Kinderen spelen buiten een leegstaande school die nu wordt gebruikt om ontheemden te huisvesten in Qamishli, Syrië.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
QAMISHLI, Syrië – De kinderen die door de binnenplaats van een school in deze noordoostelijke stad rennen, zijn een bewegingsonscherpte. Maar het zijn geen studenten in de pauze; het zijn leden van ontheemde families die hier wonen sinds de openbare scholen in januari tot opvangcentra werden omgebouwd.
In plaats van een schoolbus staat er een oude rode Nissan-pick-up met zwarte vlammen langs de zijkanten geschilderd. Het is duidelijk een Amerikaans exportproduct – blijkt uit de grote sticker op de Amerikaanse vlag met daarop veertien staten en het jaartal 1791 waarin de Bill of Rights werd aangenomen. Op de voorruit, boven het groene nepbont dat op het dashboard is geplakt, staat ‘Allah’ (God) geschreven in vloeiend wit Arabisch schrift.
De Syrische dictator Bashar al-Assad werd eind 2024 omvergeworpen door door Turkije gesteunde oppositiestrijders. Maar de gevolgen zijn nog steeds voelbaar in Syrië, vooral hier in de door de Koerden geleide afgescheiden regio, waar Syrische regeringstroepen tijdens gevechten in januari grondgebied heroverden.
De pick-up bracht twee ontheemde gezinnen – in totaal vijftien mensen – in veiligheid in januari toen Syrische troepen oprukten in de buurt van de Koerdische stad Afrin.
Kinderen spelen in een trappenhuis van de leegstaande school waar nu ontheemde gezinnen verblijven.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
“We duwden alle kinderen bovenop ons en achterin de vrachtwagen en ik legde al onze spullen er bovenop”, zegt de ontheemde vader, een voormalig winkelier. Voor de meeste gezinnen hier die uit het ontheemdenkamp Tabqa kwamen, was het op zijn minst de derde keer dat ze werden ontworteld.
Deze Koerdische regio in het noordoosten van Syrië, dat twaalf jaar lang zijn eigen autonome grondgebied bestuurde nadat het zich in 2012 had losgemaakt van het Syrische regime, is nu weer in het spel.
Een door de VS bemiddeld staakt-het-vuren heeft de gevechten dit jaar stopgezet, maar de voorwaarden van het staakt-het-vuren – de Syrische regering die de door Koerden bezette grenzen, de veiligheid en de olievelden overneemt in ruil voor beloften van Koerdische rechten zijn nog steeds niet volledig ten uitvoer gelegd.
Sabah Hassan Biro (links) staat bij de ingang van een leegstaande school terwijl kinderen spelen.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
De eigenaar van de rode pick-up houdt een 2-jarig meisje vast dat een pluizig roze jasje draagt. Haar blonde haar is vastgebonden in een paardenstaart bovenop haar hoofd.
“We hebben haar voor de grap de bijnaam Trump gegeven omdat ze blond is”, zegt hij over de peuter, wiens echte naam Barfi is.
De winkelier was bang om de zijne te geven vanwege het risico op represailles van de veiligheidstroepen van de overheid. Bij de ingang van de school heeft hij een tafeltje neergezet waar snacks worden verkocht.
‘Vroeger vond ik Trump leuk, maar nu niet meer’, zegt hij over de Amerikaanse president. ‘Je zag wat hij ons heeft aangedaan: hij heeft ons verraden.’
Een man weegt pompoenpitten af en verkoopt deze om wat geld te verdienen.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
Het Witte Huis reageerde niet op een verzoek van de NPR om commentaar over de Koerdische beschuldigingen dat de VS hen in de steek hadden gelaten.
Syrische Koerden leverden zeven jaar geleden de grondtroepen die samen met het Amerikaanse leger vochten om ISIS te verslaan. Koerdische leiders zeggen dat minstens 10.000 Koerdische strijders zijn omgekomen in de strijd. Iraakse Koerden en Iraakse strijdkrachten hielpen de militante groepering in Irak te verslaan.
In januari, toen door Turkije gesteunde Syrische troepen het door Koerden bezette gebied binnentrokken, verklaarden de VS dat ze niet langer Koerdische hulp nodig hadden in de strijd tegen ISIS; effectief groen licht voor de opmars.
In een door Koerden geleide regio die al meer dan tien jaar wordt belegerd door het Syrische regime, het Russische leger, Turkse strijdkrachten en ISIS, is het waargenomen verraad scherp voelbaar.
Verlies, ontberingen en onbeantwoorde vragen
Families hier zeggen dat de omstandigheden in de andere kampen zwaar waren, maar de schoolopvang is bijzonder moeilijk. Er is kleine kerosine–elektrische kachels in de klaslokalen, maar geen brandstof om te koken. Het is niet alleen koud, maar het betekent ook dat je de gedoneerde rijst en linzen niet kunt koken of zelfs maar water voor thee kunt koken.
In een van de klaslokalen die tot woonruimte zijn omgebouwd, heeft Said Mohammad Mustafa, 63, een sanitairmedewerker uit Afrin, een paar stokken verzameld om te verbranden. Als hij die niet kan vinden, steken ze oude kleding in brand met een beetje benzine en verbranden ze.
Sabah Hassan Biro (links) zit met haar man Said Mohammad Mustapha, 63, in het klaslokaal waar ze verblijven nadat ze uit hun huis in Afrin zijn verdreven.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
Hij en zijn vrouw, Sabah Hassan Biro, behoorden tot de laatsten die het kamp verlieten waaruit ze in januari waren verdreven. Ze waren op zoek naar hun 15-jarige dochter, Zaynib, die een jaar geleden een hartoperatie had ondergaan, en kregen slechts twee uur van tevoren de tijd om te vertrekken.
“Sindsdien zijn we het contact met haar volledig kwijtgeraakt”, zegt Mustafa. “We weten dus niet of ze is vermoord en wat er met haar is gebeurd.”
Biro zegt dat ze, omdat ze geen lichaam hebben gezien, niet gelooft wat de vrienden van hun dochter hen hebben verteld: dat het meisje zich bij Koerdische strijders heeft aangesloten en door Syrische troepen in een hinderlaag is gedood.
Said Mohammad Mustafa kijkt naar foto’s van zijn 15-jarige dochter Zaynib, met wie hij en zijn vrouw het contact verloren nadat ze het ontheemdenkamp Tabqa hadden verlaten. Haar lichaam werd later aan hen teruggegeven.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
“Wat belangrijk is, is dat ze ons haar lichaam brengen, zodat we het weten”, zegt ze.
Een paar weken later ontvingen de ouders het lichaam. De tiener werd half april begraven in Qamishli, samen met vier anderen die martelarenbegrafenissen kregen.
Terugkeer voor sommigen, limbo voor anderen
Medio april keerden 800 ontheemde families terug naar Afrin in het kader van het staakt-het-vuren, waarbij Syrische regeringstroepen voormalige Koerdische gebieden hebben overgenomen. De gezinnen op deze school in Qamishli waren daar niet bij.
Na meerdere ontheemdingen hebben de meeste mensen hier bijna niets. Mustafa en Biro hadden geen vervoer en vluchtten te voet het kamp uit in de nacht dat de Syrische troepen naderden.
Biro huilt als ze vertelt over haar dochter Zaynib, die zich bij Koerdische strijders voegde en door Syrische troepen in een hinderlaag werd gedood.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
“We renden en werden gebombardeerd. Soms moesten we op de grond gaan liggen”, zegt Mustafa.
Toen Biro niet meer kon lopen, zei ze tegen haar man dat hij haar moest verlaten. Hij weigerde en uiteindelijk kregen ze een ritje in een vrachtwagen met schapen, zittend op een met urine bedekte laadvloer in de regen, ingeklemd tussen de dieren.
Sinds de gevechten in januari zijn er geen scholen meer geweest en op de binnenplaats hangt een groep kinderen rond. Velen lijken getraumatiseerd door de ontheemding die ze bijna anderhalf jaar geleden hebben meegemaakt toen het regime werd omvergeworpen.
“Ze waren allemaal dood”, zegt Hassan Hussein, die tien jaar oud is, en beschrijft een scène langs de weg bij Afrin in december 2024.
Gulestan Rashid helpt bij het runnen van het opvangcentrum van de leegstaande school.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
Zijn tante, Gulestan Rashid, die helpt bij het runnen van het opvangcentrum, zegt dat ze lichamen van soldaten van het regime verbrand zagen langs de kant van de snelweg toen ze werden geëvacueerd uit het Shahba-kamp bij Afrin.
“Toen hij die lichamen zag, werd hij drie dagen lang erg ziek; hij lag in het ziekenhuis”, zegt Rashid over haar neef. “Ze hebben alles gezien.”
