Na een aantal jaren van opschorting zijn de politieke partijen in Burkina Faso formeel ontbonden door de militaire regering, die ook beslag heeft gelegd op al hun bezittingen. Analisten zeggen dat dit een grote klap is voor de democratie in het West-Afrikaanse land.
In een donderdag uitgevaardigd decreet schrapte de regering, onder leiding van kapitein Ibrahim Traore, alle wetten die politieke partijen oprichtten en reguleerden, en beschuldigde hen ervan zich niet aan de richtlijnen te houden.
Aanbevolen verhalen
lijst van 4 artikeleneinde van de lijst
Het onrustige West-Afrikaanse land kampt met geweld van gewapende groepen die banden hebben met ISIL (ISIS) en Al-Qaeda. Het is een van de groeiende aantallen West- en Centraal-Afrikaanse landen die de afgelopen jaren staatsgrepen hebben ondergaan.
Traoré greep in september 2022 de macht, acht maanden nadat een eerdere militaire staatsgreep de democratisch gekozen president Roch Marc Kabore al had omvergeworpen.
Ondanks sterke kritiek van rechtengroepen en oppositiepolitici op zijn autoritaire aanpak, heeft de 37-jarige Traore met succes een online sekte-achtige aanhang onder panafrikanisten opgebouwd, waarbij velen hem vergelijken met de overleden Burkinese revolutionaire leider Thomas Sankara.
Traore’s antikoloniale en anti-imperialistische uitspraken worden vaak getoond in door AI gegenereerde video’s met hoge resolutie, die hem op internet brede bewondering hebben opgeleverd.
Maar het besluit om politieke partijen te verbieden past niet goed bij de democratie, zei analist Beverly Ochieng uit Dakar van het inlichtingenbureau Control Risks tegen Al Jazeera.
“De militaire regering zal zeer invloedrijk (blijven), vooral na een recent decreet waarbij Traore wordt benoemd tot toezichthouder in de rechterlijke macht”, zei Ochieng, verwijzend naar een grondwetswijziging uit december 2023 die rechtbanken rechtstreeks onder controle van de overheid plaatste.
In de toekomst zal er “een zeer beperkte machtsverdeling of autonomie zijn binnen de burgerlijke en politieke ruimte”, zei Ochieng, eraan toevoegend dat de militaire regering haar verblijf aan de macht waarschijnlijk zal blijven verlengen.
Waarom zijn politieke partijen verboden?
De Burkinese regering beweert dat de bestaande politieke partijen de codes die hen hadden opgesteld niet volgden.
In een televisieverklaring na een bijeenkomst van de Raad van Ministers op donderdag, toen het nieuwe decreet werd goedgekeurd, zei minister van Binnenlandse Zaken Emile Zerbo dat het besluit deel uitmaakte van een bredere poging om “de staat weer op te bouwen” na vermeende wijdverbreide misbruiken en disfunctioneren in het meerpartijenstelsel van het land.
Uit een onderzoek van de regering, zo zei hij, is gebleken dat de vermenigvuldiging van politieke partijen de verdeeldheid had aangewakkerd en de sociale cohesie in het land had verzwakt.
“De regering is van mening dat de proliferatie van politieke partijen heeft geleid tot excessen, waardoor verdeeldheid onder de burgers is bevorderd en het sociale weefsel is verzwakt”, aldus Zerbo.
Hij gaf geen details over de vermeende excessen van de politieke partijen.
Hoe opereerden politieke partijen in het verleden?
Vóór de staatsgreep van 2022, die de huidige militaire leiding aan de macht bracht, telde Burkina Faso meer dan honderd geregistreerde politieke partijen, waarvan er na de algemene verkiezingen van 2020 vijftien in het parlement vertegenwoordigd waren.
De grootste was de regerende Volksbeweging voor Vooruitgang (MPP), die 56 van de 127 zetels in het parlement had. Het werd gevolgd door het Congres voor Democratie en Vooruitgang, met 20 zetels, en het Nieuwe Tijdperk voor Democratie met 13 zetels.
Maar de burgerregering kreeg te maken met maandenlange protesten, waarbij duizenden de straat op gingen om te demonstreren tegen de groeiende onveiligheid van gewapende groepen in grote delen van het land.
In 2022 nam Traore de macht over en beloofde een einde te maken aan het geweld door gewapende groepen. Hij beloofde ook het blok van de regionale Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) dat zijn regering tegen 2024 verkiezingen zou houden.
Maar politieke partijen mochten na de staatsgreep van 2022 geen bijeenkomsten meer houden, en een maand vóór de deadline van 2024 stelde de regering van Traore de verkiezingen uit tot 2029 na het houden van een nationale conferentie, die door verschillende politieke partijen werd geboycot.
Burkina Faso trok zich samen met Mali en Niger in januari vorig jaar terug uit ECOWAS om de Alliantie van Sahelstaten te vormen, een nieuwe economische en militaire alliantie. Ze trokken zich ook terug uit het Internationaal Strafhof (ICC).
In juli 2025 ontbond de regering van Traore de Onafhankelijke Nationale Kiescommissie, omdat ze vond dat het agentschap te duur was.
Is de onveiligheid onder Traore verergerd?
Het door land omgeven Burkina Faso kampt momenteel met verschillende gewapende groepen die de controle hebben over land in het noorden, zuiden en westen van het land, wat neerkomt op ongeveer 60 procent van het land, volgens het Africa Centre for Strategic Studies (ACSS).
De meest actieve groepen zijn de door Al Qaeda gesteunde Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) en de Islamitische Staat Sahel Provincie (ISSP), die ook actief zijn in de buurlanden Mali en Niger.
De groepen willen heersen over grondgebied volgens strikte islamitische wetten en zijn gekant tegen secularisme.
In december 2024 hadden alle drie de landen van de Alliantie van Sahelstaten de banden met de voormalige koloniale macht Frankrijk verbroken en zich in plaats daarvan tot Russische strijders gewend voor veiligheidssteun nadat ze Parijs hadden beschuldigd van overdreven inmenging in hun land.
Samen hebben ze meer dan 5.000 Franse soldaten verdreven die eerder steun hadden verleend in de strijd tegen gewapende groepen. Een kleiner contingent van ongeveer 2.000 Russische veiligheidspersoneel is nu verspreid over de drie landen.
Maar het geweld in Burkina Faso en de grotere Sahelregio is verergerd.
Het aantal dodelijke slachtoffers is in de drie jaar sinds Traore aan de macht kwam verdrievoudigd tot 17.775 – voornamelijk burgers – in mei vorig jaar, vergeleken met de drie jaar daarvoor, toen het gecombineerde aantal geregistreerde sterfgevallen 6.630 bedroeg, registreerde de ACSS.
In september Human Rights Watch beschuldigd JNIM en ISSP van het afslachten van burgers in het noorden van Djibo, Gorom Gorom en andere steden, en van het veroorzaken van de ontheemding van tienduizenden sinds 2016.
HRW heeft ook het Burkinese leger en een geallieerde militiegroep, Volunteers for the Defense of the Homeland, beschuldigd van wreedheden tegen burgers die ervan verdacht worden samen te werken met gewapende groepen. Bij aanvallen op de noordelijke dorpen Nondin en Soro begin 2024 doodde het leger 223 burgers, waaronder 56 baby’s en kinderen, HRW zei in een rapport uit april 2024.
Mali en Niger hebben vergelijkbare aanvallen van gewapende groepen geregistreerd. De Malinese hoofdstad Bamako is dat geweest afgesloten maandenlang van brandstofleveringen door JNIM-strijders.
Woensdagavond heeft het Nigeriaanse leger afgehouden zware aanvallen op het vliegveld van de hoofdstad Niamey. Nog geen enkele gewapende groepering heeft de verantwoordelijkheid opgeëist.
Wordt de maatschappelijke ruimte in Burkina Faso kleiner?
Sinds de regering in Ouagadougou aan de macht is gekomen, wordt de regering van Ouagadougou er door rechtengroepen van beschuldigd hardhandig te optreden tegen afwijkende meningen en de pers- en burgervrijheden te beperken.
Alle politieke activiteiten werden onmiddellijk na de staatsgreep opgeschort.
In april 2024 richtte de regering zich ook op de media en bestelde internetproviders de toegang tot de websites en andere digitale platforms van de BBC, Voice of America en HRW op te schorten.
Ondertussen hebben de autoriteiten tientallen regeringscritici tot militaire dienst gedwongen en hen gestuurd om tegen gewapende groepen te vechten. Verschillende prominente journalisten en rechters zijn gearresteerd nadat ze zich hadden uitgesproken tegen de steeds restrictievere regels op het gebied van de persvrijheid en de rechterlijke vrijheid.
Abdoul Gafarou Nacro, plaatsvervangend aanklager bij het Hooggerechtshof van het land, was een van de minstens vijf hooggeplaatste leden van de rechterlijke macht die in augustus 2024 onder dwang werden opgeroepen en gestuurd om gewapende groepen te bestrijden nadat hij zich had uitgesproken tegen de militaire regering. De verblijfplaats van Nacro is momenteel onbekend.
In april 2025 doken drie ontvoerde journalisten tien dagen nadat ze vermist waren, weer op in een video op sociale media, bijvoorbeeld. Alle drie – Guezouma Sanogo, Boukari Ouoba en Luc Pagbelguem – droegen militaire vermoeienissen in een schijnbaar gedwongen dienstplicht. Ze zijn inmiddels allemaal vrijgelaten.
Verschillende anderen, waaronder enkele politici van de oppositie, worden echter nog steeds vermist.
