In zijn nieuwe rol als directeur van de V&A Oost – een nieuw museum dat deze zaterdag open gaat voor het publiek – Gus Casely-Hayford denkt groot. In de aanloop naar de opening sprak de curator en cultuurhistoricus met meer dan 30.000 jongeren en bezocht hij meer dan 100 lokale scholen in Oost-Londen, met de bedoeling de poorten van de enorme collectie van het museum open te wrikken. Voor de eerste keer ooit bracht Casely-Hayford objecten uit de collectie van het instituut naar buiten en gaf ze deze in de handen van jonge mensen, waardoor studenten de kans kregen om te communiceren, deel te nemen en te leren over verhalen die vaak over het hoofd worden gezien in het nationale curriculum. Deze outreach is nu een doorlopend engagementprogramma en spreekt tot het alomvattende ethos van het V&A East, dat geworteld is in toegankelijkheid, gemeenschap en ongedwongen verhalen vertellen. Het is op deze fundamenten dat de openingstentoonstelling van het museum, De muziek is zwart: een Brits verhaalwordt ook gebouwd.
“Het is de soundtrack van ons leven”, zegt Casely-Hayford over de 125 jaar zwarte muziek die in de tentoonstelling wordt geïllustreerd. “Maar het vertelt ook belangrijke historische en sociale geschiedenissen die verteld moeten worden. Verhalen over immigratie, verhalen over integratie (en) verhalen die zo vaak gemarginaliseerd zijn in termen van het nationale curriculum.” Rondlopen inderdaad De muziek is zwart voelt als een tegengif voor deze stagnerende, homogene benadering van onderwijs. De school mag dan weer beginnen – de tentoonstelling beschrijft het maken van zwarte muziek met een gedetailleerde nauwkeurigheid – maar het is zeker niet het saaie soort. Als V&A East het klaslokaal is, De muziek is zwart is een les die dynamisch en vol leven is, met de soundtrack van Brit Funk en UK Garage, waar je klasgenoten zijn Kano, Mis-Teeq En Kleine Simz.
Door het verhaal eerst te contextualiseren met de oorsprong van zwarte muziek tijdens de slavenhandel in de 14e eeuw, begint het verhaal officieel in het imperiale Groot-Brittannië in de 20e eeuw. Een koptelefoon, die je bij binnenkomst wordt overhandigd, volgt je bewegingen en speelt overeenkomstige liedjes, terwijl je door foto’s, kledingstukken en een overvloed aan historische artefacten bladert die je het rijke verhaal vertellen van de zwarte muziek in Groot-Brittannië vanaf dit punt en daarna. Bovenal vertelt het een verhaal van transformatie. Hoe genres als gospel, blues en jazz bijvoorbeeld hoop en weerstand boden in een tijd van conflict in de jaren dertig en veertig, en hoe ruimtes als Notting Hill Carnaval zorgde vanaf de jaren zestig voor een broodnodig gemeenschapsgevoel in het licht van de raciale spanningen. We doorlopen de introductie van dub in de jaren ’90 en de Bristoliaanse oorsprong van triphop voordat de groei van Britse garage en grime in de schijnwerpers wordt gezet. De muziek is zwart laat geen steen onberoerd. Het is zo rijk aan informatie, dat ik en een collega allebei zeiden dat we hopen een andere keer te bezoeken om alles volledig in ons op te nemen. Dus wat hopen Casley-Hayford en het V&A East-team dat mensen, eenmaal verwerkt, van de tentoonstelling zullen meenemen? “Hoe belangrijk (zwarte muziek) is geweest als onderdeel van de Britse cultuur”, zegt de regisseur. “Het is naar mijn mening een van de belangrijkste dingen die we de wereld de afgelopen 125 jaar hebben aangeboden. Het spreekt over de kracht van cultuur en over de onvermoeibaarheid van de zwarte Britse gemeenschap.” En terwijl we door een moderne wereld navigeren die zich steeds meer verdeeld voelt, voelt het verdedigen van de diversiteit van onze cultuur, naast de vreugde en impact van zwarte muziek, net zo belangrijk als altijd.
‘De muziek is zwart: een Brits verhaal’ opent 18 april in het V&A East Museum en loopt tot 3 januari 2027. Boek je tickets hier. Fotografie met dank aan V&A East.
