Enkele weken geleden werd ik overvallen door een onverklaarbare drang om een wereldbol te kopen voor mijn thuiskantoor. Weet niet waar het vandaan kwam. Ik zat aan mijn bureau na te denken over een artikel, toen ik om me heen keek, merkte dat ik geen wereldbol had en dacht: Ik heb een wereldbol nodig.
In een grapje plaatste ik een briefje op Substack waarin ik mijn onverklaarbare drang opbiechtte om een wereldbol te kopen voor mijn thuiskantoor. Ik noemde het de mannelijke drang om een wereldbol te bezitten. Half grapje, maar ook heel serieus. Het briefje ging Substack viraal. Talloze jongens stemden in: Ja. Dezelfde. Ik wil er al jaren een. Mijn grootvader had er een. Globes zijn cool als de hel.
Toen ik zag dat het universele mannelijke verlangen om een wereldbol te bezitten, mijn eigen verlangen opriep. Als grondlegger van de Kunst van Mannelijkheid heb ik had om aan deze mannelijke imperatief te voldoen. Het was Girardiaans mimetische wereldbolverlangen.
Op diezelfde dag dat ik mijn memo over mannen en globes op Substack Notes krabbelde, keek ik De Firma (ook een geweldige papa-roman uit de jaren 90) tijdens mijn Zone 2 cardiosessie. Er is een scène waarin Tom Cruise, die de jonge rechtenstudent Mitch McDeere speelt, zijn kantoor aan het opzetten is. Naast zijn bureau, te midden van planken met in leer gebonden juridische boeken, staat een grote, knappe man bol.
Dat heeft het gecementeerd. Dit was een teken. Ik had een wereldbol nodig. Die dag. Onmiddellijk. Verzet was zinloos.
Dus ging ik naar eBay en kocht een wereldbol.
Volg mij op Substack Notes; het is de enige soort ‘sociale media’ waar ik persoonlijk mee omga, omdat het leuk is in plaats van zielvernietigend en productief voor de drang om herhaaldelijk een vork in je oog te steken.
Concreet heb ik de exacte wereldbol opgespoord die ik als kind in de jaren tachtig had gehad. Een sepiatint met topografisch hoge bergketens waar je met je vingers overheen kunt glijden. De USSR en andere landen van het Sovjetblok zijn erbij. Zo ook Zaïre.
Mijn wereldbol staat nu op een tafel in mijn kantoor en ziet er majestueus uit.
Mijn wereldbol. Het past er heel goed bij de andere mooie meubels in mijn thuiskantoor.
Wat een haast.
Deze hele ervaring liet me achter met de vraag: wat maakt een wereldbol zo verdomd aantrekkelijk? Vooral voor mannen?
Dus verdiepte ik me in de geschiedenis van globes. Door die geschiedenis te combineren met mijn kennis van de mannelijke psyche, gebaseerd op mijn eigen ervaring als man en bijna twintig jaar onderzoek, denken en schrijven over mannelijkheid, heb ik een paar speculatieve theorieën over mannen en globes ontwikkeld.
Hier is mijn rapport.
Een korte geschiedenis van de wereld
Globes zijn oud. De Grieken kwamen er in de 3e eeuw voor Christus achter dat de aarde rond was, en een oude Griekse kerel genaamd Crates of Mallus zou rond 150 voor Christus de eerste aardbol hebben gemaakt. Toen hij naar Rome verhuisde, liet hij de Romeinen zijn coole uitvinding zien, en de Romeinen begonnen wereldbollen te maken. Helaas heeft geen van die oude globes het overleefd. Er is een beroemd Romeins beeldhouwwerk uit de 2e eeuw, genaamd ‘Farnese Atlas’, dat de Titan Atlas afbeeldt die een hemelbol (een wereldbol van sterren) op zijn schouders hijst. Daar is je eerste mannelijke wereldbolcombinatie in het Westen.
De middeleeuwen waren een braakliggende periode voor de Europese wereldbolproductie, maar islamitische en Chinese geleerden hielden het ambacht levend. De oudste nog bestaande aardbol, de Aardappel – Duits voor ‘Aardappel’ – werd in 1492 gebouwd door Martin Behaim in Neurenberg. (Het is opvallend dat het geen Amerika heeft. Columbus voer net op het blauwe oceaanwater.) Vanaf dat moment explodeerde het maken van wereldbollen in Europa met het tijdperk van de ontdekkingsreizen. Globes waren nuttige dingen om te hebben als je de waterige sfeer die we thuis noemen in kaart bracht. Elke grote reis leverde nieuwe gegevens op, wat betekende dat globes regelmatig moesten worden bijgewerkt en nieuwe moesten worden vrijgegeven.
Dankzij hun associatie met verkenning en verovering werden globes een symbool van macht en rijkdom onder de Europese hoity-toity. Zelfs rijke families die niets met zeeonderzoek te maken hadden, wilden een wereldbol in huis hebben.
Vanaf het einde van de 16e eeuw werd Nederland het epicentrum van de mondiale maakindustrie. Workshops in Amsterdam, gerund door een paar ambachtsliedenfamilies, produceerden bijpassende paren aardse en hemelse globes voor de bibliotheken van de Europese adel.
Een herenzakglobe
In de 18e eeuw namen de Engelsen het stokje over bij het maken van wereldbollen en maakten ze wetenschappelijker. In plaats van te worden gezien als sierstukken die je in huis zou bewaren om je rijkdom en status aan te geven, werd de wereldbol gezien als een wiskundig instrument. Heren van de letteren en de wetenschap hielden vaak een ‘zakwereldbol’ in hun jaszakken, die ze eruit konden halen als ze nadachten over aardrijkskunde.
Door de industrialisatie en massaproductie in de 19e en 20e eeuw kon de aardbol een belangrijk onderdeel worden van huizen en scholen in de middenklasse in Amerika. De wereld ronddraaien en hem met je vinger tegenhouden om te zien waar je in de toekomst zou wonen, werd een overgangsritueel voor verveelde kinderen.
Aan het einde van de 20e en het begin van de 21e eeuw kenden de globes in het Westen een achteruitgang dankzij Google Maps. Waarom een fysieke wereldbol als u gratis een wereldbol met hoge resolutie op uw scherm kunt zien? Bovendien zijn globes omvangrijk en duur om te verzenden, dus veel scholen met weinig geld gaven het op om nieuwe globes te kopen om geld te besparen. Globes evolueerden van een democratisch hulpmiddel voor leren en nieuwsgierigheid naar verfijning-signalerende ornamenten in welgestelde huizen.
Waarom beroemde mannen poseerden met globes
Als je naar portretten van machtige mannen uit de afgelopen vier eeuwen kijkt, zul je merken dat er vaak een wereldbol op de foto staat. Het Europese koningshuis hield tijdens het tijdperk van de rijken globes vast om hun mondiale heerschappij te symboliseren. Democratische leiders zoals Teddy Roosevelt poseerden met globes om hun invloed op internationale aangelegenheden te projecteren. Scheepvaartmagnaten en CEO’s van bedrijven poseerden met globes om het wereldwijde bereik van hun ondernemingen te symboliseren.
Deze wereldbolportretten stammen rechtstreeks af van een soort portretten waarin oude en middeleeuwse vorstenhuizen werden afgebeeld met een bol met een kruis erop. Deze bol heette a groep kruisvaarder. Vorsten hielden deze vast tijdens kroningsceremonies. Het betekende heerschappij over de tijdelijke wereld. Toen schilders begonnen met het ruilen van de groep kruisvaarder voor een echte aardbol ergens in de 16e eeuw bleef de symboliek hetzelfde. Ik regeer de wereld! Zo’n machtsgreep.
Tegen het midden van de 20e eeuw had de wereldbol een iets andere betekenis gekregen. Het bracht de mondiale strategie over. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaf het Office of Strategic Services opdracht voor een paar enorme 50-inch globes voor FDR en Churchill (vaak ‘Churchill Globes’ genoemd), zodat de twee mannen de oorlog konden zien als één planeetomspannend theater. Er zijn foto’s van Churchill, gebogen over zijn wereldbol, met een schuifmaat in de hand, terwijl hij afstanden tussen continenten meet. De wereldbol gaf hem tientallen jaren vóór de eerste astronaut een astronautenperspectief op de Wereldoorlog.
Dus wat is de aantrekkingskracht van globes op mannen?
Akkoord. Globes zijn dus een symbool van macht en een hulpmiddel voor verkenning en strategievorming. Deze twee ideeën kunnen, denk ik, de mannelijke drang verklaren om een wereldbol te bezitten. Hier zijn mijn twee speculatief theorieën over hoe:
Theorie één: testosteron. Sommige onderzoeken hebben aangetoond dat mannen gemiddeld hoger scoren op tests van ruimtelijke navigatie, mentale rotatie en routeleren, en een groter verlangen hebben om onbekende gebieden te verkennen dan vrouwen. En deze verschillen worden vaak toegeschreven aan de hogere testosteronniveaus bij mannen. Deze conclusies zijn genuanceerd en er is waarschijnlijk meer aan de hand dan alleen testosteron dat tot deze verschillen leidt, maar testosteron lijkt wel een rol te spelen. Zelfs als vrouwen testosteronsuppletie krijgen, ze zien vaak een stijging in hun ruimtelijke scores en hun verlangen om nieuwe plaatsen te verkennen.
Dus misschien verklaart het feit dat mannen meer testosteron hebben dan vrouwen de aantrekkingskracht van mannen op globes, die tot de verbeelding spreken om een koers uit te stippelen en naar een nieuwe bestemming te reizen.
Theorie twee: het archetype van de koning. In zijn boek, Koning, krijger, tovenaar, minnaar, De Jungiaanse analist Robert Moore betoogde dat de volwassen mannelijke psyche zichzelf rond vier archetypen organiseert. Van hen, de Koning is degene die zich bezighoudt met orde, rentmeesterschap en de zegening van iemands rijk. De koning verovert niet omwille van de verovering. Dat is de tiran, de schaduw van de koning. De volwassen koning overziet zijn domein zodat hij het kan onderhouden. Hij houdt een brede blik, zodat hij voorzichtig en rechtvaardig kan handelen.
Hoewel ik sceptisch sta tegenover Jungiaanse archetypen (misschien moet ik hier ooit een artikel over schrijven), denk ik dat ze, als ze met mate worden gebruikt, nuttige aanzetten tot reflectie kunnen zijn. Misschien is een wereldbol in het kantoor van een man een subtiele aanroeping van dat archetype van de Jungiaanse Koning. Het is een morele herinnering aan een man om aan het geheel te denken, de orde te vestigen en te handhaven, en macht met gerechtigheid en barmhartigheid te gebruiken.
Theorie drie: Globes zien er gewoon cool uit. Misschien is het de T, of misschien is het het Koning-archetype dat in ons Jungiaanse collectieve bewustzijn bestaat, dat de mannelijke drang om een wereldbol te bezitten kan verklaren. Zelfs als deze theorieën de drang niet verklaren, denk ik dat mijn laatste theorie dat wel kan: globes zien er gewoon cool uit. Je krijgt de aarde in zijn totaliteit te zien – als de Blauwe Marmer in de ruimte die ze is – gewoon in je eigen huis. Je kunt er een vinden die wat artistieker is. Ze zijn in sepiatinten. Ze geven je het gevoel dat je Indiana Jones bent en een vliegtuig bestuurt met een rode lijn die je pad volgt terwijl je je een weg baant naar archeologische avonturen over de hele wereld. En dat voelt cool.
Dus mijn wereldbol uit de jaren 80 staat hier in mijn kantoor. Ik kijk er nu naar. Het lijkt alsof het er altijd al is geweest. Af en toe ga ik met mijn vingers over het hobbelige gezicht en zoek naar landen uit het tijdperk van de Koude Oorlog die niet meer bestaan. Ik zal er zelfs een draai aan geven en mijn vinger op een willekeurige plek laten stoppen. Meestal is dit de Stille Oceaan. Ik hoop dat dat niet betekent dat ik een schipbreukeling zal worden zoals Louis Zamperini.
Waarom hou ik van dit ding? Misschien is het het testosteron. Misschien is het het archetype van King. Misschien wil ik me dertig seconden lang Indiana Jones voelen tussen de e-mails door. Wat het ook is, ik ben blij dat ik gehoor heb gegeven aan de mannelijke drang om een wereldbol te bezitten.
Ga naar eBay en zoek naar ‘wereldbol’. Je zult er een vinden die je eigen drang zal bevredigen.
De aanval van een man om de bal te bezitten.
