De Hollywood-horrorboom van het begin van de jaren dertig bracht enkele van de meest geliefde en invloedrijke films in het genre voort. Terwijl elke studio in de stad zijn best deed om horror te voorkomen, was het Universal, de thuisbasis van de legendarische monsters, die zich de formule eigen maakten. Iedereen weet ervan DraculaFrankenstein, de mummie, en gezelschap. Maar tussen deze wezens zaten tal van verborgen juweeltjes, zoals die uit 1934 De zwarte kat. Het is een van de beste van zijn tijd. De remake uit 1941? Minder.
Gebaseerd op een kort verhaal van Edgar Allan Poe, de originele film van De zwarte kat volgt een stel Amerikaanse pasgetrouwden met grote ogen op huwelijksreis in Hongarije. Ze ontmoeten Dr. Vitus Werdegast, een psychiater met een duister verleden, en samen zoeken ze hun toevlucht in het huis van de beroemde architect Hjalmar Poelzig, met wie Werdegast een wraakagenda wil aanrichten.
Destijds zwaar op de markt gebracht als de langverwachte confrontatie tussen Boris Karloff en Béla Lugositwee van Universal’s grootste horrorsterren, De zwarte kat is een verrassend perverse aangelegenheid. Het is veel donkerder dan veel van zijn tijdgenoten, met een verhaal over illegale middelen, ontvoering, marteling en mensenoffers dat culmineert in Lugosi die Karloff levend vilt (een scène die volledig in de schaduw wordt getoond en op de een of andere manier des te verontrustender is). De zwarte kat werd in deze staat vrijgelaten, aangezien de Hays Code op dat moment snel werd gehandhaafd en normaal gesproken niet zou hebben toegestaan dat zoiets krankzinnigs ongecensureerd zou blijven.
De film was een grote hit, maar naarmate het decennium vorderde en de Hays Code het moeilijker maakte om het genre zo verwrongen te maken als nodig was, zagen horrorfilms een dip in hun populariteit. Ze zijn niet verdwenen, maar door de Code en de vermoeidheid van het publiek door de oververzadiging van de markt was er wel een opschudding nodig. Bij Paramount zagen leidinggevenden succes met een mix van horror en komedie. De film uit 1939 De kat en de kanariemet Bob Hope in de hoofdrol, was voor hen een grote hit. Universal had enige ervaring op dit gebied. 1933 De onzichtbare mens is een horror, ja, maar het is ook een slapstick-foto met veel zwarte komedie en naaktheidsgrappen. Dus besloot de studio om te kijken of ze twee keer een blikseminslag konden maken, waarbij ze het Poe-verhaal hergebruikten dat hen amper tien jaar eerder een hit had opgeleverd. Ze zouden Lugosi ook terughalen voor een ondersteunende rol, om het publiek aan te moedigen de studio-overschrijdende verbinding te maken.
1941 De zwarte kat is nauwelijks een bewerking van het Poe-verhaal. Henrietta Winslow, een kattenvrouw, roept haar hebzuchtige familie naar haar landgoed, zodat ze haar testament kan regelen. Haar nichtje, kleindochters en hun echtgenoten willen het geld nu en zullen er alles aan doen om het in handen te krijgen. Cue shenanigans. En katten natuurlijk.
De zwarte kat lijkt nauwelijks op het Poe-verhaal, laat staan op de veel betere film uit 1934.
Filmwinkel/Shutterstock
Er zijn leuke ideeën in deze versie van De zwarte katdat speelt met enkele klassieke theatrale stijlfiguren en een klassieke griezelige house-set. Maar het script is een puinhoop, een fragmentarisch spoedklusje dat het gevoel geeft dat het nooit voorbij de tekenfase is gekomen. Het is langzaam, de horror is niet erg eng en de grappen zijn niet erg grappig. Elk van de uiteenlopende genre-elementen wordt lui uitgevoerd, heel anders dan waar Universal in deze tijd toe in staat was. Het lijkt onverstandig om van je horrorkomedie een moordmysterie te maken als de grote onthulling zo gehaast en onbevredigend is. Het enige dat het allemaal vaag overeind houdt is de cast, met onder meer Lugosi, Basil Rathbone (destijds vooral bekend van zijn rol als Sherlock Holmes), Oscarwinnaar Gale Sondergaard en Anne Gwynne, een vroege scream queen (en ook de grootmoeder van Chris Pine!). Het maken van de film was echter geen sensatie voor hen. Sondergaard zou later toegeven dat ze ‘er een hekel aan had om het te doen. Het was beneden mijn niveau.’ De recensies waren het daar zeker mee eens.
Hetzelfde jaar van De zwarte kat remake, Universal uitgebracht Houd die geest vastnog een horrorkomedie met het populaire komische duo Abbott en Costello in de hoofdrol. Deze was een veel groter succes en leidde tot een hele franchise van het paar met in de hoofdrol naast Universal-monstersvan Frankenstein tot de Invisible Man tot Jekyll en Hyde. Die films zijn stervoertuigen voor een gevestigde act met een in steen gebeitelde stijl, dus het publiek was klaar om er dol op te zijn. Ze zijn gebouwd rond hun talenten, terwijl De zwarte kat voelde als een duidelijke copycat van iets waar niemand trek in had.
Komedie-horror is een geweldige combinatie als het goed wordt gedaan. Kijk maar naar de films van Jordan Peele, De boze doden -serie of de nieuwe Apple TV-serie Weduwenbaai. Er valt heel veel materiaal te verzamelen om de humor in de duisternis te vinden en omgekeerd. Universal had het eerder voor elkaar gekregen en zou het daarna opnieuw doen De zwarte kat. Helaas had de studio met deze film gewoon niet de moed om zich aan zijn genremix te binden, en het eindresultaat is een kleine Universal-monsterinspanning die verbleekt in vergelijking met zijn werkelijk rare voorganger.
