De AI van de Golf ambities zijn afhankelijk van iets verrassend kwetsbaars: een handvol onderzeese kabels die door enkele van de meest vluchtige waterwegen ter wereld stroomt.
Landen zoals Saoedi-Arabië en de VAE hebben miljarden uitgegeven aan het bouwen van een AI-infrastructuur, het aantrekken van hyperscalers en het positioneren van zichzelf als toekomstige exporteurs van computercapaciteit. Maar nu de regio verschuift van olierijkdom naar AI-gedreven economieën, wordt de infrastructuur die deze gegevens draagt steeds meer een strategische kwetsbaarheid.
Onderzeese kabels zorgen al lange tijd voor het mondiale internet. Nu worden ze geopolitieke activa.
Na de escalatie tussen de VS, Israël en Iran eerder dit jaar waarschuwden experts dat regionale conflicten de kritieke kabelinfrastructuur in de Golf zouden kunnen bedreigen. In mei beweerden mediaberichten dat Iran overwoog de macht over te nemen alle zeven onderzeese kabels loopt door de Straat van Hormuz.
Onderzeese kabels dragen een geschatte hoeveelheid 95 procent van alle internationale dataverkeer. Voor de Golf is het probleem concentratie: een groot deel van de connectiviteit van de regio met Europa en de VS is nog steeds afhankelijk van slechts een paar routes door de Rode Zee en de Straat van Hormuz.
Het Midden-Oosten bevindt zich op het kruispunt van Europa, Azië en Afrika, waardoor de regio een van de strategisch belangrijkste transitzones ter wereld is voor het mondiale internetverkeer.
Tegenwoordig kan een beschadigde kabel veel meer doen dan lage internetsnelheden. Het zou het hele opkomende AI-bedrijfsmodel van de Golf kunnen ondermijnen.
In veel opzichten proberen de Golflanden energierijkdom om te zetten in AI-infrastructuur, waarbij ze rekenkracht en cloudcapaciteit exporteren, net zoals ze ooit koolwaterstoffen exporteerden.
Voor economieën in het Midden-Oosten, die zich opmaken om grootschalige exporteurs van computercapaciteit te worden, groeit het belang van en de afhankelijkheid van deze kabels, niet in de laatste plaats omdat de hyperscale bedrijven die zich in de regio vestigen meer dan ooit veerkracht vereisen.
In tegenstelling tot traditioneel internetverkeer is de AI-infrastructuur afhankelijk van enorme en continue gegevensstromen tussen grootschalige datacenters, cloudproviders en zakelijke klanten. Zelfs korte verstoringen kunnen aanzienlijke operationele en financiële gevolgen hebben, waardoor een veerkrachtige glasvezelinfrastructuur eerder een commerciële noodzaak dan een luxe wordt.
“Hyperscalers en regionale providers streven naar diversificatie omdat hun eisen de bandbreedte te boven gaan. Ze hebben nu behoefte aan meerdere onafhankelijke paden, voorspelbare latentie en overlevingskansen tijdens geopolitieke stress”, zegt Imad Atwi, partner bij managementadviesbureau Strategy& Middle East.
AI dwingt de Golf om connectiviteit te heroverwegen
De druk neemt toe. In 2025, twee kabels die met elkaar verbonden zijn Europa tot aan het Midden-Oosten en Azië werden in de Rode Zee afgesneden, waardoor de internetconnectiviteit in de Golf dagenlang verslechterde en naar schatting 3,5 miljard dollar aan schade veroorzaakte door verloren diensten.
Dat incident vond plaats voordat de uitrol van AI steeds sneller begon te gaan en de datacenters online kwamen. Nu eisen hyperscalers in het Midden-Oosten dezelfde veerkrachtnormen waarop ze al vertrouwen op transatlantische en transpacifische routes. Deze markten opereren doorgaans via vier of vijf fysiek gescheiden netwerkpaden om verstoringsrisico’s te minimaliseren.
De Golf blijft daarentegen sterk afhankelijk van een beperkte concentratie van routes.
“Hyperscalers willen nu een vergelijkbare routediversiteit in het Midden-Oosten, zowel voor de connectiviteit tussen de Golf-Europa als voor het verkeer tussen Europa en Azië dat door de regio gaat”, zegt Bertrand Clesca, partner bij onderzeese kabelspecialisten Pioneer Consulting.
Jarenlang hadden de voorgestelde land- en onderzeese routes door het Midden-Oosten moeite om vooruitgang te boeken vanwege regelgevende barrières, politieke instabiliteit en regionale conflicten.
Nu worden veel van diezelfde corridors heroverwogen als cruciale digitale infrastructuur.
Atwi beschrijft een meergelaagde strategie die in de hele Golf opduikt. De eerste laag omvat landingsstations in de Golf die met elkaar zijn verbonden via terrestrische glasvezelcorridors die Saoedi-Arabië, de VAE en Oman omspannen en zich vervolgens via Jordanië en de Levant uitstrekken naar Europa en Azië. Een tweede laag zou nieuwe onderzeese systemen introduceren, waarbij de knelpunten rond Egypte en Bab el-Mandeb worden omzeild. Een derde zou noordelijke corridors over land creëren door Irak, Syrië en Turkije.
De nieuwe strategische corridors van het internet
Bij enkele van de meest ambitieuze projecten in de regio zijn landen betrokken die voorheen vooral door de lens van conflicten werden bekeken.
Terrestrische systemen, zoals voorgesteld via Syrië, kunnen tot 144 vezelparen ondersteunen, vergeleken met de 24 die typisch zijn voor de huidige onderzeese kabels, wat betekent dat het capaciteitspotentieel enorm is. Het nadeel is dat ze bovengronds zijn, waardoor ze veel kwetsbaarder zijn voor fysieke verstoringen. Dit is geen abstract risico.
