De afgelopen twee jaar heb ik op de eerste rij gezeten bij een van de grootste en meest rigoureuze datasets op het gebied van mondiaal ontwerp. Elk jaar ontvangt de iF DESIGN AWARD meer dan 10.000 inzendingen in 93 ontwerpcategorieën. Deelnemers zijn onder meer industriegiganten als Apple en Coca-Cola, maar ook startups en onafhankelijke ontwerpstudio’s die actief de toekomst van het vakgebied vormgeven. Alles bij elkaar bieden deze inzendingen meer dan een momentopname van uitmuntendheid. Ze laten zien waar design eigenlijk naartoe gaat.
Wat uit de recente winnaars naar voren komt, is een groeiende verschuiving: in veel categorieën is duurzaamheid niet langer een onderscheidende factor, maar de basis voor geweldig design. Het meest overtuigende werk van vandaag gaat nog verder en verankert duurzaamheid in de logica van hoe projecten worden bedacht, geproduceerd en geschaald. Het komt in alle sectoren voor, niet alleen in verwachte gebieden als de automobielsector, de verpakkingsindustrie of de architectuur, en is steeds vaker het resultaat van collaboratief, interdisciplinair teamwerk.
Duurzaam design wordt volwassen. Het is steeds vaker structureel, systemisch en ingebed. Er is nog een lange weg te gaan, maar deze verschuiving heeft reële gevolgen voor de manier waarop consumenten en de industrie moeten definiëren wat uitmuntend design betekent.
HET RIJPINGSSIGNAAL
Als ik kijk naar de projecten die iF in 2026 heeft gegund, zie ik de toenemende alomtegenwoordigheid van duurzaamheid. Dit komt deels doordat deelnemers nu weten dat 20% van hun totale score gebaseerd is op sociale en milieuoverwegingen. Maar een deel daarvan komt doordat de designwereld in grote lijnen erkent dat goed ontwerp ook goed is voor mens, milieu en bedrijf.
De Grote Ring– de verenigende architecturale structuur van Expo 2025 Osaka – is een treffend voorbeeld. Het beslaat het hele expositieterrein en is een enorme onderneming die gemakkelijk had kunnen worden opgevat als een tijdelijke structuur met een korte levensduur en weinig nabeschouwing. In plaats daarvan ontwierpen de architecten het vanaf het begin demontabel en circulair, waarbij gebruik werd gemaakt van kruislings gelamineerd hout en traditioneel Japans Nuki-schrijnwerk. De duurzaamheid werd niet aan de opdracht toegevoegd; het was de opdracht.
Dit rijpingssignaal is het eerste patroon dat ik zie. Een half decennium geleden had duurzaamheid misschien een product betekend dat gemaakt was van gerecyclede materialen; een waardevol doel, maar eenvoudiger. De ontwerpen die vandaag de dag de top bereiken, gaan grotere uitdagingen aan: een lange levensduur, repareerbaarheid, systeemdenken. Cruciaal is dat deze elementen nu in de conceptfase aan bod komen, en niet als bijzaak worden toegevoegd (omdat dat niet mogelijk is).
HET ONZICHTBARE DUURZAAMHEIDSSIGNAAL
Het tweede patroon in de winnaars van dit jaar is moeilijker te herkennen, en dat is precies het punt. De meest effectieve ontwerpen leidden tot prestaties, maar waren inherent duurzaam. Bijvoorbeeld, YKK’s ritsreparatiesysteem is niet gepositioneerd als een eco-product; het biedt eenvoudigweg een beter ritsaanbod. YKK is ’s werelds grootste ritsenfabrikant en produceert jaarlijks ongeveer de helft van alle ritsen ter wereld. Dit product maakt het voor individuele gebruikers mogelijk om ontbrekende “tanden” van ritsen te repareren, waardoor de levensduur van hun kledingstukken, tassen, enz. wordt verlengd.
Het is een gedurfde zakelijke beslissing, gebaseerd op circulaire principes. De afvalreductie is aanzienlijk, maar is het gevolg van slim ontwerp en goede techniek, waardoor gebruikers zelf geen zorgen hoeven te maken over duurzaamheid voordat het ontwerp dit oplevert. Dit is een betekenisvolle verschuiving. Duurzaam kopen vereiste jarenlang de bereidheid van consumenten om meer te betalen of ongemak te accepteren, in ruil voor een waardengedreven keuze. Bij winnende ontwerpen van vandaag is duurzaamheid zodanig in de productlogica ingebed dat het bijna onzichtbaar wordt. De gebruiker krijgt simpelweg iets dat beter werkt en langer meegaat.
HET SAMENWERKINGSSIGNAAL
Het derde patroon kijkt naar de teams achter de ontwerpen. Het meeste opvallende werk van de afgelopen paar jaar sinds duurzaamheid het vijfde gelijke jurycriterium werd in het iF-awardprogramma, is niet het resultaat van één enkele visionaire ontwerper. Het komt van interdisciplinaire en vaak organisatieoverschrijdende teams.
Het ChoLab van Harvard is een nuttige illustratie. Dit apparaat maakt snelle choleratests ter plaatse in kwetsbare gemeenschappen mogelijk, waardoor de diagnostiek van de waterveiligheid rechtstreeks in handen komt van gezondheidswerkers in de gemeenschap, in plaats van te wachten op een trage, kostbare laboratoriuminfrastructuur over lange afstanden. Voor de creatie van dit product waren volksgezondheidsonderzoekers, ingenieurs, de gemeenschappen zelf en de steun van de lokale overheid nodig om te definiëren wat de oplossing eigenlijk moest zijn; het was niet het resultaat van een top-down opdracht vanuit één discipline.
Dit is het signaal van samenwerking: bijna altijd vertegenwoordigt duurzaamheid een systeemprobleem, en systeemproblemen zijn doorgaans niet toe te schrijven aan afzonderlijke bedrijfstakken, functies of geografische gebieden. Veel van de beste projecten tonen de betrokkenheid van ingenieurs, supply chain-specialisten, gedragswetenschappers, eindgebruikers en anderen bij het ontwerpproces. Wanneer de startopdracht duidelijk is, resulteert dit samenwerkingsproces vrijwel altijd in een betere oplossing.
WAT HET VELD MOETEN WEGNEMEN
Recente iF DESIGN AWARD-winnaars benadrukken verschillende waarheden die de bredere ontwerpindustrie zou moeten absorberen. Ten eerste is duurzaamheid nu een basislijn. Ten tweede schreeuwt het interessantste duurzaamheidswerk niet om bekendheid, maar is het diep verankerd. Ten derde vereisen complexe problemen complexe oplossingen, dus de beste ontwerpen van vandaag zijn interdisciplinair.
Meer dan 21.000 inzendingen uit 70 landen over een periode van twee jaar bieden geen glazen bol, maar met belangrijke inzichten die ook zijn gedestilleerd in de jaarlijkse iF Design Trendrapporthet komt zo dicht bij een real-time diagnose van mondiaal ontwerp als ik weet. En voorlopig is de diagnose duidelijk: duurzaamheid is verschoven van ambitie naar verwachting. De vraag is hoe duurzaamheidsbeperkingen kunnen worden gebruikt om geweldige ontwerpen nog beter te maken, mensen te helpen en onze planeet te beschermen en tegelijkertijd commercieel levensvatbaar te blijven. Het is een waardevolle missie.
Lisa Gralnek is mondiaal hoofd duurzaamheid en impact voor iF Design, managing director van iF Design USA Inc., en maker/presentator van de podcast FUTURE OF XYZ.
