Fans van de legendarische regisseur David Cronenberg praat graag over grove lichaamshorror. Het is wat maakte De vlieg (1986) arresteren en Videodroom (1983) provocerend. In alle obsessie rond Cronenbergs oeuvre voelt het soms alsof zijn talent als sciencefictionkunstenaar over het hoofd wordt gezien. Maar als je de vroege Cronenberg-film opnieuw bekijkt Scannersvandaag 45 jaar geleden uitgebracht, is een sci-fi-meesterwerk.
Verhalen over de regulering en bewapening van telepaten zijn bijna net zo oud als sciencefiction zelf. In 1953 ging de beste roman bij de eerste Hugo Awards naar Alfred Bester De gesloopte maneen verhaal waarin telepathie gebruikelijk genoeg is om moord bijna onmogelijk te maken. In 1957, van Harlan Ellison het korte verhaal ‘Deeper Than Darkness’ verkende telepaten en telekinetische mensen die door het leger werden gearresteerd en bewapend. Het was een van de interessantste sciencefictionverhalen lang voordat de X-Men in 1963 arriveerden, maar voordat Scannersis het moeilijk te zeggen dat een film of tv-programma een overtuigend telepathisch drama had dat zich afspeelde in de echte wereld.
Dat is de triomf van Scanners. We beginnen in een druk winkelcentrum, waar een dakloze man, Cameron Vale (Stephen Lack), ervoor zorgt dat een vrouw een aanval krijgt omdat ze vreselijke dingen over hem zegt. Later beweert Vale dat ze het ‘zichzelf aandeed’, wat impliceert dat de telepaten in dit verhaal – de scanners – alleen echt kunnen gebruiken wat er in een persoon zit.
We horen al snel over een particulier wapenbedrijf genaamd ConSec, waar een eenzame wetenschapper, Dr. Paul Ruth (Patrick McGoohan), probeert te bewijzen dat scanners kunnen worden bestuurd. Hij pakt Vale op en wil hem schijnbaar helpen, maar tegelijkertijd heeft een sadistische scanner genaamd Darryl Revok (Michael Ironside) zojuist het hoofd van een man laten ontploffen en er wordt aangenomen dat hij ondergronds een scanner heeft gevormd. Het is Vale’s taak, of hij het nu leuk vindt of niet, om de groep van Revok te infiltreren en de scanners onder controle te krijgen.
Financieringsproblemen dwongen Cronenberg om te beginnen met filmen Scanners zonder een voltooid script, wat schokkend is gezien de fantastische plot van de film. Legenden als Bester en Ellison zouden iemand met hun eigen geest hebben vermoord om zo’n goed telepaatscript te schrijven, en in feite, als je een willekeurig Ellison- of Bester-verhaal leest en dan kijkt Scannershet voelt alsof je naar een perfecte aanpassing kijkt van waar ze voor gingen.
Scannen kan u echt van uw stuk brengen.
Manson Internationaal
Sci-fi’s New Wave duurde van 1965 tot 1980, maar Scanners voelt als het meest New Wave-product ooit. Cinefielen zijn gefixeerd op Cornenbergs revolutionaire gebruik van lichaamshorror, maar Scanners is schokkend omdat het voelt alsof New Wave-sci-fi tot leven komt, ongecensureerd en ongefilterd. Het twist-einde van Scanners er is zelfs sprake van een geestduel, vergelijkbaar met het Harlan Ellison-verhaal ‘Mefisto in Onyx’ die in 1993 zou arriveren.
Voor fans van genrefilms, kijken Scanners is alsof je twee generaties sciencefiction-royalty’s met elkaar ziet omgaan. Ironside zou later bekend worden door sciencefictionklassiekers als Totale terugroepactie En Ruimteschip Troopersen is zelfs aanwezig in X-Men: eerste klassemisschien als knipoog naar het feit dat ook hij iets van telekinese weet. Ondertussen McGoohan, beroemd om de verbijsterende sciencefictionserie De gevangenespeelt het soort figuur waartegen hij in de serie vocht, en lijkt zich ervan bewust dat zijn casting enigszins metafictief is.
Scanners is als een Rosetta Stone voor sci-fi en horror: de stijl voorspelt Cronenbergs latere horrorwerken, maar de cast en het schrijven voelen aan als vensters naar de grotere wereld van sciencefiction. Het is niet alleen een geweldige film; zelfs als de hoofden ontploffen, krijg je een opleiding.
