In 1977 maakte Star Trek zich op voor een comeback. Na te zijn geannuleerd in 1969 en te genieten van een korte terugkeer als animatieserie in 1973, kwam de geliefde sciencefictionserie eindelijk terug voor live-actie. De geschiedenis zal je vertellen dat dit resulteerde in de film uit 1979 Star Trek: de film, maar daarvoor waren er zeer serieuze plannen voor een vervolg-tv-serie, algemeen aangeduid als Star Trek: Fase II. Deze show was gedurende een groot deel van 1977 volledig in pre-productie, en toen de stekker eruit werd getrokken, veranderde de show in de eerste speelfilm; alle 13 afleveringen die op dat moment werden voorgesteld, verdwenen, zoals Scotty een persoon de ruimte in straalt.
Nou ja, bijna. Twee verhalen uit Star Trek: Fase II daadwerkelijk overleefd en opnieuw gematerialiseerd als afleveringen van De volgende generatie. “The Child” uit seizoen 2 van TNG is de bekendste, want het is een tranentrekker waarin Troi (Marina Sirtis) een buitenaardse baby krijgt. Maar de vergeten reboot uit 1977 Fase II die soms over het hoofd wordt gezien, is de 1991 TNG Aflevering van seizoen 4, ‘Devil’s Due’, die een veel wilder herschrijving kreeg dan je zou denken. Op 4 februari 1991 verscheen deze eigenzinnige aflevering, met een heel vreemde oorsprong in het uitgangspunt ingebakken.
Milde spoilers in het verschiet.
In De volgende generatie“Devil’s Due” is een heerlijk, vrij eenvoudig verhaal over een vrouw genaamd Ardra (Marta DuBois) die beweert de letterlijke Duivel te zijn, vergeleken met de bewoners van een planeet genaamd Ventax II. (Waarom gebruiken deze mensen een nummeraanduiding om naar hun thuisplaneet te verwijzen? Een gril van de universele vertaler?) Het komt hierop neer: duizend jaar geleden sloot de bevolking een deal met de Duivel voor een tijdperk van vrede en welvaart, en aan het einde van die tijd zou Ardra terugkomen en de planeet volledig legaal in bezit nemen. Kapitein Picard (Patrick Stewart) heeft hier niets van en gaat er volkomen terecht van uit dat Ardra een oplichter is, en wil bewijzen dat ze eenvoudigweg moderne 24e technologie op slimme manieren gebruikt om de Ventaxiaanse bevolking voor de gek te houden, die in de loop van een millennium opzettelijk hun technologie heeft teruggeschroefd.
Ardra beweert een almachtige duivelachtige figuur te zijn. Maar niemand koopt het.
CBS/Paramount
Interessant is dat deze aflevering op papier een verhaalconcept presenteert dat in de reguliere toekomstgerichte sci-fi zelden wordt aangepakt: als verre sci-fi-concepten een feit van het leven zijn, hoe kun je dan iemand voor de gek houden door te denken dat magie bestaat? Als auteur Arthur C. Clarke beroemd verklaard: “Elke voldoende geavanceerde technologie is niet te onderscheiden van magie”, maar hoe zit het met een groep technologisch onderlegde mensen die beter zouden moeten weten? Ardra laat Worf (Michael Dorn) schrikken als ze verandert in de nep-Klingon-god Fek’lhr, ook al weet Worf zeker dat hologrammen ervoor kunnen zorgen dat mensen er op allerlei verschillende manieren uitzien. Ze gebruikt zelfs een verhulapparaat om het te laten lijken op de Onderneming is verdwenen, een feit dat Geordi (LeVar Burton) in de laatste 15 minuten van de aflevering uitzoekt.
In theorie zit er dus niet veel spanning in ‘Devil’s Due’. Het publiek denkt nooit dat Ardra de echte duivel is; Picard denkt van niet, wat betekent dat we ons alleen echt zorgen maken over een ruimte-oplichter die een hele bevolking tot slaaf maakt, omdat ze een aantal oude religieuze teksten heeft gelezen en heeft besloten die mythen in haar voordeel te gebruiken. En het is op deze manier dat “Devil’s Due” eigenlijk stiekem geweldig is: zoals de Nou Gesserit binnen Duin, Ardra probeert een religieus geloof binnen te lopen en de versie van vlees en bloed te worden van de hoop en angsten van een hele bevolking.
Interessant is echter dat in de originele verhaalbehandeling uit 1977, geschreven door William Douglas Lansford – die je in het boek kunt lezen Star Trek: Phase II: The Making of the Lost-serie — het idee dat er een oplichter aan het werk is, is vrijwel afwezig. In plaats daarvan ontmoeten Kirk en de bemanning een oude man genaamd Zxolar, die in deze versie van het verhaal de mythe creëerde over een uiteindelijke oordeelsdag om zijn planeet op orde te krijgen. In de Fase II versie van ‘Devil’s Due’, is de twist niet dat de deal-with-the-devil wordt uitgebuit door een oplichter, maar in plaats daarvan is gemaakt door een duizend jaar oude man, die nog steeds in het heden leeft. Bovendien is de Duivel, in dit geval genaamd Komether, in deze versie een letterlijk wezen dat uit Zxolars geest komt; zoiets als het uitgangspunt van Verboden planeet.
In de originele versie van ‘Devil’s Due’ zou Kapitein Kirk de namaak-Devil voor de rechter hebben gebracht.
Paramount/Kobal/Shutterstock
Kortom, de eerste Trek-versie van “Devil’s Due” had een letterlijk energiewezen dat optrad als de duivel, en vertrouwde erop dat deze entiteit werd gecreëerd door de mentale projecties van een persoon. Wanneer herschreven door Philip LaZebnik (en wat input van de TNG schrijverskamer van die tijd), werd het verhaal veel slimmer. In plaats van een sciencefiction-wending waarbij krachten betrokken zijn die verder gaan dan de wereld Onderneming waar de crew bekend mee is, heeft de definitieve versie van “Devil’s Due” een subtielere boodschap: zelfs als je weet dat er sprake is van fraude of namaak, is er nog steeds een bewijslast om dit ongedaan te maken.
Het idee dat de Android Gegevens (Brent Spiner) staat als een onpartijdige rechter komt echter uit het originele script. In die versie is de Onderneming computer was de rechter van het proces waarin kapitein Kirk debatteerde over Komether. In beide gevallen presenteert Star Trek een van de oudste en meest duurzame stijlfiguren: het wantrouwen van technologie is een goede standaard in de richting van het herstel van de mensheid. Behalve natuurlijk als het technologie is waar u al op vertrouwt en die u in uw dagelijks leven integreert.
Noch in 1977, noch in 1991 had iemand de implicaties kunnen zien van de thema’s die hier worden gepresenteerd. Ardra is als iemand die AI-slop gebruikt om van zichzelf een religieus icoon te maken en mensen geld afhandig te maken. Maar het werkelijk ongelooflijke in dit geval is niet dat ze wordt verslagen door de goede oude menselijke denkkracht, maar dat een andere vorm van AI, een ander soort technologie, het uiteindelijke oordeel zal vellen.
