De Eurovisie Songfestival bereikte zaterdag de met pailletten doordrenkte finale, waarbij strenge beveiliging en regenachtig weer er niet in slaagden het enthousiasme van de fans te deuken, of de tegenstand van critici die vinden dat Israël niet voor het feest mag worden uitgenodigd.
Na een opbouwperiode van een week betreden acts uit 25 landen het podium van de Wiener Stadthalle in Wenen om te strijden om de popkroon van het continent. Miljoenen kijkers over de hele wereld zullen tijdens het 70-jarig jubileumevenement van het Eurovisie Songfestival een oordeel vellen over een vurige Finse violist, een Moldavische folkrapper, een Servische metalband en nog veel meer.
De campy, kleurrijke wedstrijd wordt vergeleken met het WK voetbal, met liedjes in plaats van voetbal. En net als mondiale sport raakt sport vaak verwikkeld in de politiek. De strijd wordt voor het derde jaar vertroebeld door oproepen om Israël uit te sluiten vanwege zijn conflicten in Gaza en elders, waarbij vijf oude deelnemers – Spanje, Nederland, Ierland, IJsland en Slovenië – uit protest boycotten.
De show opende met een optreden van de winnaar van vorig jaar, de operagetrainde Oostenrijkse zanger JJ, en een vlaggenparade in Olympische stijl van de 25 finalisten. Daarna volgden de optredens van de muzikanten, die slechts drie minuten de tijd hebben om miljoenen kijkers te overtuigen die, samen met nationale jury’s van muziekprofessionals, de winnaar kiezen.
Christian Bruna / Getty Images
Een verscheidenheid aan artiesten
De eerste was de Deense Søren Torpegaard Lund, een van de wedstrijdfavorieten voor het zwoele ‘Før Vi Går Hjem’ (‘Before We Go Home’), gevolgd door de Duitse Sarah Engels met de powerballad ‘Fire’, de eerste van ongetwijfeld meerdere optredens waarin liberaal gebruik werd gemaakt van vlammen.
De Israëlische concurrent Noam Bettan werd toegejuicht toen hij ‘Michelle’ uitvoerde, een rockballad in het Hebreeuws, Frans en Engels. Eerder deze week werden vier mensen uit het veld gestuurd omdat ze probeerden zijn optreden in de halve finale te verstoren. Toen kwam ‘Dancing on the Ice’, een technoballad van de Belgische Essyla.
De Oekraïense zangeres Leléka bracht het etherische, prachtige ‘Ridnym’, en de Australische ster Delta Goodrem liet zien hoe een diva eruit moet zien met haar gelikte midtempo ballad ‘Eclipse’ – en een bravoure optreden waarbij ze boven een glinsterende piano de lucht in zweeft. Als Australië wint, zal een Europees land volgend jaar waarschijnlijk gastheer zijn voor Australië.
De Servische metalband Lavina zorgde voor een dramatische verandering van tempo met het angstaanjagende ‘Kraj Mene’.
Nieuwkomers die de eclectische essentie van het Eurovisie Songfestival en de wisselwerking tussen pop en politiek willen begrijpen, hoeven niet verder te zoeken dan twee van de fanfavorieten die naar voren kwamen tijdens een week waarin twee halve finales plaatsvonden voorafgaand aan de grote finale.
Christian Bruna / Getty Images 
Rapper Satoshi’s uitbundige “Viva, Moldova” is een springerig, pro-Europees nummer uit een land dat op weg is naar de Europese Unie na tientallen jaren in de invloedssfeer van Moskou te hebben verkeerd. Het nummer ‘Ferto’ of ‘Bring It’ van de Griekse kunstenaar Akylas biedt een speelse kijk op opvallende consumptie in een land dat nog steeds getekend is door de economische wonden van de financiële crisis van 2008.
Beide zullen waarschijnlijk hoog scoren bij de kijkers, hoewel nationale jury’s, die doorgaans meer onder de indruk zijn van technische uitmuntendheid, wellicht minder onder de indruk zijn. De winnaars worden gekozen door een mix van stemmen van de twee, vertaald in punten door een systeem dat zelfs voor Eurovisie-fans verwarrend is. De act met de meeste punten wint en hun land mag volgend jaar gastheer zijn van de competitie.
Finland is de favoriet bij het wedden op ‘Liekinheitin’, oftewel ‘Flamethrower’, een vurig duet tussen de zang van popster Pete Parkkonen en het gehannes van klassieke violiste Linda Lampenius.
Het Eurovisie Songfestival kan voor verrassingen zorgen
“Eurovisie is nooit echt een wedstrijd voor grote sterren geweest. Het is grotendeels een wedstrijd voor underdogs geweest”, zegt songfestivalhistoricus Dean Vuletic. “Mensen zien graag de underdog op het podium. Ze zien graag de artiest in wording op het podium of een artiest uit een kleiner, armer land op het podium.”
De straatprotesten tegen de insluiting van Israël over het voeren van de oorlog tegen Hamas in Gaza zijn in Wenen kleiner geweest dan in de vorige eeuw. 2024 wedstrijd in Malmö, Zweden, en het evenement van vorig jaar in Bazel, Zwitserland.
Honderden marcheerden in de buurt van de wedstrijdarena vóór de finale van zaterdag, sommigen met borden met de tekst ‘Blok Eurovisie’. Pro-Palestijnse groepen organiseerden vrijdag ook een openluchtconcert onder de vlag ‘Geen podium voor genocide’.
“Israël uitnodigen op zo’n mooi podium als het podium van het Eurovisie Songfestival is een belediging voor alle mensen die in de mensheid geloven, die geloven in liefde en saamhorigheid”, aldus de Congolees-Oostenrijkse kunstenaar Patrick Bongola, een van de organisatoren.
De boycot van vijf landen is een klap voor de inkomsten en het aantal kijkers voor een evenement dat volgens de organisatoren vorig jaar door 166 miljoen mensen over de hele wereld werd bekeken. Het deelnemersveld van dit jaar is met 35 deelnemers het kleinste sinds 2003.
Toch kijkt Eurovisie uit naar uitbreiding, met een spin-off Eurovisie Songfestival Azië die in november in Bangkok zal plaatsvinden.
Christian Bruna / Getty Images 
Eurovisieregisseur Martin Green drong er bij de kijkers op aan om de politiek opzij te zetten en te genieten van de “briljante, prachtige, oprechte show” die de grote finale van het concours is.
Vuletic zegt dat politieke controverse niets nieuws is. De eerste songfestivalboycot vond ironisch genoeg plaats in 1969 door Oostenrijk, dat weigerde er een delegatie naartoe te sturen Spanje onder dictator Francisco Franco.
“We hebben in het recente verleden zeer gepolitiseerde edities van de wedstrijd gezien”, zei Vuletic, waaronder de wedstrijd van 2009 in Rusland, de beurt van Azerbeidzjan als gastheer in 2012 en de wedstrijd van 2024 in Zweden, ontsierd door protesten en de uitzetting van een deelnemer na een ruzie achter de schermen.
“Ze waren allemaal erg verwikkeld in politieke controverses, maar toch gaat het Eurovisie Songfestival door”, zei hij.
Het Eurovisie Songfestival wordt uitgezonden op de nationale omroepen in de deelnemende landen, op Peacock in de Verenigde Staten en op het Eurovisie YouTube-kanaal in veel gebieden.
Kijkers in deelnemende landen kunnen tijdens en voor een korte tijd na de show tot 10 keer per telefoon of sms stemmen, maar mogen niet stemmen op de act van hun eigen land. Kijkers in de VS en andere niet-deelnemende landen kunnen online stemmen op www.esc.vote.
