DAKAR, Senegal — De zon is nog niet opgekomen in de hoofdstad van Senegal, Dakar, maar ongeveer 100 mensen in zwemkleding en reddingsvesten verdringen zich al op een gedeelte van het strand, klaar voor aquagymlessen.
In de koude Atlantische Oceaan trapt de 63-jarige Aminata Sall al snel in het ritme van anderen, met schuimnoedels onder haar armen. Op het strand liggen mensen met beperkte mobiliteit tot hun knieën in het zand begraven en draaien ze hun torso zachtjes rond tijdens een therapiesessie die bedoeld is om de pijn te verzachten.
De dokter van Sall waarschuwde haar ooit dat ze binnen vijf jaar niet meer kon lopen vanwege reumatoïde artritis. een auto-immuunziekte die pijn, stijfheid en zwelling in de binnenkant van de gewrichten veroorzaakt en ernstige schade kan veroorzaken als deze niet wordt behandeld.
“De schok was enorm”, zei ze. “Ik ben bijna een jaar thuis gebleven en heb niets gedaan.” Toen liep ze op een ochtend naar een strand in de wijk Ngor in Dakar en zag mensen sporten in het water.
“Ik vroeg wat ze aan het doen waren, en ze zeiden dat ik het moest proberen”, zei ze. “Ik loop nog.”
Het eerste aquagymprogramma van Senegal, met oefeningen met weinig impact, heeft lof gekregen van gezondheidswerkers voor het helpen van mensen met verminderde mobiliteit veroorzaakt door chronische ziekten zoals hartziekten, beroertes en artritis.
Nu de levensverwachting in heel Afrika scherp stijgt, komen deze ziekten steeds vaker voor, waardoor oudere volwassenen vaak pijn en beperkte mobiliteit hebben. Maar de preventie-, diagnose- en rehabilitatiediensten hebben geen gelijke tred gehouden op een grotendeels jeugdig continent waar de volksgezondheidssystemen prioriteit geven aan infectieziekten, moederzorg en kinderen.
Veel ouderen hebben weinig toegang tot geriaters of andere artsen en zien vaak af van diagnostiek of behandeling om kosten te besparen.
De aquagym ontstond iets meer dan tien jaar geleden als een zeldzame, goedkope optie om pijn te verlichten en de mobiliteit te verbeteren.
Nadat bij Sall de diagnose auto-immuunziekte was gesteld, zei ze dat haar arts haar had verteld dat ze een operatie nodig had voor een bedrag van ongeveer $ 10.000, wat ze niet kon betalen. Ze kreeg een ontstekingsremmend medicijn voorgeschreven, maar dat werd later vanwege complicaties van de markt gehaald.
‘Toen begon ik de hoop te verliezen’, zei ze. “Sommige ochtenden zorgde een geblokkeerde wervel of gezwollen enkels ervoor dat ik de hele dag niet kon bewegen.”
In Senegal wordt de meeste medische zorg uit eigen zak betaald. De dekking door de publieke verzekering is beperkt en particuliere verzekeringen blijven voor velen onbetaalbaar. Dure ingrepen zoals een operatie worden vaak niet vergoed.
“Veel mensen komen pas naar ons toe als de zaken echt slecht worden, en tegen die tijd is het veel moeilijker en duurder om ze te behandelen”, zegt dr. Seydina Ousmane Ba, directeur van het National Orthopaedic Prosthetics and Rehabilitation Centre in Dakar.
Khadija Wade, 76, heeft spinale stenose, een degeneratieve aandoening die de zenuwen in het ruggenmerg kan samendrukken en irriteren. Drie jaar geleden werd de diagnose bij haar gesteld en haar toestand verslechterde nadat haar man eerder dit jaar overleed.
“Ik werd erg sedentair. Ik kon een hele maand thuis doorbrengen zonder te lopen”, zei Wade.
Velen stelden voor dat ze naar een specialist in Italië of Frankrijk zou gaan, maar visa zijn voor veel Senegalezen moeilijk te verkrijgen en een behandeling in het buitenland is duur.
Vorige maand begon Wade op aanraden van haar arts met aquagymlessen. Ze zei dat ze al resultaten ziet.
“Ik kwam naar mijn eerste sessie met een stok, maar nu kan ik zonder lopen”, zei ze.
Mensen met beperkte mobiliteit in West-Afrika worden geconfronteerd met bijzonder steile hindernissen, zegt Clément Philit, directeur van Handicap International in Senegal. Openbare ruimtes en vervoer zijn vaak ontoegankelijk en gespecialiseerde gezondheidszorg en revalidatiediensten zijn schaars, zei hij.
“Aquagym heeft voordelen die je op het land niet altijd ervaart,” zei Ba. “Het water ondersteunt je lichaam, vermindert pijn en maakt beweging makkelijker, zodat patiënten comfortabeler kunnen sporten.”
De oprichter en hoofdcoach van het programma, de 69-jarige Ndiamé Samb, werkte voorheen als brandweerman, gespecialiseerd in onderwateroperaties, voordat hij in 1988 badmeester werd en ouderen zwemles gaf.
Samb is lid van de Lebu, die wordt beschouwd als de inheemse bevolking van het schiereiland van Dakar, die sterke culturele en spirituele banden met de oceaan heeft onderhouden.
Tijdens een training in Parijs ontdekte Samb aquagym en de voordelen ervan. Zijn lessen in Dakar behoren tot de weinige ter wereld die in de zee worden gegeven in plaats van in een zwembad. Openbare zwembaden blijven zeldzaam en de zee is gratis.
“In het begin kwamen er maar acht of tien mensen naar de klas”, zei Samb. “Maar nu krijgen we soms wel 200 mensen per sessie en hebben we in totaal zo’n 600 studenten.”
De goedkope aquagymlessen – 300 CFA-frank ($ 0,50) per sessie – worden geleid door vrijwillige coaches. De vergoedingen worden gebruikt om het centrum draaiende te houden en apparatuur aan te schaffen, samen met een subsidie van $ 3.000 die de stad dit jaar heeft toegekend.
Samb’s broer Alassane, 60, een badmeester en erkend massagetherapeut, begeleidt nieuwe deelnemers en zegt dat sommigen zelfs uit Frankrijk en de Verenigde Staten komen voor behandeling.
Aan het einde van de dagsessie loopt Sall met een glimlach het water uit. Drie keer per week is ze aanwezig.
“Wat mij ertoe aanzet om terug te komen, is dat andere mensen niet opgeven”, zei ze.
___
Voor meer informatie over Afrika en ontwikkeling: https://apnews.com/hub/africa-pulse
De Associated Press ontvangt financiële steun voor de mondiale berichtgeving over gezondheidszorg en ontwikkeling in Afrika van de Gates Foundation. De AP is als enige verantwoordelijk voor alle inhoud. Vind AP’s normen voor het werken met filantropieën, een lijst met supporters en gefinancierde dekkingsgebieden op AP.org.
