Microsoft PowerToys voelt als iets dat vandaag de dag niet in Windows zou mogen bestaan.
Wat in 2019 begon als een paar hulpprogramma’s voor zaken als venster- en snelkoppelingsbeheer, is geleidelijk uitgebreid tot bijna 30 handige hulpmiddelen, waaronder een maker van sneltoetsen, een afbeelding-naar-tekst-extractor en een betere zoekbalk dan degene die in Windows is ingebouwd. PowerToys is razend populair geworden onder ervaren Windows-gebruikers tot nu toe meer dan 70 miljoen downloadsmaar het is ook volledig gratis, zonder advertenties, Office-upsells of stomme Copilot-integraties.
In plaats van PowerToys rechtstreeks te gelde te maken, ziet Microsoft het als een manier om goodwill op te bouwen bij softwareontwikkelaars en Windows-enthousiastelingen en tegelijkertijd ideeën voor de toekomst van Windows te ontwikkelen. Het is net een hippiecommune binnen het Microsoft-imperium, die vooral voor zichzelf coole software bouwt. Als ik Principal Product Manager Clint Rutkas vraag of hier ooit een bedrijfsmodel uit zou kunnen voortkomen, lijkt hij bijna verrast door de vraag.
‘Nee,’ zegt hij. “Ons doel is om ervaren gebruikers in staat te stellen meer te doen.”
PowerToys 1.0
De geschiedenis van PowerToys gaat veel verder terug dan 2019 en werd eerst gelanceerd als een gratis verzameling hulpprogramma’s voor Windows 95.
Raymond Chen, een vroege Microsoft-werknemer en nu hoofdsoftware-ingenieur bij het bedrijf, zegt dat deze tools begonnen als een manier voor de technici van Microsoft om met nieuwe functies te experimenteren. Windows 95-applicaties konden bijvoorbeeld hun eigen opties weergeven in het rechtermuisknopmenu van de Verkenner, dus testten de ontwikkelaars van Microsoft een optie voor het bekijken van .CAB-bestanden. Ze bouwden ook een ronde desktopklok om te spelen met de niet-rechthoekige vensterondersteuning van Windows 95 en een manier om de schermresolutie rechtstreeks vanuit het systeemvak te wijzigen.
“Het waren manieren om de functies die we aan Windows 95 toevoegden te verifiëren door ze daadwerkelijk te gebruiken”, zegt Chen.
Terwijl PowerToys begon als slechts een intern experiment, besloot Microsoft al snel de hulpprogramma’s op zijn website te plaatsen om te downloaden. De software werd geleverd zonder documentatie en zonder technische ondersteuning, maar kreeg al snel mond-tot-mondreclame via online gebruikersgroepen en werd een hit bij de pc-pers.
“Het belangrijkste aan de PowerToys is dat ze je de vrijheid geven om Windows 95 te gebruiken zoals jij dat wilt,” Paul Bonner schreef in het septembernummer van 1996 PC-tijdschrift.
Na de eerste release ging PowerToys minder over het vrijgeven van interne experimenten en meer over het presenteren van leuke zijprojecten, zegt Chen. Zelfs als Microsoft een functie niet geschikt zou vinden voor Windows, zou een ontwikkelaar deze nog steeds zelf kunnen bouwen en mogelijk in PowerToys kunnen krijgen. De lat voor acceptatie was laag; Chen kan zich niet herinneren dat hij ooit iets heeft afgewezen dat een ontwikkelaar heeft ingediend.
“Iemand stuurde me een e-mail en zei: ‘Hé, ik heb een coole PowerToy. Kun je die toevoegen?’ En ik zou zeggen: ‘Tuurlijk”, zegt hij.
In de loop van de tijd breidde het PowerToys-concept zich uit binnen Microsoft. Chen zelf leidde een set PowerToys voor de Windows Kernel, en Microsoft voegde in 2001 een nieuwe set PowerToys voor Windows XP toe. OneNote En Windows Mediaspeler teams bedachten hun eigen PowerToys, en er kwam zelfs een partij PowerToys voor Tablet PC-editie van Windows XP.
Maar begin jaren 2000 maakte een reeks beveiligingsproblemen in Windows een einde aan het PowerToys-feest. Als reactie op computerwormen zoals SQL Slammer En BlasterMicrosoft heeft besloten dat het niet langer niet-ondersteunde software op zijn website zal plaatsen. Chen herinnert zich dat elk downloadbaar programma een toegewijde ondersteuningspersoon, een escalatiepad en allerlei lastige onboarding nodig had. Hij kon niet zomaar een verzameling .EXE-bestanden bijeenbrengen en deze ongewijzigd op de website van Microsoft plaatsen. PowerToys was feitelijk dood, en dat zou de komende vijftien jaar zo blijven.
“Op dat moment is het gewoon niet leuk meer”, zegt Chen. “Het weerhield mensen er niet van om willekeurige zijprojecten te schrijven – iedereen houdt ervan om willekeurige zijprojecten te schrijven – het was alleen dat je een publicatiemodel voor hen kwijtraakte.”
De comeback
PowerToys bleef inactief tot 2019, toen Microsoft de geloofwaardigheid van Windows bij softwareontwikkelaars wilde verbeteren door zaken als Windows-subsysteem voor Linux en een moderne opdrachtregelterminal. Mike Harsh, Microsoft’s directeur Windows Developer Experiences, kwam op het idee om PowerToys terug te brengen als onderdeel van die inspanning.
“De missie was het creëren van een aantal echt coole, superkrachtige hulpprogramma’s en ervaringen voor ontwikkelaars”, zegt Rutkas, met het idee dat ontwikkelaars en hoofdgebruikers overlappende behoeften zouden hebben.
Maar deze keer vroeg Microsoft niet alleen om zijprojecten van binnenuit. Nadat het op de Build-conferentie enkele mogelijke ideeën had aangekondigd, lanceerde het een open-sourceproject op GitHub en begon het de gemeenschap om feedback te vragen. Rutkas herinnert zich een overweldigende respons, zowel bij Build als online.
“We hadden geen broncode en binnen 24 uur had deze, denk ik, 5.000 sterren, wat destijds ongehoord was voor een (GitHub) repository”, zegt hij.
Rutkas verliet Microsoft begin 2019 kort voor een baan bij Meta, maar keerde in de herfst terug om PowerToys te leiden, net na de eerste release voor Windows 10. De eerste versie bevatte slechts een paar hulpprogramma’s: een voor het indelen van vensters in vooraf ingestelde lay-outs, en een andere voor het opzoeken van sneltoetsen. Toen begon het zich op te stapelen, waaronder een tool voor het hernoemen van bulkbestanden, een batch-resizer voor afbeeldingen, een toetsaanslag-remapper (bijvoorbeeld om Caps Lock iets anders te laten doen) en een manier om naar open vensters te zoeken.
Microsoft begon ook voor hulp te leunen op open-sourceontwikkelaars. Toen het PowerToys-team bijvoorbeeld een hulpprogramma wilde toevoegen voor het extraheren van tekst uit afbeeldingen, wendde het zich tot Joseph Finney, een onafhankelijke ontwikkelaar die voor dat doel al een open-source app had gebouwd genaamd TekstGrab.
Finney had een dagelijkse baan als werktuigbouwkundig ingenieur en maakte in zijn vrije tijd apps. Toen TextGrab ter sprake kwam in een discussie tussen PowerToys-gebruikers op GitHub, vroeg Microsoft of hij bereid zou zijn een tekstextractor in PowerToys te bouwen. Finney dacht dat als hij het niet deed, iemand anders het wel zou doen, en hij zag het als een manier om deel uit te maken van een leuk open-sourceproject.
“Uiteindelijk denk ik: ‘Weet je wat? Ik zorg ervoor dat mijn kleine gekke idee in de handen van meer mensen komt. Dat lijkt een grote overwinning'”, zegt hij.
Van de 28 hulpprogramma’s die PowerToys vandaag de dag bevat, erkennen er twaalf het werk van een of meer open-sourceontwikkelaars. Microsoft betaalt niet voor deze bijdragen, maar Finney zegt dat hij er op andere manieren van profiteert, zoals het verdienen van een Microsoft MVP-onderscheiding en deelnemen aan wekelijkse gesprekken met het PowerToys-team. PowerToys is ook een van de belangrijkste verwijzingen naar zijn zelfstandige TextGrab-app, die extra functies heeft en beschikbaar is gratis op GitHub of voor $ 10 via de Microsoft Store.
“Als indie-softwareontwikkelaar die dit ’s avonds en in het weekend doet, is energie het allerbelangrijkste”, zegt hij. “Deel uitmaken van een gemeenschap is waar die energie vandaan komt.”
Toekomstige Windows-ideeën vandaag
Zelfs als Microsoft geen direct financieel voordeel haalt uit PowerToys, is het er in ieder geval in geslaagd goodwill voor ontwikkelaars te genereren. Op De GitHub-pagina van Microsofthet is het op een na meest gewaardeerde project achter alleen Visual Studio Code.
Maar de afgelopen jaren is PowerToys ook een proeftuin geworden voor nieuwe Windows-functies.
Het hulpprogramma Text Extractor van Joseph Finney is bijvoorbeeld nog steeds beschikbaar binnen PowerToys, maar de instellingenpagina raadt nu aan om de ingebouwde ‘Snipping Tool’ van Windows 11 te gebruiken, die een eigen tekstextractor bevat, geïnspireerd op de PowerToys-versie. De FancyZones-tool van PowerToys, waarmee gebruikers vensters naar vooraf ingestelde lay-outs kunnen slepen en neerzetten, heeft ook geholpen bij het informeren van de venstertegels in Windows 11. Rutkas zegt dat de Microsoft-ontwikkelaar die FancyTools oorspronkelijk heeft gebouwd ook aan de tegelfuncties van Windows 11 heeft gewerkt.
Waarom test u deze functies niet gewoon via de voorbeeldversies van Windows van Microsoft? Rutkas zegt dat PowerToys het bedrijf nieuwe ideeën sneller laat uitproberen, met ruwe prototypes die het verfijnt via feedback van de gemeenschap. En zelfs als een functie daadwerkelijk overgaat naar Windows, kunnen de PowerToys nog steeds een kleiner publiek bedienen.
“We helpen een uiterst geavanceerde gebruiker, zodat we voor bepaalde dingen veel meer vrijheid hebben in de gebruikersinterface. Maar we kunnen die ervaringen en lessen meenemen en ze vervolgens terugbrengen naar Windows”, zegt Rutkas.
Sommige recente PowerToys-ontwikkelingen lijken er meer openlijk op gericht toekomstige Windows-functies te worden. Een tool genaamd Advanced Paste kan bijvoorbeeld worden gebruikt AI om tekst op de klemborden van gebruikers te herschrijven of te vertalen, terwijl de Commandopalet tool is gelijk aan de Spotlight-zoekbalk die in MacOS is ingebouwd. Gebruikers kunnen het Commandopalet openen met een sneltoets en dit gebruiken om apps te starten, bestanden te lokaliseren, op internet te zoeken en berekeningen uit te voeren. Gebruikers kunnen zelfs extensies maken en delen die meer functies aan de zoekbalk toevoegen. Het is veruit de meest ambitieuze tool die PowerToys biedt.
Rutkas wil geen commentaar geven op de vraag of tools als Command Palette in de toekomst kernfuncties van Windows zullen worden, maar misschien maakt het hoe dan ook niet uit. Wat PowerToys geweldig maakt, is dat het op zijn eigen kleine eiland bestaat, zonder openlijke druk om iets groters te worden. Ondertussen heeft Windows zich in zoveel richtingen uitgebreid dat het de basisprincipes uit het oog is kwijtgeraakt, wat Microsoft daartoe aanzette erkennen dat het vertrouwen opnieuw moet worden opgebouwd. PowerToys met rust laten om zijn eigen ding te doen zou een begin zijn.
“We testen, broeden en verleggen de grenzen van veel van deze dingen”, zegt Rutkas. “We houden van ontwikkelaars op Windows, en dit is een van de manieren waarop we onze eindgebruikers heel snel zeer krachtige ervaringen kunnen bieden.”
