Drie jaar na het behalen van de RoboCop Nadat hij Robert John Burke had omarmd voor een derde portie cyborg-misdaadbestrijding, kopte Peter Weller een sci-fi die een nog dystopischere visie verbeeldde. Ter ere van deze maand zijn 30e verjaardag, Schreeuwers zorgden ervoor dat de door zonde geteisterde straten van het nabije Detroit er in vergelijking beslist idyllisch uitzagen.
Het grotendeels vergeten verhaal speelt zich af op de desolate planeet Sirius 6B in het jaar 2078 en is meedogenloos in zijn ellende, vanaf de openingsscène waarin een soldaat op brute wijze ledemaat voor ledemaat wordt verscheurd tot aan het slotschot (waarvan het vervolg bevestigde dat de enige overlevende zelfmoord pleegde). Het ziet er ook somber uit, het kleurenpalet wijkt zelden af van duistere grijs- en bruintinten en de meeste actie beperkt zich tot roestige ondergrondse bunkers vol ratten. Dit is niet het soort film om je op te vrolijken tijdens een nat weekend.
Interessant genoeg zat de film zelf al meer dan tien jaar vast in zijn eigen persoonlijke hel. Vreemdeling scenarioschrijver Dan O’Bannon had zijn bewerking van voltooid Philip K. Dick’s korte verhaal Tweede variëteit lang geleden in 1981. Toch duurde het tot Montreal’s Allegro Films eindelijk de productie in productie nam. Het was uiteindelijk zonder medeweten van O’Bannon, 14 jaar nadat zijn inspanningen – met wat spuug en polijstwerk door Miguel Tejada-Flores – op het scherm verschenen.
De betrokkenheid van Allegro verklaart ongetwijfeld de sterke Canadese aanwezigheid. Regisseur Christian Duguay is tweevoudig Gemini Award-winnaar en heeft eerder de twee rechtstreekse vervolgfilms van David Cronenbergs culthorror geregisseerd Scanners. Hoofdschurk Becker wordt gespeeld door Roy Dupuis, een enorm populaire ster van de Frans-Canadese cinema, en het Olympisch Stadion van Montreal en een steengroeve in Quebec werden beide gebruikt om de giftige woestenij te helpen creëren.
Misschien wel het meest indrukwekkende aspect van een film, waaruit duidelijk het gebrek aan budget elders bleek, waren deze uitgestrekte gevaarlijke terreinen. In de film zijn ze het resultaat van een langdurige oorlog tussen de snode bedrijfsopperheren New Economic Block (NEB) en de dappere mijnwerkersvakbond The Alliance. Terwijl eerstgenoemde zijn werknemers blootstelde aan straling bij de jacht op Beryllium, een zeldzame stof die de Koude Oorlog weer op aarde aanwakkerde, ontwikkelde laatstgenoemde zijn eigen wraakzuchtige wapens in de vorm van autonome mobiele zwaarden.
Zoals de eerste scène in bloedige details laat zien, zijn deze zandgravende robots ontworpen om alles met een hartslag uit elkaar te scheuren, wat verklaart waarom Alliantieleden een speciaal lipje dragen dat hen in wezen ongevoelig maakt voor de magere, gemene moordmachines. Ze kunnen echter nog steeds de oorverdovende, hoge geluiden horen die worden uitgezonden wanneer ze aanvallen: vandaar hun bijnaam en de titel van de film. En dankzij een reeks gemengde berichten die de groep dwingen de vijandelijke linies te overschrijden op zoek naar de waarheid, ontdekken ze al snel dat hun creaties verder zijn geëvolueerd dan hun ergste nachtmerries.
Peter Weller leidt de strijd tegen de robotopstand.
Filmwinkel/Shutterstock
Wellers commandant Hendricksson leidt de reis, vergezeld van zijn tegenpool Jefferson (Andrew Lauer), een naïeve, jockachtige soldaat die de verwarring zojuist heeft vergroot door een noodlanding in een ruimteschip met opslag voor kernreactoren. En de zaken worden nog ingewikkelder als ze een jonge jongen tegenkomen die een teddybeer vasthoudt en beweert wees te zijn geworden door het conflict. Hoewel ze hem meenemen voor de rit, wordt hij al snel neergeschoten door vijandelijke soldaten Becker en Ross (Charles Powell).
Ja, dit is een horror die niet bang is om zijn kinderen te vermoorden. Nou ja, nogal. De jongen is eigenlijk geen kind, maar het eerste teken dat de schreeuwers zich nu overtuigend kunnen voordoen als mens van vlees en bloed. Binnenkort zal deze nieuwe alliantie – waartoe ook Jennifer Rubens zwarte marketeer Jessica behoort – de bots (die ook de vorm aannemen van kleine dinosaurussen) massaal wegvagen in een reeks die doet denken aan Kinderen van de maïs. Bovendien wijzen ze uiteindelijk ook met de vingers van wantrouwen en hun triggers naar elkaar.
Hoe de mechanische wezens zich in zo’n korte tijd zo dramatisch hebben ontwikkeld, blijft een mysterie. Sterker nog: de film roept meer vragen op dan hij beantwoordt. Waarom vermoorden de schreeuwers hun eigen soort? En wie stuurde het eerste bericht waarin werd opgeroepen tot een wapenstilstand? Schreeuwers doet aanvankelijk goed werk bij het bouwen van zijn vuile andere wereld, maar laat uiteindelijk te veel delen onafgemaakt achter.
Is het een jongen? Is het een wees? Nee, het is een hoogontwikkelde moordmachine.
Triumph/Allegro/Kobal/Shutterstock
Dat gezegd hebbende, is het verrassend bijtend en deprimerend vooruitziend in de manier waarop het de dominante thema’s van mondiaal kapitalisme, politieke paranoia en vooral de gevaren van AI benadert. “Nou, jullie komen in de wereld – jullie hebben geleerd elkaar te vermoorden,” merkt Hendricksson wrang op over hoe de vooruitgang in de technologie ook heeft geleid tot vooruitgang in de criminaliteit.
Weller krijgt de beste teksten als de chagrijnige commandant met een schijnbare afkeer van alles wat er in de afgelopen eeuw bestaat: we maken voor het eerst kennis met hem terwijl hij Mozart schalt terwijl hij een oud-Romeinse munt bestudeert. ‘Verdomde morsecode was beter dan deze virtual reality-s***”, blaft hij na een gesprek met een slecht werkend hologram. Hij heeft ook bijna net zo veel minachting voor zijn collega’s, of hij nu Becker belachelijk maakt vanwege zijn beperkte woordenschat of Jefferson vanwege zijn overdaad (“je verwart me vast met iemand die geeft als ***”). Het is een eersteklas prestatie in een tweederangsfilm, hoewel zelfs Weller de ingebakken romantiek niet kan verkopen die de finale even dreigt te laten verzinken in een soapserie melodrama.
Inderdaad, Schreeuwers mist het vermogen om je veel voor zijn personages te laten voelen, waarbij de intelligentie die het tentoonspreidt zelden neigt naar die van het emotionele. Als gevolg hiervan slagen de verschillende slachtoffers en de ontknoping waarin Jessica en Hendricksson aanbieden zichzelf op te offeren voor het welzijn van de mensheid niet in een klap. Toch moet je een film bewonderen die zich zo graag aan bittere ellende overgeeft.
