Door Robert Scucci
| Gepubliceerd
Na het zien van Nicole Kidman’s Voordat ik ga slapen op Netflix een paar weken geleden had ik iets nodig dat haar talent niet volledig verspilde. Mijn zoektocht leidde mij naar 1995 Om voor te stervendie zo’n gestapelde cast heeft dat je zou denken dat ik overdreef als je niet zelf IMDb of Wikipedia controleerde. Zo pikdonker als een Gus Van Sant-komedie maar kan zijn, Om voor te sterven toont Joaquin Phoenix, Casey Affleck, Kurtwood Smith, Wayne Knight, Matt Dillon en zelfs David Cronenberg in een korte verschijning.
Het is een film die de vierde muur doorbreekt en tegelijkertijd werkt als thriller, komedie, drama en mockumentary, opgerold in een moordmysterie rond Suzanne Stone van Nicole Kidman, een vrouw die zo geobsedeerd is door roem en fortuin dat ze haar hele leven vergooit als niemand om haar heen zich aan het script houdt.
Meerdere tijdlijnen kruisen elkaar moeiteloos
Er zitten twee verhalen in Om voor te sterven die elk echt gevoel van mysterie uit het uitgangspunt halen. Via televisie-interviews maken we kennis met Suzanne Stone, die vrijuit ging nadat haar man, Larry Maretto (Matt Dillon), werd vermoord. We weten dat ze er direct bij betrokken is, misschien zelfs direct verantwoordelijk, maar dat is niet waar de film in geïnteresseerd is. In plaats daarvan krijgen we een volledig karakteroverzicht van Suzanne en haar sociopathische toewijding om een tv-ster te worden. We weten dat Larry dood is, en we weten dat ze er iets mee te maken heeft. Het verhaal wordt vervolgens teruggespoeld om ons te laten zien hoe alles tot die interviews heeft geleid, waarbij iedereen wordt voorgesteld die ze onderweg tegenkwam.
Wanhopig om een wereldberoemde tv-correspondent te worden, wordt Suzanne boos op haar man Larry, ondanks het feit dat hij zijn band opgeeft en zich op zijn werk concentreert, zodat hij haar dromen kan waarmaken. De man doet een complete 180, ook al komt hij uit een maffiafamilie die meerdere succesvolle bedrijven runt. Met andere woorden, Larry is nooit een fout geweest, maar hij geeft zich nog steeds over als hij verliefd wordt op Suzanne, omdat hij het beste voor haar wil. Dat contrast bestaat puur om te laten zien hoe losgeslagen Suzanne is als het gaat om het najagen van invloed.
Terwijl Larry zich kapot werkt en af en toe laat doorschemeren dat hij graag een gezin wil stichten, neemt Suzanne een baan aan bij WWEN, een lokaal kabelnetwerk, onder toezicht van Ed Grant (Wayne Knight), van wie we door interviews vernemen dat hij absoluut doodsbang voor haar is. Ambitieus zijn is één ding, maar Suzanne is agressief, waardoor de meeste mensen terecht achterdochtig worden over waartoe ze in staat is, inclusief Larry’s zus Janice (Illeana Douglas).
Terwijl ze zich op weg werkt naar een positie als weermeisje, rekruteert Suzanne naïeve middelbare scholieren voor een ‘Teens Speak Out’-documentaire waarvan ze hoopt dat deze haar carrière zal lanceren. Ze schakelt een onruststoker in genaamd Jimmy (Joaquin Phoenix), die onmiddellijk in haar ban raakt, samen met Lydia (Alison Folland), die haar bewondert, en Russell (Casey Affleck), die feitelijk gedwongen werd mee te doen. Terwijl drie tieners uit haar handpalm eten, begint Suzanne te bedenken hoe ze van Larry af kan komen, die haar volgens haar tegenhoudt omdat hij een traditioneel leven wil dat ze volkomen verstikkend vindt.
Een masterclass in manipulatie
Als ik Suzanne van Nicole Kidman met iemand zou moeten vergelijken, zou het Tracy Flick van Reese Witherspoon zijn. Verkiezing. Ze is mooi, gedreven en gemakkelijk de gevaarlijkste persoon die je kunt tegenkomen als je haar in de weg staat bij het bereiken van haar doelen. Suzanne’s meedogenloosheid wordt aanvankelijk verzacht door hoe charmant en gedreven ze is als ze haar eerste indrukken maakt. Wanneer je dat niveau van manipulatie toepast op een groep tieners, is het slechts een kwestie van tijd voordat ze precies gaan doen wat jij wilt. Deze dynamiek komt tot een hoogtepunt wanneer Suzanne haar haken volledig in Jimmy laat zinken.
Maar niemand hier is onschuldig. Suzanne is misschien wel het brein dat alles in beweging zet, maar alle anderen zijn zelfbewust genoeg om beter te weten. Daar komt de helft van het plezier vandaan. Jimmy is misschien verliefd, maar hij maakt nog steeds zijn eigen keuzes. Suzanne neemt hem onder de loep, biedt hem een versie aan van het leven dat hij denkt te willen, en hij gaat daarin mee ondanks de gevolgen, omdat hij kortzichtig en naïef is. Het is fascinerend om te zien, omdat op elk moment iedereen in Suzanne’s omgeving gewoon ‘nee’ had kunnen zeggen en weg kon lopen. Maar dat doen ze niet.
Een van de unieker gestructureerde zwarte komedies die ik in een tijdje heb gezien, Om voor te sterven is zowel morbide als hilarisch. Elk personage is pijnlijk kortzichtig, en ze worden allemaal een slechtere versie van zichzelf zodra ze vallen voor Suzanne’s trucs. En hoewel je Suzanne zou moeten haten omdat ze objectief gezien een vreselijk persoon is, blijf je toch voor haar pleiten omdat ze het leven op haar eigen voorwaarden leidt, gewoon op de meest asociale manier die mogelijk is.
Om voor te sterven wordt momenteel gestreamd op Netflix.
