Videogames als medium hebben een lange weg afgelegd sinds de dagen van Spacewar! en Pong, en hoewel het nog steeds grotendeels een commerciële onderneming is, heeft gaming grotendeels geprofiteerd van de drang om te worden gelegitimeerd als een echte kunstvorm, op dezelfde manier als literatuur, muziek of film. Wanneer het concept van ‘videogames als kunst’ tegenwoordig ter sprake komt, kun je een aantal voor de hand liggende antwoorden verwachten: De laatste van ons, 2018 God van de oorlog, En Disco-Elysium zijn enkele vaak aangehaalde hedendaagse voorbeelden. Hoewel deze games op zichzelf fantastisch zijn, voelt het alsof het medium eind jaren negentig en begin jaren 2000 echt zijn voet op de grond zette en eiste serieus genomen te worden, en er is een bepaalde franchise uit die tijd die al snel een hard bewijs werd van de kunstzinnigheid van videogames: Silent Hill.
De originele release uit 1999 en de opvolger ervan uit 2001, Stille Heuvel 2worden vaak een van de beste videogames aller tijden genoemd, en het is niet moeilijk te begrijpen waarom. Zelfs in een post-Residentieel kwaad landschap was de cerebrale en surrealistische sfeer van die eerste twee games een artistieke prestatie op zichzelf, een prestatie die het hele survival-horror-genre (inclusief de eigen sequels van de serie) nu al meer dan twintig jaar probeert te repliceren. Het is ironisch dat in een tijd waarin videogames zelf moeite hadden om als legitieme kunst te worden gezien, ook enkele van de slechtste aanpassingen aan videogames werden uitgebracht, onder druk van studiobestuurders die nooit echt begrepen wat het was met het bronmateriaal dat ze om te beginnen zo populair maakte – wat het des te schokkender maakt dat Christophe Gans’ Stille Heuvel film was een van de weinige films van zijn tijd die het echt goed deed.
In een tijd dat fans Paul WS Anderson’s hadden MET BETREKKING TOT -serie om naar uit te kijken als het hoogtepunt van videogameaanpassingen, is het opmerkelijk dat die van 2006 Stille Heuvel aanpassing bewaarde zoveel van het verhaal van het originele spel. Beide draaien rond een ouder die hun geadopteerde kind meeneemt naar het slaperige, mistige stadje Silent Hill (gelegen in Maine in de games en West Virginia in de film), om vervolgens na een auto-ongeluk wakker te worden en hun kind als vermist aan te treffen, waardoor ze gedwongen worden de gemeenschap en haar tragische occulte geheimen te verkennen, zelfs terwijl de realiteit in en uit een nachtmerrieachtige alternatieve dimensie om hen heen vervaagt. Er zijn uiteraard enkele aanpassingsveranderingen, waarvan de onmiddellijke overstap van hoofdrolspeler Harry Mason naar filmhoofdrolspeler Rose Da Silva (Radha Mitchell) is, maar de trouw aan de games was destijds vrij uniek – positief voor fans, maar negatief voor onbekende critici, die de mythologie te compact vonden om te ontleden.
Eerlijk gezegd, Stille Heuvel is verre van een perfecte film. Karakterisering bestaat niet, waarbij onze cast wordt weergegeven als archetypen van voornamelijk één noot – Rose is een wanhopige moeder die van haar dochter Sharon houdt (zoals ze ons talloze keren vertelt), Cybil Bennett (Laurie Holden) is een no-nonsense politieagent die haar boven het hoofd hangt, van Alice Krige Christabella is een fanatieke religieuze fundamentalist, enzovoort. Dan is er ook nog de ronduit verschrikkelijke dialoog in de film: ten minste 60% van het scenario is Rose die tegen verschillende stadsmensen herhaalt dat “ze haar dochter moet vinden”, en de overige 40 procent bestaat uit hardhandige uiteenzettingen die bedoeld zijn om het ingewikkelde achtergrondverhaal van Silent Hill te begrijpen, een enorme taak als je bedenkt hoe anders een plot zich kan afspelen in een videogame dan in een film.
De beslissing om de hoofdrol in het spel van geslacht te wisselen kwam voort uit de wens van Christophe Gans om de veroordeling van vrouwelijkheid in veel Abrahamitische religies te onderzoeken.
TriStar-foto’s
Maar de blijvende kracht van de aanpassing van Gans zit precies in hoe goed het werkt op puur visueel en ervaringsgericht niveau. Wat er ook gezegd kan worden over de tekortkomingen van het script, Stille Heuvel doet meesterlijk werk door het gevoel van het spelen van het spel op te roepen, vooral door hoe getrouw het de locatie zelf repliceert. Meerdere van de iconische locaties uit de eerste twee games zijn tot in detail nagebootst door het enorm geëngageerde productieontwerp – de vervallen Midwich Elementary School, het griezelige en klinische Alchemilla Hospital en de Balkankerk, die allemaal aanvoelen als echte, tastbare locaties die door de tijd verloren zijn gegaan.
Natuurlijk zal een high-concept-aanpassing uit 2006 last hebben van een gedateerde CGI, maar het werkt uitzonderlijk goed in Stille Hill’s gunst. Net als in het spel verandert de stad af en toe in een helse, industriële alternatieve dimensie genaamd de Andere Wereld, een levende nachtmerrie die de verschrikkingen weerspiegelt die zijn begaan door de Brethren, een fundamentalistische religieuze sekte die uiteindelijk verantwoordelijk is voor de huidige staat van de stad. Hoewel sommige kijkers ‘slechte’ digitale effecten kunnen zien, dragen ze bij aan een noodzakelijk gevoel van onwerkelijkheid. Het is veel interessanter om de omgeving rond Rose te zien loskomen om de bloedkleurige roestesthetiek van de Andere Wereld te onthullen dan veel meer ‘gepolijste’ maar platte CGI die tegenwoordig in films wordt gebruikt.
Pyramid Head verschijnt pas in de spellen Stille Heuvel 2maar de film uit 2006 ontleent ideeën uit zowel de tweede als de derde game.
TriStar-foto’s
Hoewel het schrijven niet geweldig is, is één ding dat het script en de regie van Gans bepalen de psychologische onderbouwing van het verhaal. In zowel de game als de film wordt onthuld dat Silent Hill vervloekt is als gevolg van hun rituele moord op een jong meisje genaamd Alessa die op de brandstapel werd verbrand, de dubbelganger van Rose/Harry’s dochter. Er hangt een beklemmende sfeer van schuldgevoel en angst die over de stad hangt en zich manifesteert in de groteske bovennatuurlijke wezens die er rondzwerven (inclusief de altijd iconische Pyramid Head). Het is niet alleen omwille van een angstaanjagende esthetiek of angstaanjagende decorstukken; Elke creatieve keuze in de film is bedoeld om de zonden uit het verleden te weerspiegelen, en zelfs Rose’s zoektocht om haar dochter te redden is een echo van hoe Alessa’s moeder haar aan haar uiteindelijke lot overliet.
Het is gemakkelijk om rond te kijken naar het landschap van 2026 en je verwend te voelen door een aantal recente videogamefilms waarvan de inhoud ‘goed’ is, maar in 2006 was het een dorre woestenij vol aanpassingen die totaal ongeïnteresseerd waren in wat de originelen überhaupt deed werken. Ondanks de flagrante tekortkomingen is Christophe Gans’ Stille Heuvel was voor die tijd zeldzaam, omdat het werd gemaakt door een regisseur die wanhopig wilde oproepen wat het originele spel in de eerste plaats zo kunstzinnig en aangrijpend maakte. Er is een reden waarom zoveel fans van de games zelfs nu nog steeds aan de film vasthouden, en dat is niet simpelweg omdat de film gevuld is met herkenbare wezens of locaties; het is omdat het een oprecht liefdeswerk was, gemaakt door iemand die het duizelingwekkende artistieke gewicht van de game uit 1999 inzag en de psychologisch martelende sfeer ervan op het grote scherm wilde brengen.
