Op deze manier over grafisch ontwerp praten klinkt ongebruikelijk, maar het is geen nieuwe, populaire aanpak. De studie van design als vrije kunst gaat terug tot de jaren twintig van de vorige eeuw, met die van John Dewey De zoektocht naar onzekerheid en de Bauhaus-school van Walter Gropius. In 1994 schreef ontwerpdocent Gunnar Swanson een essay van 13 pagina’s over de stand van zaken in het grafische ontwerponderwijs, waarin hetzelfde betoog werd gehouden. Drie decennia later beschouwen mensen design nog steeds als een vak, ondanks de ontwikkeling ervan als een interdisciplinair onderwerp.
Hoewel ik niet kan ontkennen dat grafisch ontwerp een arbeidersoorsprong heeft (denk aan de drukpers, het zetwerk, het schilderen van uithangborden, enz.) en technische training vereist (kijk naar de Adobe-wizards), is het ook een vakgebied dat een grote verscheidenheid aan onderwerpen en industrieën raakt. Ontwerpproblemen redacteur Richard Buchanan merkt op dat “we design hebben zien groeien van een handelsactiviteit naar een gesegmenteerd beroep naar een vakgebied voor technisch onderzoek en naar wat nu erkend zou moeten worden als een nieuwe liberale kunst van de technologische cultuur.” Zoals Richard uitlegt in zijn essay uit 1992 Slechte problemen bij designdenkenDoor design als onderdeel van de vrije kunsten te beschouwen, wordt de studie ervan niet louter beroepsonderwijs, maar een vorm van onderzoek, argumentatie en kritisch denken.
Sinds de Industriële Revolutie is de wereld technologie gaan beschouwen als hardware, een product dat je moet leren moeilijk vaardigheid. Wanneer Richard Buchanan design erkent als technologieziet hij dit niet als een harde vaardigheid (productgebaseerd), maar als een manier van denken (systeemgebaseerd): “Dit is niet het denken gericht op een technologische ‘quick fix’ in hardware, maar op nieuwe integraties van tekens, dingen, acties en omgevingen die tegemoetkomen aan de concrete behoeften en waarden van mensen in diverse omstandigheden.” Ontwerpstudenten zijn misschien bekend met dit ‘design thinking’-proces, een iteratief raamwerk waarin ontwerpers het oplossen van problemen benaderen met een mensgerichte lens die theorie (vaak uit de sociale wetenschappen) integreert met de praktijk.
De vrije kunsten als onderwijsvereiste in het Westen dateren uit de Renaissance. Als aanvulling op zijn artistieke praktijk studeerde Leonardo da Vinci astronomie, menselijke anatomie, cartografie, plantkunde, paleontologie en meer. Richard beschrijft de ontwikkeling van de liberal arts studies vanaf de Renaissance tot zijn hoogtepunt in de 19e eeuw als een “encyclopedische opleiding van beaux arts, belles lettres, geschiedenis, verschillende natuurwetenschappen en wiskunde, filosofie en de jonge sociale wetenschappen.” Deze ‘encyclopedische’ benadering bood studenten destijds ‘een geïntegreerd begrip van de menselijke ervaring en de reeks beschikbare kennis’.
