Orson Welles zei dat deze westerse legende de meest onderschatte regisseur ter wereld was

Orson Welles had een plakkerige relatie met Hollywood. Hij had natuurlijk de leiding over enkele van de beste films aller tijden die uit het Hollywood-systeem voortkwamen, en zijn regie-inspanning uit 1941, ‘Citizen Kane’, wordt nog steeds gevierd op filmscholen en bioscoopzalen over de hele wereld. Hij verbleef het grootste deel van de jaren veertig in Hollywood, waar hij geliefde films regisseerde en speelde in films als ‘The Magnificent Ambersons’ en ‘The Third Man’. De eerste werd echter op beruchte wijze opnieuw gemonteerd zonder de goedkeuring van Welles, en de uitgesneden beelden ontbreken tot op de dag van vandaag, wat voor veel consternatie onder cinefielen zorgt. Toen, in de jaren vijftig, had Welles problemen met het vinden van financiering voor zijn films (hij moest zijn “Othello” -bewerking zelf financieren), en de meeste waren geen hits.

In zijn film ‘The Other Side of the Wind’, opgenomen tussen 1970 en 1976, kun je zien dat Welles een soort haat had tegen de Hollywood-machine en graag de toen recente trend van ‘kunstzinnige’ Europese films die het Amerikaanse bewustzijn infiltreerde, wilde vervalsen. Dat zegt het “The Other Side of the Wind” werd pas in 2018 voltooid en uitgebracht33 jaar na de dood van Welles.

Maar Welles lette duidelijk op, en een deel van wat hij zag beviel hem wel. Er kwamen voortdurend getalenteerde regisseurs uit Hollywood, en Welles, die ooit zelf als een wonderkind werd beschouwd, was blij geweldige films van opkomende filmmakers te ontdekken. Inderdaad, tijdens een verschijning in ‘The Merv Griffin Show’ zei Welles ooit dat hij erg gesteld was op Clint Eastwood als regisseur en ging zelfs zo ver dat hij hem destijds de meest onderschatte regisseur ter wereld noemde. Welles erkende dat Eastwood al goed aangeschreven stond als acteur (‘mythisch’, zoals hij het uitdrukte), maar hij benadrukte dat Eastwood ook als regisseur serieus genomen moest worden.

Met name Orson Welles verscheen in “The Merv Griffin Show” niet lang na de release van Clint Eastwood’s regie uit 1976 “The Outlaw Josey Wales.” De film zelf was de vijfde film van Eastwood als regisseur, dus hij werd achter de camera al als getalenteerd en/of betrouwbaar genoeg beschouwd om een ​​voortgezette baan te krijgen.

Maar om Welles het te horen vertellen, vocht Eastwood nog steeds voor respect als filmmaker. Omdat hij opkomend talent in de gaten wilde houden, wilde Welles er zeker van zijn dat Eastwood zijn verdiende loon kreeg. Hij had “The Outlaw Josey Wales” minstens vier keer (!) gezien en was diep gecharmeerd van de film. Welles vond zelfs dat het als een klassieker voor altijd moest worden beschouwd en niet alleen maar als een lievelingsproject van een acteur die regisseur werd. Zoals hij het verwoordde (in een scherpe monoloog):

“Clint Eastwood is vandaag de dag de meest onderschatte regisseur ter wereld. Ik heb het niet over hem als een ster. (…) Zij (het Hollywood-establishment) nemen hem niet serieus, net zoals ze mooie meisjes niet serieus nemen. (…). Een acteur als Eastwood is zo’n puur type, een mythische heldenster in de (John) Wayne-traditie. Niemand gaat hem serieus nemen als regisseur. Maar iemand zou het moeten zeggen. En toen ik die foto zag (‘The Outlaw Josey Wales’) voor de vierde keer besefte ik dat het bij de grote westerns hoort. De grote westerns van (John) Ford en (Howard) Hawks en dat soort mensen.’

Welles eindigde met te zeggen: “Ik neem mijn hoed voor hem af.” Dat is inderdaad veel lof.

Naast de regie speelt Clint Eastwood in “The Outlaw Josey Wales” de rol van het titulaire personage, een boer wiens familie wordt vermoord door pro-Union-soldaten tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. Wales sluit zich vervolgens aan bij de Confederatie om wraak te nemen, maar wordt na het einde van de oorlog een outlaw en een scherpschutter. Maar terwijl hij premiejagers ontwijkt terwijl hij probeert naar Mexico te vluchten, merkt Wales dat hij vrouwen en kinderen in afgelegen gebieden moet redden en verdedigen en, nog verrassender, moet onderhandelen met een Comanche-chef (Will Sampson). Het is een stemmige westerse foto, compleet met een enigszins open conclusie waar Eastwood voor moest vechten.

Je zou redelijkerwijs kunnen stellen dat Eastwood nog steeds een Hollywood-legende zou zijn, zelfs als hij nooit acteur was geweest. Zijn filmrollen zijn natuurlijk indrukwekkend, en Orson Welles had gelijk toen hij hem omschreef als een mythisch type filmster die groter kon leven dan het scherm. Maar hij heeft de afgelopen decennia ook heel veel films geregisseerd, waarbij hij voor het laatst ‘Juror #2’ uit 2024 aan het roer stond toen hij begin negentig was. Als regisseur, producer en acteur is Eastwood op dezelfde manier persoonlijk genomineerd voor talloze Oscars, waarbij zijn regie-inspanningen uit 1992 en 2004 “Unforgiven” en “Million Dollar Baby” de prijzen voor Beste Film en Beste Regisseur wonnen.

Helaas stierf Welles lang voordat hij zag dat Eastwood een Oscar-lieveling werd. Maar je kunt gerust aannemen dat hij blij zou zijn geweest dat een getalenteerde regisseur door zijn collega’s werd erkend. Welles zelf won overigens slechts twee Oscars in zijn carrière: één voor het co-schrijven van “Citizen Kane” en een ere-Oscar in de jaren zeventig.