WASHINGTON — Iraanse strijdkrachten drie commerciële schepen aangevallen in de Straat van Hormuz woensdag, waardoor een toch al gespannen impasse in de Perzische Golf ontstond Amerikaanse zeeblokkade zet de economie van Teheran onder druk en zet het verdeelde leiderschap onder druk om terug te keren naar vredesbesprekingen.
De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) eiste de verantwoordelijkheid voor de aanval op en zei dat het twee schepen in beslag had genomen en een derde had beschadigd nadat de schepen ‘herhaalde waarschuwingen hadden genegeerd’. Britse maritieme waarnemers bevestigden de incidenten en beschreven een vrachtschip dat gehandicapt in het water was achtergelaten en een ander dat zware schade aan de brug opliep.
“Het verstoren van de orde en veiligheid in de Straat van Hormuz wordt beschouwd als een rode lijn voor Iran”, aldus het Iraanse Marine Commando in een verklaring.
Uren daarvoor bevestigde president Trump dat hij de zeeblokkade in de Golf zou handhaven, maar stemde hij ermee in de Iraanse leiders extra tijd te geven om overeenstemming te bereiken over een nieuw vredesvoorstel, schreef hij in een Truth Social-post.
“Gebaseerd op het feit dat de regering van Iran ernstig verdeeld is, wat niet onverwacht het geval is, en op verzoek van veldmaarschalk Asim Munir en premier Shehbaz Sharif van Pakistan, ons is gevraagd onze aanval af te houden over het land Iran totdat hun leiders en vertegenwoordigers met een gezamenlijk voorstel kunnen komen”, schreef Trump dinsdag.
Woensdag maakte het Pentagon bekend dat minister van Marine John Phelan “met onmiddellijke ingang de regering zou verlaten”. Ondersecretaris van de marine Hung Cao wordt waarnemend secretaris van de marine, zei Pentagon-woordvoerder Sean Parnell.
Er werd geen reden gegeven voor het plotselinge vertrek van Phelan.
Meer dan een dozijn Amerikaanse oorlogsschepen hebben verhinderd dat de export Iraanse havens verliet sinds de vredesbesprekingen in Islamabad eerder deze maand mislukten. Deze tactiek heeft de Iraanse olie-export – waarvan ongeveer 90% via de Straat van Hormuz stroomt – sterk beperkt, wat heeft bijgedragen aan de toenemende inflatiedruk.
Volgens Miad Maleki, een senior fellow bij de Foundation for Defense of Democracies, zouden de beperkingen ongeveer 435 miljoen dollar aan dagelijkse economische activiteit teniet kunnen doen. De olie-export, de belangrijkste inkomstenbron van Teheran, is stopgezet. Tegelijkertijd is Iran er niet in geslaagd voedsel of industriële goederen te importeren. Als gevolg hiervan zal de blokkade naar verwachting de Iraanse oorlogskas leegmaken en de inflatie-effecten op het Iraanse volk scherp versnellen.
Sjiitische geestelijken verzamelen zich woensdag in de Imam Ali-moskee in Najaf, Iran.
(Qassem al-Kaabi / AFP via Getty Images)
Trump gokt erop dat de strategie het verdeelde onderhandelingsteam van Iran – dat verdeeld lijkt te zijn tussen parlementaire gematigden en hardliners binnen de Revolutionaire Garde – zal dwingen overeenstemming te bereiken over een “verenigd” vredesvoorstel.
Dat zei Karoline Leavitt, perssecretaris van het Witte Huis, woensdag De president verlengde het staakt-het-vuren overeenkomst om Iran in staat te stellen “op orde te komen”, en benadrukte dat Trump Iran nog geen “vaste deadline” heeft gegeven om te reageren.
“President Trump zal uiteindelijk de tijdlijn dicteren en hij zal dat doen als hij denkt dat dit in het beste belang is van de Verenigde Staten en het Amerikaanse volk”, zei Leavitt tegen verslaggevers.
Hoewel ze weigerde te specificeren met wie de regering in Iran onderhandelt, zei Leavitt dat de president “genereus een beetje flexibiliteit aanbood” aan het regime, zodat ze met een gezamenlijk antwoord konden komen.
“Dit is momenteel een strijd tussen de pragmatici en de hardliners in Iran”, zei Leavitt tegen verslaggevers in het Witte Huis.
Die verdeeldheid was eerder deze week zichtbaar toen de plannen voor een tweede gespreksronde in Islamabad instortten nadat Iraanse functionarissen de deelname niet bevestigden en in plaats daarvan nieuwe voorwaarden introduceerden onder druk van harde facties.
De Iraanse parlementsvoorzitter Bagher Ghalibaf gaf aanvankelijk aan bereid te zijn de gesprekken bij te wonen, maar werd overschaduwd door de commandant van de Islamitische Revolutionaire Garde, generaal-majoor Ahmad Vahidi, die erop stond dat de Verenigde Staten de blokkade zouden opheffen voordat de besprekingen konden beginnen. Volgens een rapport van het Institute for the Study of War probeerde Vahidi de onderhandelingen te laten ontsporen in plaats van betekenisvolle economische hulp veilig te stellen.
“Een uitdaging bij de lopende onderhandelingen is de verdeelde aard van het Iraanse onderhandelingsteam”, aldus het rapport, eraan toevoegend dat “(Trumps) verwijzing naar een ‘verenigd’ voorstel lijkt te impliceren dat eerdere voorstellen op de een of andere manier niet verenigd waren.”
En terwijl de hardliners doorgaan met pogingen om de diplomatie te laten ontsporen met aanhoudende eisen en aanvallen in de zeestraat, blijven de gematigden in Iran aandringen op vrede.
Deze week noemde de prominente soennitische geestelijke Moulana Abdol Hamid een “eerlijke overeenkomst” de enige haalbare weg voorwaarts en waarschuwde hij dat degenen die proberen de onderhandelingen te blokkeren de verantwoordelijkheid zouden dragen voor de “verwoesting van het thuisland”.
Benjamin Radd, een politicoloog aan de UCLA die Iran bestudeert, zei dat het geschil een teken is van een grotere machtsstrijd om controle over de regering van Teheran.
“Er zijn duidelijke verdeeldheid binnen de leiding”, zei Radd in een interview. “Op dit moment is het de IRGC-factie die alle macht heeft. Zij hebben de wapens, zij hebben de wapens. Wat ze niet hebben, zijn de diplomatieke connecties en ervaring in het omgaan met de Verenigde Staten.”
Radd wees op de economische tol van de Amerikaanse blokkade als een belangrijke aanjager van de spanningen in Iran.
“Ze worden geconfronteerd met een enorme binnenlandse crisis”, zei hij. “Ze zijn niet in staat om in hun eigen behoeften te voorzien. Er kan niets het land in of uit. Ze kunnen geen geld verdienen.”
De gevolgen van de Amerikaanse strategie zouden de meer gematigde Iraanse leiders ertoe kunnen aanzetten een overeenkomst te sluiten over nucleaire verrijking of een heropening van de zeestraat in ruil voor het opheffen van de blokkade door de Verenigde Staten, zei Radd.
“Dat zou een soort vertrouwen herstellen”, zei Radd. “En dan zien we dat de IRGC feitelijk standvastig is en weigert dit allemaal te doen.”
Nu woensdag bij hernieuwde Israëlische aanvallen in Libanon ten minste drie mensen omkomen, ondanks een staakt-het-vuren van tien dagen, bereiden de Iraanse leiders zich voor op de mogelijkheid dat de gesprekken met de Verenigde Staten helemaal zullen mislukken.
“Iran heeft zich voorbereid op een nieuwe fase van de strijd”, meldde het bij de IRGC aangesloten Tasnim News Agency deze week, daarbij verwijzend naar militaire herschikkingen en bijgewerkte doelwitlijsten.
Ondertussen waarschuwde Gholam Hossein Mohseni Ejei, hoofd van de Iraanse rechterlijke macht, dat nieuwe Amerikaanse of Israëlische aanvallen waarschijnlijk waren. Woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Esmaeil Baghaei, legde woensdag een soortgelijke verklaring af tijdens een nieuwsbriefing. Hij kondigde aan dat de strijdkrachten van het land “zeer alert” zijn en klaar staan om zich te verdedigen tegen elke dreiging, terwijl ze openstaan voor de bemiddelingspogingen van Pakistan.
Hij bevestigde niet of de regering deelnam aan een tweede onderhandelingsronde.
“Diplomatie is een instrument om de nationale belangen en veiligheid te waarborgen,” zei hij, “en we zullen de nodige stappen ondernemen telkens wanneer we concluderen dat de noodzakelijke en logische redenen bestaan om dit instrument te gebruiken om nationale belangen te verwezenlijken.”
Tot die tijd lijkt het erop dat zowel Washington als Teheran in de problemen zullen blijven.
Woensdagochtend bracht de IRGC een verklaring uit waarin werd bevestigd dat zij de twee vrachtschepen in beslag had genomen en hen had geïdentificeerd als de MSC Francesca en de Epaminondas. Het beweerde dat de MSC Francesca banden had met Israël en beschuldigde het van “het in gevaar brengen van de maritieme veiligheid door te opereren zonder de noodzakelijke vergunningen en te knoeien met navigatiesystemen.”
Een derde schip, de Euphoria, dat onder Panamese vlag vaart en eigendom is van een bedrijf gevestigd in de Verenigde Arabische Emiraten, werd woensdag vroeg beschoten toen het vanuit de Straat van Hormuz oostwaarts voer, aldus Vanguard, een maritiem inlichtingenbureau.
Volgens Lloyd’s List hervatte de Euphoria later de zeiltocht richting de Golf van Oman.
In Libanon werd Amal Khalil de vierde journalist die door Israëlisch vuur werd gedood sinds de vijandelijkheden met de Libanese sjiitische militante groepering Hezbollah op 2 maart heviger werden.
Volgens hun collega’s zou Khalils lichaam zijn gevonden onder het puin van een huis waar zij en freelancefotograaf Zeinab Faraj schuilden.
Khalil en Faran waren in de Zuid-Libanese stad Al-Tayri en hielden verslag van de ontwikkelingen daar toen een Israëlische aanval het voertuig voor hen richtte, waarbij de inzittenden omkwamen.
De twee journalisten schuilden vervolgens in een huis, maar werden opnieuw getroffen door Israëlisch vuur, aldus een verklaring van het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
Toen bemanningen van het Rode Kruis naar het gebied haastten om de gevangen journalisten te redden, werden ze het doelwit van een geluidsbom en machinegeweervuur.
Het Israëlische leger zei dat het reddingsteams er niet van weerhield het gebied te bereiken en dat het incident wordt onderzocht. Het erkende dat het zich richtte op een voertuig dat volgens hem uit een door Hezbollah gebruikt gebouw was gekomen en op weg was naar Israëlische troepen.
Het Rode Kruis bereikte het huis vroeg in de avond lokale tijd en redde Faraj, die volgens haar collega’s naar verluidt in stabiele toestand verkeert nadat ze een operatie aan een hoofdwond had ondergaan.
Schrijvers van de Times, Ana Ceballos in Washington en Nabih Bulos in Beiroet, hebben aan dit rapport bijgedragen.
