijl Leo hen vertelde dat God van hen houdt en sprak over hun waardigheid, dansten ze voor hem en zwaaiden in gechoreografeerde unisono met hun Heilige Stoel-vlaggen, terwijl de hemel openging en een stortbui hen doordrenkte.
Zodra Leo vertrok, met de minister van Justitie van het land nog op de binnenplaats, maakten de gevangenen zich los van hun plaatsen onder het rauwe, dansende gezang van “Libertad! Libertad! Libertad!” (Vrijheid! Vrijheid! Vrijheid!)
De reis duurde zo lang dat er verschillende mijlpalen werden overschreden: Leo markeerde de eerste verjaardag van de dood van paus Franciscus met een kant-en-klaar eerbetoon vanuit het pauselijke vlak ter herinnering aan de genade en gebaren van Franciscus.
Leo sprak ook de beste wensen uit aan het handjevol verslaggevers die tijdens de reis verjaardagen vierden, die elke keer werden gemarkeerd door het ronddelen van verjaardagstaart door het cockpitpersoneel van ITA Airways.
Leo’s opmerkingen halverwege de reis voor de pers, terwijl hij van land naar land reisde, gaven de lokale bevolking door media in de Vaticaanse pool een kans om thuis interessante vragen te stellen. Een goudklompje dat de Angolezen zeker vreugde schonk, was de onthulling van Leo dat Angola misschien zijn eerste kardinaal zou krijgen, niet in de nabije toekomst maar ‘iets verderop’.
___
Associated Press-schrijver Monika Pronczuk heeft bijgedragen aan dit rapport.
___
Religieverslaggeving van Associated Press krijgt steun via de AP’s samenwerking met The Conversation US, met financiering van Lilly Endowment Inc. De AP is als enige verantwoordelijk voor deze inhoud.
