Stephen King’s roman “Misery” verscheen in 1987, nadat de auteur al werd gevierd als een van de belangrijkste horrorauteurs aller tijden. Tegen die tijd had hij legioenen obsessieve fans en een tiental films gebaseerd op zijn werk. ‘Misery’, zoals je kunt zien, diende als commentaar op King’s carrière.
‘Misery’, voor degenen die niet bekend zijn, gaat over een populaire auteur genaamd Paul Sheldon, vooral bekend van een reeks tragische romances met Misery Chastain in de hoofdrol. Op een nacht, terwijl hij door de sneeuw rijdt in een afgelegen deel van Colorado, glijdt Paul per ongeluk van de weg en raakt ernstig gewond. Hij wordt wakker in het nabijgelegen huis van Annie Wilkes, een vriendelijke verpleegster die toevallig ook ’s werelds grootste Misery Chastain-fangirl is. Annie houdt Paul in bed en praat graag over zijn werk. Het duurt niet lang voordat Paul beseft dat Annie aan een gewelddadige psychische stoornis lijdt.
Je kunt zien hoe Paul fungeert als een Stephen King-insertpersonage; hij zou niet graag in bed willen worden opgesloten met een superfan in de buurt. Naarmate de roman vordert, wordt Annie steeds gewelddadiger en steeds bozer over de boeken van Paul. Ze hakt zelfs een van zijn voeten af met een bijl om zijn ontsnapping te voorkomen. Vanaf daar neemt het geweld toe.
“Misery” werd verfilmd tot een succesvolle speelfilm uit 1990 door Rob Reiner, met James Caan en Kathy Bates als Paul en Annie. De film was echter niet zo gewelddadig als het boek, waarbij het afsnijden van de voet werd vervangen door louter strompelen (nog steeds gruwelijk). Terug in 1990, Reiner sprak met de Los Angeles Times en legde uit dat hij het bloed van de film had afgezwakt omdat hij wilde dat het meer als een intellectuele “schaakwedstrijd” zou spelen dan als louter een horrorshow.
Rob Reiner wilde dat Misery meer intellectueel dan bloederig was
Opgemerkt moet worden dat er verschillende opmerkelijke verschillen zijn tussen de roman “Misery” van Stephen King en de filmversie van Rob Reiner. Zoals reeds vermeld werd de voetverwijderende bijl uit het boek vervangen door een enkelverpletterende voorhamer. Dat is nog steeds behoorlijk gewelddadig, en Reiner filmt de gewonde voeten van Paul, maar er spoot geen bloed.
Er is ook een sheriff-personage in het boek dat wordt vermoord met een mes en vervolgens wordt overreden met een grasmaaier. In de film, waarin hij wordt gespeeld door Richard Farnsworth, wordt de sheriff alleen maar in de borst geschoten. In zowel het boek als de film wordt Annie aan het einde voor de gek gehouden en krijgt ze een specifieke vergelding door Paul. Ik zal niet verklappen wat die inhouden, behalve dat het boek iets wellustiger is. En dat zijn nog maar de grote lijnen. Fans van Stephen King zullen nog veel meer verschillen kunnen aanwijzen.
Toen het op het maken van de film aankwam, vertelde Reiner welsprekend waarom hij het geweld wilde afzwakken. Hij werd als volgt geciteerd:
“We hebben de meest bloederige en gruwelijke delen weggelaten. (…) Ik wilde me concentreren op het idee van deze schaakpartij tussen de kunstenaar en zijn fan. Je ziet in deze film zeker waarom fan een afkorting is van ‘fanaticus’. Het is lastig, want tot op zekere hoogte is het krijgen van aandacht een echt compliment. Maar als je nog een stap verder gaat…’
Reiner lijkt die gedachte te willen aanvullen met de zinsnede ‘je bent te ver gegaan’. “Misery” komt uit Reiners gebruikelijke stuurhut, dus hij wilde duidelijk aandacht besteden aan de gruwel van dit alles. Het is zonder twijfel de meest gruwelijke film van Reiner. Goed, tenzij je ‘Noord’ meetelt.
Misery was een prijswinnaar
De afgezwakte benadering van Rob Reiner had misschien juist kunnen zijn. Hoewel ‘Misery’ nog steeds enkele gewelddadige scènes bevat, is het des te krachtiger omdat het gaat over de psychologische wisselwerking tussen een gijzelaar en zijn ontvoerder. Annie is een onuitwisbaar personage, omdat ze een geheel eigen gekke logica volgt. Ze is een fangirl die de enkels van haar favoriete auteur kapot slaat, maar ze is vreemd genoeg begrijpelijk. Paul is ondertussen een intelligente man zonder verhaal. Hij zit gevangen in zijn eigen roem. Ja, ‘Misery’ was absoluut een zelfingevoegd verhaal van Stephen King.
Kathy Bates won een Oscar voor haar rol als Annie. Dit zal sommige lezers misschien verbazen, maar ‘Misery’ blijft tot op heden de enige film gebaseerd op een roman van Stephen King die een Academy Award heeft gewonnen. “Carrie” werd in 1976 genomineerd voor twee Oscars. “Stand By Me” van Rob Reiner, gebaseerd op de novelle “The Body”, werd in 1986 genomineerd voor het beste bewerkte scenario. De film “The Shawshank Redemption” uit 1994 werd genomineerd voor zeven Oscars, waaronder die voor Beste Film. En ‘The Green Mile’ uit 1999 werd genomineerd voor vier Oscars, waaronder die voor Beste Film. Geen van die films won hun prijzen. Alleen “Misery” won voor Beste Actrice.
‘Misery’ kwam ook midden in een langdurige hot streak van Reiner, die net uit ‘The Princess Bride’ uit 1987 en ‘When Harry Met Sally…’ uit 1989 kwam. Na ‘Misery’ vervolgde Reiner zijn carrière met het populaire rechtszaaldrama ‘A Few Good Men’. Het is wild om te denken dat Reiner, zo’n goedaardige kerel, in staat was zo’n somber boek met zoveel zelfvertrouwen te behandelen. Moge hij rusten in vrede. En moge Stephen King nooit een echte versie van Annie Wilkes ontmoeten.
