Londen – De Britse premier Sir Keir Starmer heeft er dinsdag op aangedrongen dat hij “door zal gaan met regeren”, en verwerpt daarmee de groeiende roep binnen zijn eigen partij om een stap opzij te zetten, die nog is versterkt door meerdere aftredingen uit zijn kabinet.
In de nasleep van de rampzalige resultaten bij de lokale verkiezingen van vorige week heeft een vijfde van alle leden van het Britse parlement van Starmers eigen Labour Party hem nu opgeroepen af te treden. Vier leden van zijn kabinet hebben dinsdag ontslag genomen in een poging hem te dwingen af te treden.
Jess Phillips, de nationale minister van Bescherming; Alex Davies-Jones, minister voor Slachtoffers en Aanpak van Geweld tegen Vrouwen en Meisjes; Zubir Ahmed, parlementair staatssecretaris voor gezondheidsinnovatie en veiligheid; en Miatta Fahnbulleh, minister van Decentralisatie, Geloof en Gemeenschappen, hebben dinsdag allemaal hun ontslag aangekondigd.
‘Mensen schreeuwen’ om verandering, Fahnbulleh schreef in haar ontslagbrief aan de premier. “Het publiek gelooft niet dat jij deze verandering kunt leiden – en ik ook niet.”
Partnernetwerk BBC van CBS News meldde dinsdag dat er de komende dagen nog meer ministeriële aftreden worden verwacht.
Maandag zijn zes lagere ministeriële assistenten opgestapt, en verschillende hooggeplaatste leden van het regeringskabinet van Starmer hebben er bij hem op aangedrongen een plan voor zijn aftreden op te stellen en een partijleiderschapswedstrijd te organiseren. De Bewaker krant.
Toby Melville – WPA-pool/Getty Images
Maar toen Starmer dinsdagochtend met zijn ministers sprak, was hij uitdagend.
“Ik neem de verantwoordelijkheid voor deze verkiezingsresultaten en ik neem de verantwoordelijkheid voor het verwezenlijken van de verandering die we beloofden”, zei de omstreden premier.
‘Het land verwacht van ons dat we doorgaan met regeren’, voegde Starmer eraan toe. “Dat is wat ik doe en wat wij als kabinet moeten doen.”
Als 20% van alle gekozen parlementsleden van de Labour-partij het eens kan worden over een alternatief figuur om de partij te leiden – wat, met de huidige 403 zetels van Labour in het Lagerhuis, 81 parlementsleden zou betekenen – kunnen ze hem effectief uit zijn rol dwingen, en daarmee ook de toptaak van het land.
Volgens de BBC hebben minstens tachtig parlementsleden publiekelijk opgeroepen tot het aftreden van Starmer, maar ze hebben niet allemaal dezelfde alternatieve kandidaat gesteund. En het kan een erg hoge lat zijn om te doorbreken, aangezien er door politici en politieke experts ten minste drie namen van potentiële Starmer-vervangers worden gebruikt.
Starmer bevestigde dinsdag dat het proces van de Labour Party om een leider uit te dagen niet in gang was gezet door eensgezinde afwijkende meningen.
Als dat zou gebeuren, zou hij het hoofd kunnen bieden aan alle uitdagers in een leiderschapsstrijd, in een proces vergelijkbaar met Amerikaanse voorverkiezingen. Als een meerderheid van het kabinet van Starmer besluit dat hij niet de juiste man is om de partij vooruit te leiden, kunnen ze ook massaal aftreden en zijn standpunt onhoudbaar maken.
Hoe is het zover gekomen?
In een verkiezingsronde van 7 mei voor zetels in de gemeenteraad in Engeland en zetels in de semi-autonome wetgevende machten van Wales en Schotland, Starmer’s Labour Party verloor flink. Het verloor niet alleen 1.000 raadszetels in Engeland, maar verloor ook zijn stevige greep op de wetgevende macht van Wales, die het 27 jaar lang had gecontroleerd.
De grote winnaar van de dag was de populistische, anti-immigratiepartij Reform UK, onder leiding van president Trumps ideologische bondgenoot Nigel Farage. Reform won bijna 1.300 lokale zetels in Engeland, boekte enorme winsten in Schotland en werd tweede in Wales.
De verkiezingen werden gezien als een referendum over de huidige regering, vergelijkbaar met de tussentijdse verkiezingen in de VS, en dat waren ze ook regelrechte ramp voor Labour – en persoonlijk voor Starmer, een voormalig overheidsadvocaat wiens populariteit is gedaald sinds hij in 2024 aan de macht kwam.
Starmer probeerde maandag in een toespraak het initiatief terug te vorderen. Met opgestroopte hemdsmouwen beloofde hij de relatie van Groot-Brittannië met Europa opnieuw op te bouwen en de wankelende Britse staalindustrie te nationaliseren – en hij waarschuwde dat Groot-Brittannië “een zeer duister pad zou kunnen inslaan” als Labour er niet in zou slagen zich te herstellen van de verkiezingsverliezen.
“Ik weet dat ik mijn twijfelaars heb en ik weet dat ik moet bewijzen dat ze ongelijk hebben”, zei hij. “En dat zal ik doen.”
Maar sommige wetgevers van zijn eigen partij leken niet onder de indruk van de inspanningen, zoals verschillende parlementariërs vertelden de BBC dat de toespraak ‘me medelijden gaf met de premier’, dat het ‘echt niet deugt’, en misschien wel het meest vernietigende: ‘Meh.’
Een ander parlementslid zei dat het overkwam als Starmer die ‘een bouwaanvraag indient’ – een bekende kritiek op een politicus die altijd eerder managementachtig dan charismatisch is overgekomen.
De schaduw van het Epstein-schandaal
De regering van Starmer heeft, ondanks een enorme Labour-meerderheid in het parlement, moeite gehad om de kosten van levensonderhoud te verlagen en een spartelende Britse economie op gang te brengen – zij het gehinderd door de oorlogen in Oekraïne en Iran en hun verwoestende impact op de mondiale energieprijzen.
Maar de scherpe kritiek op hem als individuele leider begon pas echt aan kracht te winnen in april, toen Starmer veel kritiek kreeg vanwege zijn besluit om een voormalige vriend van hem te benoemen. Jeffrey Epstein als ambassadeur van Groot-Brittannië in Washington.
Politici van de oppositie hielden vol dat Starmer loog over wat hij wist, of zich schuldig maakte aan onbekwaamheid omdat hij niet eerder op de hoogte was van Peter Mandelsons nauwe banden met de overleden Amerikaanse financier en veroordeelde zedendelinquent. Verschillende wetgevers van de oppositie begonnen hem toen op te roepen om af te treden.
Kwesties ‘die dieper gaan dan de premier’
Zelfs nu zijn er Labour-politici die vinden dat het ontslaan van Starmer weinig zal bijdragen aan de aanpak van de onderliggende problemen waarmee de partij wordt geconfronteerd.
Volgens de BBC hadden dinsdag ruim honderd Labour-parlementsleden een brief ondertekend waarin zij Starmer steunden om in zijn functie te blijven.
Stephen Houghton, die vorige week werd ontslagen uit zijn positie als Labour-leider van de gemeenteraad van Barnsley in het noorden van Engeland – een van de honderden lokale functionarissen die posten verloren aan leden van de opkomende, populistische, anti-immigratie Reform UK-partij – zei dat het probleem “dieper gaat dan de premier.”
Sprekend over de nederlaag van Labour bij de lokale verkiezingen zei Houghton, die de leiding van de raad verloor maar erin slaagde zich aan zijn eigen zetel vast te houden, dat de klap “al dertig jaar lang door het hele land kwam, in postindustriële gemeenschappen en kustgemeenschappen die achterbleven.”
‘Je kunt de hele dag van premier wisselen’, betoogde hij. “Als je het beleid niet verandert, worden er geen kosten in rekening gebracht.”
“Dit gaat niet alleen over deze regering. Vorige regeringen hebben het probleem ook genegeerd, maar ik zal tegen Keir Starmer zeggen dat hij dit nu moet aanpakken, want als hij dat niet doet, zullen er binnenkort nog meer van dit soort verliezen volgen.”
