MEXICO-STAD — Het plan van president Trump om tarieven te heffen op landen die olie aan Cuba leveren, heeft een formidabele nieuwe uitdaging gecreëerd voor de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum in haar pogingen om de belangen van Mexico in evenwicht te brengen met de eisen van het Witte Huis.
Vrijdag zei Sheinbaum dat Mexico om opheldering van Washington zou vragen in een poging een moeilijke keuze te vermijden: de olietransporten naar Cuba stopzetten, wat mogelijk een humanitaire crisis op het eiland zou veroorzaken, of te maken krijgen met nieuwe tarieven op Mexicaanse producten die naar de Verenigde Staten worden geëxporteerd.
Het stopzetten van de olieleveringen aan Cuba, zo waarschuwde ze, zou kunnen resulteren in een catastrofaal scenario: een onderbreking van de elektriciteitsvoorziening naar ziekenhuizen en huizen, waardoor de medische zorg, de voedselvoorziening en andere essentiële diensten op het hele eiland, waar 11 miljoen mensen wonen, in gevaar komen.
De linkse president gaf echter te kennen dat zij het opleggen van extra Amerikaanse heffingen op import uit Mexico, een land dat sterk afhankelijk is van grensoverschrijdende handel, niet zou riskeren. “We kunnen ons land niet in gevaar brengen als het gaat om tarieven”, zei Sheinbaum tegen verslaggevers op haar reguliere ochtendpersconferentie.
Een jaar lang heeft Sheinbaum zich verzet tegen de plannen van Washington om Mexico nieuwe importheffingen op te leggen. Haar inspanningen zijn grotendeels geslaagd – en dat is haar ook gelukt warme lof gewonnen van Trump – maar een decreet van het Witte Huis dat zich richt op de olieleveringen aan Cuba vormt een moeilijke nieuwe test.
Donderdag vaardigde Trump een uitvoeringsbevel uit waarin potentiële tarieven werden vastgelegd op goederen uit landen ‘die olie verkopen of anderszins aan Cuba leveren’, een stap die, zo zei Trump, bedoeld was om ‘de Amerikaanse nationale veiligheid en het buitenlands beleid te beschermen tegen de kwaadaardige acties en het beleid van het Cubaanse regime.’
De Cubaanse president Miguel Díaz-Canel hekelde de actie van Trump op sociale media als een ‘fascistisch, crimineel en genocidaal’ plan om de Cubaanse economie te ‘verstikken’, die al kampt met stroomuitval en een tekort aan benzine, naast andere tekorten.
Sheinbaum heeft ook zware inspanningen geleverd om Trump ervan te weerhouden gevolg te geven aan zijn dreigementen om Amerikaanse militaire middelen in te zetten tegen kartels in Mexico. Ze heeft elke toekomstige Amerikaanse aanval op Mexicaans grondgebied een schending van de Mexicaanse soevereiniteit genoemd.
Mexicaanse ruwe olie heeft voor Cuba een nieuwe urgentie gekregen sinds de Amerikaanse afzetting deze maand van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, wiens socialistische regering lange tijd de belangrijkste olieleverancier aan Cuba was. (Havana zei 32 Cubaanse officieren, leden van de veiligheidsdienst van Maduro kwamen om tijdens de operatie.)
De val van Maduro en de daaropvolgende onderwerping van de Venezolaanse regering aan Washington hebben geresulteerd in een afsluiting van de Venezolaanse olietoevoer naar Cuba. De Amerikaanse import van Venezolaanse olie is ondertussen enorm gestegen.
Mexico leverde Cuba gedurende een groot deel van 2025 ongeveer 20.000 vaten olie per dag, zegt Jorge R. Piñon, een energie-expert aan de Universiteit van Texas. Maar de verzendingen zijn dit jaar drastisch afgenomen, blijkbaar onder Amerikaanse druk.
“De kranen worden dichtgedraaid”, zei Piñon. ‘Sheinbaum loopt op een koord.’
Zonder import, zei hij, wordt Cuba geconfronteerd met een dagelijks olietekort van ongeveer 60.000 vaten om in zijn energiebehoeften te voorzien. Andere potentiële bronnen voor Cuba zijn onder meer de olie-exporterende landen Rusland, Angola, Algerije en Brazilië, zei Piñon, maar het was onduidelijk of een van die landen geneigd zou zijn het Witte Huis te trotseren en Cuba te helpen redden.
De steun van Mexico aan de Cubaanse regering is hier lange tijd een punt van trots geweest, een teken van onafhankelijkheid op het gebied van buitenlands beleid ten opzichte van de Verenigde Staten, vooral tijdens de Koude Oorlog. Mexicaanse leiders, waaronder Sheinbaum, hebben het meer dan een halve eeuw durende embargo van Washington op het eiland herhaaldelijk bestempeld als een illegale blokkade die gewone Cubanen straft, en niet de communistische elite van het land.
Het was vanaf de Mexicaanse kust dat Fidel Castro in 1956 samen met Ernesto ‘Che’ Guevara en andere revolutionairen in het jacht Granma naar Cuba voer, waar hij een onwaarschijnlijke maar uiteindelijk succesvolle gewapende opstand lanceerde om de door de VS gesteunde dictator Fulgencio Batista omver te werpen.
De voormalige Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador – de voorganger en politieke mentor van Sheinbaum – bestempelde Castro als een “reus” en noemde Havana een “progressief” model voor verzet tegen Amerikaanse druk.
Maar de Amerikaanse druk om de Mexicaanse olie-export naar Cuba te blokkeren legt ook verdeeldheid bloot in het heersende politieke blok Morena, dat werd opgericht door López Obrador.
Linksen in Morena hebben de poging van Washington om de Mexicaanse olie-export naar Cuba stop te zetten aangevallen. Maar meer conservatieve leden van de regerende partij hebben aangedrongen op voorzichtigheid.
Ricardo Sheffield, een prominente Morena-senator die voorheen lid was van de centrumrechtse Nationale Actiepartij, heeft opgeroepen tot een herziening van de oliepacten met Cuba. In een recente toespraak erkende hij “de relatie en de geschiedenis die Mexico en Cuba verenigt, maar waarschuwde: “Als we doorgaan met het weggeven van olie aan Cuba, zullen we meer problemen krijgen met onze buren in de VS.”
Speciale correspondent Cecilia Sánchez Vidal heeft bijgedragen aan dit rapport.
