Toen Olympische skiester Eileen Gu op 4 mei de trappen van het Metropolitan Museum of Art bewandelde tijdens het Met Gala, droeg ze een korte, glinsterende jurk die leek te zijn gemaakt van duizenden iriserende zeepbellen die midden in de lucht zweefden, zich over haar lichaam verspreidden en achter haar de lucht in zweefden.
Het is gemaakt door Iris van Herpen in samenwerking met de Tokio-Londense ontwerpstudio AAMurakami. De constructie was samengesteld uit 15.000 met de hand gevormde glasbellen en duurde 2.550 uur. De constructie bevatte verborgen microprocessors die echte bellen in de lucht vrijgaven terwijl Gu bewoog.
Het was ook een voorproefje van de show die op 16 mei in het Brooklyn Museum opent: Iris van Herpen: Sculpting the Senseshet Noord-Amerikaanse debuut van een retrospectief dat al van Parijs naar Brisbane, Australië, Singapore en Nederland reisde.
Het origineel uit 2016 van die bubbeljurk zal in de show te zien zijn. “Het vertegenwoordigt de lucht die zich in ons lichaam bevindt”, zegt Matthew Yokobosky, senior curator mode en materiële cultuur van het Brooklyn Museum. “Meer dan 90% van ons lichaam bestaat uit lucht.”
In de afgelopen twintig jaar heeft Van Herpen een oeuvre opgebouwd waarin de wetenschap als een creatieve samenwerker wordt beschouwd. Ze maakt couture geïnspireerd door de lucht in onze longen, de architectuur van het skelet van een pijlstaartrog, de magnetische velden van de Large Hadron Collider. Ze heeft samengewerkt met architecten, paleontologen en biologen, en gebruikte alles van ijzervijlsel tot magneten tot lichtgevende algen als grondstoffen. Daarmee heeft ze stilletjes opnieuw gedefinieerd wat het betekent dat mode kunst is.
Het Brooklyn Museum voert dit argument al bijna een eeuw. Het is 1934 Verhaal van zijde tentoonstelling wordt vaak genoemd als het begin van het museumtijdperk van de mode; Sindsdien zijn er retrospectieven te zien van werk van Madame Grès, Schiaparelli, Jean Paul Gaultier, Pierre Cardin, Christian Dior, Virgil Abloh en Thierry Mugler. Beeldhouwen van de zintuigen breidt de lijn uit.
Water in al zijn vormen
De bubbeljurk is een lanceerplatform voor de tentoonstelling. “De show begint met verschillende inspiraties uit de verschillende vormen van water, vloeibaar, bevroren, gasvormig, en hoe al die verschillende toestanden voor haar even informatief zijn geweest als ontwerpinspiratie”, legt Yokobosky uit.
Het wordt gecombineerd met een werk van het Japanse kunstcollectief Mé, een werk dat volgens Yokobosky ‘eruit ziet alsof ze een stukje van de oceaan hebben genomen en dat in de galerie hebben gestopt.’
Van Herpen, die opgroeide in het Nederlandse dorp Wamel, is in al zijn staten keer op keer teruggekeerd naar het water. Die preoccupatie gaat terug op het werk dat haar op de kaart zette. Haar 2010 Kristallisatie collectie, opgebouwd rond kalksteenafzettingen, ijskristallen en de choreografie van een plons, bevatte het eerste 3D-geprinte kledingstuk dat ooit op een modeshow werd getoond.
Het skeletachtige, ivoorkleurige blad, gemaakt in samenwerking met de Britse architect Daniel Widrig, is te zien in Brooklyn. Afhankelijk van de hoek lijkt het stuk op een gefossiliseerde wervel of een Hollandse kraag uit de 17e eeuw. Materialise, het Belgische 3D-printbedrijf dat hielp bij de vervaardiging ervan, maakte tot dan toe architectonische modellen.
Botten, fossielen en een babydinosaurus
Omdat de natuurhistorische exemplaren in de Parijse versie van Van Herpens show niet konden reizen, ging Yokobosky een nieuwe samenwerking aan met het American Museum of Natural History. De show in Brooklyn bevat nu een 80 miljoen jaar oud skelet van een ichthyosaurus en een babydinosaurus, tentoongesteld in dialoog met de op botten geïnspireerde couture van Van Herpen. Een jurk gebouwd rond de architectuur van vogelskeletten bevindt zich naast de dinosaurusfossielen – een knipoog naar het feit dat vogels de nauwste levende verwanten van dinosaurussen zijn.
“Als je naar de jurk van Iris kijkt, zie je niet noodzakelijkerwijs onmiddellijk botten, maar als je beter kijkt, besef je dat er al die gewrichten van botten zijn”, zegt Yokobosky.
Biomimicry zit diep in het werk van Van Herpen. Haar atelier repliceert geen visschubben; het bestudeert hoe een visschubben zijn gestructureerd en vertaalt die structuur vervolgens naar een nieuw materiaal. Helder (2016) ontleend aan de bolwebben van argiope-spinnen. Sympoëse En Zintuiglijke zeeën namen hun aanwijzingen over van koraalsystemen.
Het werk van de ontwerper heeft ook een duurzaamheidsdimensie. Van Herpen heeft geëxperimenteerd met kledingstukken gemaakt van gerecycled plastic oceaanafval en 3D-geprinte cacaobonen, en creëerde vorig jaar een ‘levende’ jurk in samenwerking met bio-ontwerper Chris Bellamy, dat werd bezaaid met 125 miljoen lichtgevende algen.
In een industrie die jaarlijks ergens tussen de 92 miljoen en 100 miljoen ton textielafval produceert, suggereert dit gebaar dat kledingstukken niet uit de petrochemie hoeven te komen. Ze kunnen afkomstig zijn uit een laboratorium, uit een bos, of – soms – uit een getijdenpoel.
De langzaamste mode
Het meest stille radicale deel van de show is misschien wel het deel zonder kledingstuk. Voor de tentoonstelling in Brooklyn creëerde Van Herpen een nieuwe video-installatie die de kleine, vaak onzichtbare gebaren van haar atelier – de plaatsing van een hand, het vangen van een naald, de langzame accumulatie van een enkel geborduurd oppervlak – neemt en deze, onbewerkt en in realtime, projecteert op 7 meter hoge schermen in de 22 meter hoge rotonde van het museum.
‘Ze wilde echt dat mensen het langzame proces zouden begrijpen dat gepaard gaat met het maken van couture… wat voortkomt uit dit lange, meditatieve proces’, zegt Yokobosky.
Mode anno 2026 staat in het teken van AI-gegenereerde lookbooks, ultrasnelle cycli in Shein-stijl en de steeds naadlozere integratie van agentische handel in de winkelervaring. Van Herpen daarentegen doet niet eens aan confectiekleding; ze richt zich volledig op couture. Ze maakt nog steeds alles met de hand, in samenwerking met een wisselende cast van wetenschappers en kunstenaars, en verkoopt de stukken nog steeds. Ze maakt er alleen niet zoveel.
“Ze is zeer toegewijd aan het ambacht van couture en aan het experimenteren en ons helpen begrijpen wat mogelijk is in de toekomst van de mode”, zegt Yokobosky.
De show in Brooklyn sluit in een ruimte die het museum oproept Kosmische bloei: een verduisterde kamer vol mannequins die onder vreemde hoeken aan het plafond hangen, gekleed in enkele van Van Herpens meest surrealistische en verzadigde japonnen. Het is ook een duidelijke verklaring van wat de hele tentoonstelling bepleit: dat het lichaam, in de handen van Van Herpen, geen hanger voor een product is. Het is een klein stukje van het universum, en kleding is een van de talen die we gebruiken om het te beschrijven.
Beeldhouwen van de zintuigen loopt tot en met 6 december.
