Wanneer miljardair Die van Elon Musk zogenaamde Ministerie van Efficiëntie van de overheid (DOGE) in de eerste maanden van 2025 door de regering werd gehaald, was er één instantie die de volle kracht voelde van het verlangen van de groep om snel te handelen en dingen kapot te maken: de Amerikaans Agentschap voor Internationale Ontwikkeling (USAID).
DOGE’s mandaat was om te bezuinigen op contracten en overheidsuitgaven in een vergeefse zoektocht om het federale begrotingstekort met 2 biljoen dollar terug te dringen. Op 28 januari 2025 vaardigde minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio een verklaring uit een ontheffing voor ‘levensreddende humanitaire hulp’, waardoor geld voor cruciale projecten kon blijven stromen. Maar volgens Nicholas Enrich, destijds waarnemend assistent-bestuurder voor de mondiale gezondheidszorg, is dat niet wat er gebeurde.
Begin februari had de groep het agentschap overgenomen, de e-mails stopgezet en tientallen miljarden dollars aan buitenlandse hulpfinanciering in het ongewisse gelaten. Binnen enkele dagen was het personeel van het bureau al aanwezig teruggebracht van 10.000 naar 300en in juli was het bureau dat ook geweest samengevoegd met het ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens schattingen van de Universiteit van Boston is ruim 700.000 mensen stierven in het eerste jaar na de bezuinigingen, en de Democraten in het Congres hebben een plan aangekondigd onderzoek naar de sterfgevallen.
Enrich, die toezicht hield op USAID-projecten die de verspreiding van ziekten als malaria, HIV en tuberculose in landen over de hele wereld hielpen voorkomen, was zo verontrust door wat hij zag in de overname van het agentschap door DOGE dat hij een klokkenluider. In zijn nieuwe boek over de val van USAID In de houtversnipperaarbeschrijft Enrich hoe hij DOGE zag als speerpunt van de totale vernietiging van USAID.
“Het is niet alleen zo dat deze mensen niets wisten van de mondiale gezondheidszorg en de internationale ontwikkeling, ze wisten gewoon niet hoe de overheid werkt”, zegt Enrich. “Dus als ze obstakels tegenkwamen, draaiden ze rond in een cirkel en hadden ze geen idee met wie ze moesten praten en waar ze heen moesten.”
WIRED sprak met Enrich over zijn ervaringen tijdens de overname van DOGE, het schisma tussen de politieke aangestelden van de Trump-regering en het DOGE-team, de stillere gevolgen van de sluiting van USAID en de manier waarop complottheorieën vorm gaven aan de manier waarop het agentschap werd waargenomen.
Dit gesprek is aangepast voor lengte en duidelijkheid.
WIRED: Hoe zag de sluiting van USAID er in de praktijk uit?
Nicolaas Verrijken: Vanaf 3 februari 2025 begonnen we de toegang tot onze e-mails en systemen te verliezen. We hadden geen idee of dat betekende dat mensen op administratief verlof werden gezet of zoiets.
Tegelijkertijd was er een Ebola-uitbraak in Oeganda, en het was een prioriteit voor de Nationale Veiligheidsraad van USAID om daarop te reageren. En ik zei tegen deze politieke aangestelden, weet je: “Je hebt zojuist iedereen buitengesloten van het systeem die nodig zou zijn om daarop te reageren.” En ze reageerden op mij en zeiden: “Oh nee, het spijt me zo. Dit is DOGE. DOGE sluit mensen af.” En dan moeten we teruggaan naar hen en hen één voor één vertellen wie we weer willen aantrekken.
Joel Borkert, een politieke aangestelde uit de regering-Trump en stafchef van het agentschap, klaagde heel vaak over de manier waarop DOGE zijn pogingen ondermijnde om ons agentschap soepel te sluiten. Ik was in een vergadering met al die politieke benoemingen en een paar anderen en probeerde hen uit te leggen wat USAID deed in de mondiale gezondheidszorg. Dit was uiteraard nadat de helft van het personeel was ontslagen of met administratief verlof was gesteld. Een van de dingen die ik noemde was dat door het bevriezen van ons malariaprogramma vlak voordat het regenseizoen begint in een aantal van de landen waar de malarialast het grootst is, het feit dat we niet in staat zijn om de dingen te doen die we gewoonlijk doen ter voorbereiding – het uitdelen van klamboes, binnenshuis sproeien – ons jaren terugzet in de strijd tegen malaria, een van de grootste doodsoorzaken onder kinderen onder de vijf jaar over de hele wereld.
