DoorSacha Roytman Dratwa, CEO van de Combat Antisemitism Movement (CAM)
Gepubliceerd op
De meningen in dit artikel zijn die van de auteur en vertegenwoordigen op geen enkele manier de redactionele positie van Euronews.
In 2004 verliet ik België als jonge joodse jongen met een gevoel dat ik toen nog niet volledig kon verwoorden, maar dat toch al diep aanwezig was: als jood was ik niet helemaal welkom. Het was niet altijd expliciet. Het gebeurde niet altijd in de vorm van geweld. Niettemin was het er; in de sfeer, in de spanning, in het stille besef dat openlijk Joods zijn een prijs had en je tot een doelwit maakte.
ADVERTENTIE
ADVERTENTIE
Ruim twintig jaar later kijk ik terug en wat het meest opvalt is niet dat de zaken beter zijn geworden. Het is dat ze veel erger zijn geworden.
‘Tegenwoordig bestaat het Joodse leven in delen van Europa achter barrières’
Tegenwoordig bestaat het Joodse leven in delen van Europa achter barrières die nooit nodig hadden moeten zijn. Synagogen worden bewaakt, scholen worden beschermd door gewapende soldaten en kinderen groeien op terwijl ze langs militairen lopen om hun klaslokalen binnen te komen.
Dit is niet normaal, maar toch is het genormaliseerd.
Alleen al de afgelopen week bewijst het. In Londen werden ambulances van een openlijk door Joden gerunde nooddienst die alle delen van de bevolking bedient, buiten een synagoge in brand gestoken, een opzettelijke daad van intimidatie.
In België, het land dat ik verliet, werd een synagoge in Luik getroffen door een explosie. In Amsterdam werd een Joodse school aangevallen, onderdeel van een breder patroon van geweld tegen Joodse instellingen. En de reactie? Er worden meer soldaten ingezet om Joodse scholen en synagogen te beschermen.
Tachtig jaar na de Holocaust hebben Joodse kinderen militaire bescherming nodig
Laat dat maar eens doordringen. Tachtig jaar na de Holocaust hebben Joodse kinderen in Europa opnieuw militaire bescherming nodig om naar school te kunnen gaan. Dit is geen veiligheidsrealiteit, het is een maatschappelijk falen.
Voor mij is dit niet abstract. Mijn eigen familie woont daar nog steeds. Mijn zus loopt door de straten van een Europese hoofdstad en neemt elke dag een bewuste beslissing om geen zichtbaar Joods symbool te dragen. Niet omdat ze zich schaamt, maar omdat ze bang is. Bang om het doelwit te worden en aangevallen te worden. Dat is de realiteit van het Joods zijn in Europa vandaag de dag.
Mijn grootouders, die de Holocaust hebben overleefd, hebben dit moment niet meer meegemaakt. Zij geloofden, net als velen, dat Europa had geleerd dat hun kleinkinderen in een andere wereld zouden opgroeien. Een veiliger wereld. Een wereld waarin joods zijn geen angst vereist.
Ze hadden het mis. Wat deze realiteit nog moeilijker te vatten maakt, is de vergelijking die zoveel Joden nu moeten maken. Israël, het inheemse en nationale thuisland van het Joodse volk, is een land in oorlog.
Het land wordt geconfronteerd met raketten, terreuraanslagen en voortdurende bedreigingen van buitenaf. En toch is in Israël het Joodse leven open. Synagogen zijn open en gemeenschappen zijn zichtbaar. De Joodse identiteit is niet iets dat verborgen of beschermd moet worden achter zichtbare militaire aanwezigheid. Er wordt gewoon geleefd.
Hoe komt het dat joden zich in Europa, een continent dat zijn moderne identiteit heeft gebouwd op de herinnering aan de Holocaust, minder veilig voelen dan in een land dat voortdurend wordt bedreigd? Het antwoord is ongemakkelijk, maar duidelijk.
In Israël is het joodse leven het fundament van de samenleving. In Europa wordt het joodse leven steeds meer behandeld als iets dat moet worden beveiligd, ingeperkt en beschermd. Wanneer een samenleving dat punt bereikt, heeft ze al gefaald.
Toen ik België in 2004 verliet, voelde het als een persoonlijk instinct; iets wat ik niet volledig kon verklaren. Tegenwoordig voelt het als een waarschuwingssignaal dat werd genegeerd, omdat wat ooit een gevoel was nu werkelijkheid is geworden.
‘Moeten we blijven of moeten we gaan?’
Joodse gemeenschappen in heel Europa stellen zichzelf vragen die uit de geschiedenis hadden moeten verdwijnen: moeten we verbergen wie we zijn? Moeten we onze symbolen verwijderen? Moeten we blijven of moeten we gaan?
Geen enkel kind zou opgroeien met deze vragen, en toch doen velen dat tegenwoordig wel. Tachtig jaar na de Holocaust was de belofte duidelijk dat het joodse leven in Europa vrij zou floreren, niet achter barrières, niet onder militaire bescherming, niet in angst. Die belofte wordt nu verbroken.
Als Europa er niet voor kan zorgen dat een Joodse vrouw veilig kan rondlopen met een symbool van haar identiteit, dat een synagoge geen soldaten nodig heeft, dat een Joodse school geen doelwit is, dan is er iets fundamenteels misgegaan. Dit gaat niet alleen over Joden. Het gaat over wat Europa is geworden en wat het bereid is te tolereren. Omdat de geschiedenis keer op keer heeft aangetoond dat wanneer joden zich niet langer veilig voelen, het nooit alleen om de joden gaat.
Sacha Roytman Dratwa is CEO van de Combat Antisemitism Movement (CAM), een mondiale coalitie die meer dan duizend partnerorganisaties en zeven miljoen mensen met uiteenlopende religieuze, politieke en culturele achtergronden betrekt bij de gemeenschappelijke missie om de oudste haat ter wereld te bestrijden.
