In 2010 werd een universitair docent uit Colorado begon verontrustende tekenen van cognitieve achteruitgang te ervaren.
De docent – een 63-jarige virale immunoloog wiens identiteit anoniem is gehouden – leed aan alarmerende symptomen, waaronder een verminderd geheugen, afnemende concentratie en moeite met lezen. Tijdens het geven van lezingen aan studenten merkte hij dat hij moeite had zich te concentreren en vaak niet in staat was zijn zinnen af te maken zonder te pauzeren. Maar medische tests, waaronder een hersenbiopsie, slaagden er niet in de oorzaak van het probleem te achterhalen, en de daaropvolgende vier jaar bleven zijn symptomen toenemen.
Zijn achteruitgang zou waarschijnlijk onverminderd zijn doorgegaan als hij niet had gehoord van een geval van encefalitis: een ernstige hersenontsteking veroorzaakt door een reactivering van het varicella-zoster-virus, dat meestal in verband wordt gebracht met waterpokken bij kinderen en, later in zijn leven, gordelroos.
Zich herinnerend dat zijn eigen symptomen waren voorafgegaan door een kort geval van gordelroos, bevestigden daaropvolgende tests dat de patiënt inderdaad een reactivatie van varicella-zoster had ervaren. En dus besloot hij het probleem te behandelen met een kuur met aciclovir, een antiviraal medicijn dat vaak wordt voorgeschreven aan gordelroospatiënten. Tot verbazing van zijn collega’s verdwenen de symptomen van de docent uit Colorado snel en werd zijn cognitie weer normaal.
Deze opmerkelijke casestudy, gepubliceerd in 2016heeft neurovirologen geïnspireerd om dieper te kijken naar het verband tussen gordelroos en hersenveroudering. Jarenlang werd gordelroos voornamelijk in verband gebracht met een vorm van zenuwpijn die bekend staat als postherpetische neuralgie en die zo ernstig kan zijn dat het werd ooit aangehaald als de belangrijkste oorzaak van pijngerelateerde zelfmoord bij ouderen. Nu begint onderzoek de verwoestende impact aan het licht te brengen die gordelroos kan hebben op de gezondheid van de hersenen.
Volgens Andrew Bubak, assistent-professor neurologie aan de Universiteit van Colorado Anschutz, wordt de werkelijke last van varicella-zoster “totaal onderschat. Maar het is een zeer behandelbaar virus.”
De afgelopen jaren hebben steeds meer onderzoeken aangetoond dat het gordelroosvaccin in staat lijkt het ouder wordende lichaam en de hersenen te beschermen, en dementiespecialisten nemen hier nota van. In april 2025, een grote studie door onderzoekers van Stanford University suggereerden dat vaccinatie tegen gordelroos één op de vijf nieuwe gevallen van dementie zou kunnen voorkomen. Recentere onderzoeken hebben via verschillende maatregelen ook een verband gelegd tussen het krijgen van een gordelroosvaccin en het vertragen van de biologische veroudering.
Eén verklaring voor de bevindingen is dat het vaccin het immuunsysteem op een in het algemeen gunstige manier zou kunnen stimuleren. Hoewel hier waarschijnlijk een kern van waarheid in zit, wijst aanvullend onderzoek in de eerste plaats steeds meer op de waarde van het vermijden van gordelroos (of reactiveringen van het varicella-zoster-virus), waarbij twee afzonderlijke onderzoeken verbanden tussen gordelroos en gordelroos vinden. zelfgerapporteerde cognitieve achteruitgang En dementie.
Neurovirologen zijn van mening dat deze opkomende gegevens het belang onderstrepen van het voorkomen van infecties, via de waterpokkenvaccinatie bij kinderen – gegeven aan kinderen in de VS sinds 1995 en geïntroduceerd in Groot-Brittannië in januari 2026 – en via het gordelroosvaccin voor volwassenen en boosterprikken op latere leeftijd.
Voordat de VS routinematig begonnen te vaccineren tegen waterpokken, kreeg meer dan 90 procent van de kinderen in de kindertijd het varicella-zostervirus. Na de infectie neemt het virus positie in in het perifere zenuwstelsel – de neuronen die de hersenen en het ruggenmerg verbinden met de ledematen en organen – waar het soms tientallen jaren inactief blijft.
Varicella-zoster kan in het lichaam reactiveren na verschillende triggers, variërend van acute spanning naar hersenschudding, co-infecties met Covid-19immunosuppressieve medicijnen, en de algemene veroudering van het immuunsysteem. In veel gevallen kunnen dergelijke reactivaties volledig symptoomloos zijn enkele onderzoeken Dit suggereert dat velen van ons onbewust herhaalde ‘subklinische’ reactivaties zouden kunnen ervaren – het virus dat uit zijn slapende toestand ontwaakt zonder zichtbare symptomen te veroorzaken – halverwege tot later in het leven.
