A volledige trailer voor Christopher Nolan’s grote filmaanpassing van “The Odyssey” is gedaald, waardoor mensen een goed, gezond oor hebben voor de daadwerkelijke dialoog van de film. Maar in wat als een vreemde keuze voelt, heeft Nolan besloten om de personages in de film Amerikaanse accenten te geven. Om eerlijk te zijn, veel leden van de cast komen uit de VS: Matt Damon (Odysseus), Anne Hathaway (Penelope), Zendaya (Athena), enzovoort. Charlize Theron (Calypso) is inmiddels geboren in Zuid-Afrika, maar werkt al tientallen jaren in de VS. Wie zou het kunnen vergeten haar ster-making in “Children of the Corn III: Urban Harvest?”
Maar het meest merkwaardige is dat Nolan zijn Britse castleden heeft gevraagd om ook Amerikaanse accenten te gebruiken. De in Londen geboren Tom Holland speelt Telemachus, en hij spreekt met een niet-specifiek Amerikaans dialect. Elders speelt Robert Pattinson, ook geboren in Londen, de rol van Antinous, een van Penelope’s vele vrijers, en ook hij lijkt uit Zuid-Californië te komen. Op een bepaald moment in de nieuwste trailer buigt Antinous zich dicht naar Telemachus toe en fluistert: ‘Je verlangt naar een vader die je niet eens kende.’ Een papa? Geen ‘vader’ of ‘patriarch’, maar een vader. Het is een spreektaal die vreemd misplaatst aanvoelt.
Nog later in de caravan roept Odysseus, die een leger soldaten aanvoert, openlijk: ‘Laten we gaan!’ alsof hij leiding geeft aan een Amerikaans Little League-team. Niet om mijn eigen stem te kleineren, maar Amerikaanse accenten missen vaak de nodige gravitas om de grootsheid van de oude Griekse poëzie over te brengen. Het is vooral flagrant als mensen ‘papa’ zeggen en ‘laten we gaan’ roepen. De Amerikaanse stem geeft, vergeef mij, een amateuristische kwaliteit aan het eeuwenoude epos van Homerus. Ik heb de film van Nolan nog niet gezien, maar de nieuwe trailer doet me twijfelen.
The Odyssey klinkt raar in Amerikaans-Engels
Het is de moeite waard om op te merken dat vroege versies van het Engels pas rond 450 na Christus ontstonden, terwijl de “Odyssee” van Homerus dateert uit de 8e eeuw voor Christus. Het gedicht is ouder dan de taal van Matt Damon.
Maar toen moest Christopher Nolan een creatieve beslissing nemen, nietwaar? Hij had zijn acteurs kunnen leren spreken in het exacte dialect van het oude Griekenland en zijn film vervolgens met ondertitels kunnen presenteren, maar dat zou zijn negencijferige epos waarschijnlijk des te duurder hebben gemaakt. Als alternatief had hij Griekse acteurs kunnen inhuren om de dialoog van de film in modern Grieks te spreken, maar ook dat zou een anachronisme zijn geweest, aangezien het Oudgrieks anders is dan de versie die vandaag de dag wordt gesproken. Om nog maar te zwijgen van het feit dat de meeste Griekse acteurs niet dezelfde blockbuster-aandacht trekken als Hollywoodsterren als Damon en Anne Hathaway.
Zelfs als Nolan zijn acteurs met hun eigen stem had laten spreken, had dat misschien ook afleidend kunnen werken, waardoor het Amerikaanse karakter van sommige personages en het Britse karakter van andere werd benadrukt. Dus in plaats daarvan heeft hij ervoor gekozen om iedereen Amerikaans te laten klinken, en dat is prima. Elke versie van “The Odyssey” die vandaag de dag bestaat, is hoe dan ook een vertaling.
Wat mij op het verkeerde been zet, zijn de informele spreektaal in het script van Nolan. De regel ‘verlangen naar een papa’ draagt niet de klank van oude poëzie. Het klinkt als, nou ja, een jargonterm die in de jaren 2020 is geschreven. Idem voor Damon die roept: “Laten we gaan!” Dat is een zin uit een actiefilm, geen smeekbede van Odysseus, die zijn mannen tot de strijd aanzet.
Het is prima dat de personages Engels spreken, maar moest Nolan hun dialogen ook zo ongedwongen en toegankelijk laten klinken voor het moderne oor? Het zou passender zijn geweest als de taal deed klinkt een beetje poëtisch, hoogdravend of anderszins stoffig.
Het Amerikaanse karakter van The Odyssey leidt tot nu toe af
Maar dit probleem met de taal in “The Odyssey” is een heel oud probleem dat de cinema nooit helemaal heeft kunnen oplossen. Je kunt waarschijnlijk tientallen films uit je hoofd opsommen waarin oude Romeinse karakters met Britse accenten spreken. Britse acteurs als Charles Laughton en Peter Ustinov speelden op soortgelijke wijze Romeinse karakters in films als ‘Spartacus’ en ‘Quo Vadis’, en voor veel mensen zou het Britse accent net zo goed het accent van het oude Rome kunnen zijn. Het maakt niet uit dat de mensen die deze acteurs spelen in de echte wereld Latijn zouden hebben gesproken.
Amerikaanse en Italiaanse acteurs doen dit ook. Charlton Heston portretteerde bijvoorbeeld Ben-Hur en Moses. Italiaanse peplum-films waren eveneens in het Italiaans, maar toch speelden Amerikaanse sterren als Steve Reeves in Hercules-rollen en werden ze in het Engels nagesynchroniseerd voor de Amerikaanse televisie. De acteurs voor deze dubs zouden zelfs hun Britse of Amerikaanse accent behouden. (Ik herinner me dat ik er als kind veel van op die manier heb bekeken.) Italiaans zou in ieder geval geografisch nauwkeuriger zijn geweest ten opzichte van het oude Griekenland. Toch zorgt het Amerikaanse karakter van alles ervoor dat het verhaal bij ‘The Odyssey’ minder klassiek en te eigentijds aanvoelt. Het zit me dwars.
(Dit is de reden waarom de Muppets in plaats daarvan alleen “The Odyssey” hadden moeten verfilmen.)
Natuurlijk hebben we ‘The Odyssey’ nog niet gezien, en de moderne Amerikaanse stemmen van de film zouden kunnen worden gebruikt om een soort moderne Amerikaanse stelling in het bronmateriaal te brengen. Misschien wordt de keuze van de omgangstaal gedaan met het oog op een thematisch effect waar we ons nog niet van bewust zijn. Maar het is een afleiding in de trailer – een die meer aan McDonald’s- en SoCal-surfers doet denken dan aan de stranden van het oude Ithaca.
‘The Odyssey’ draait op 17 juli 2026 in de bioscoop.
