Het Internationale Energieagentschap (IEA), het orgaan van ontwikkelde landen dat in de jaren zeventig werd opgericht om oliecrises aan te pakken, precies zoals de crisis waarmee we nu worden geconfronteerd, heeft iets buitengewoons aangekondigd.
De leden ervan, dat wil zeggen de meeste rijke landen ter wereld, zullen dat ook doen een ongekende hoeveelheid olie vrijkomen van hun nationale voorraden naar de wereldmarkt in de komende weken.
Deze noodvoorraadvrijgave is meer dan het dubbele van het laatste record, maar liefst 400 miljoen vaten olie, dat afkomstig is uit de voorraden van haar leden over de hele wereld. Maar het opvallende is dat de olieprijzen nauwelijks daalden, maar nauwelijks daalden. Na de aankondiging stond de Brent-ruwe olie nog steeds ongeveer 25% hoger dan voordat de aanvallen in de Golf begonnen.
Geldblog: Revolut wordt een Britse bank – dit is wat het betekent
Dit alles roept de vraag op: waarom? Het korte antwoord is dat zelfs na deze nieuwe olie-injectie de wereld waarschijnlijk een tekort aan olie zal blijven houden. Het lange antwoord komt terug op de fundamentele aard van de oliemarkt.
De beste manier om aan de oliemarkt te denken is als een enorme reeks pijpen waar voortdurend ruwe olie en zijn producten doorheen stromen. Wat veel belangrijker is dan hoeveel olie er in de grond zit, hetzij in de vorm van reservoirs of voorraden, is iets eenvoudigers: hoeveel olie er elke dag door het mondiale systeem wordt gepompt.
En de afgelopen jaren is de hoeveelheid die elke dag door het systeem wordt gepompt op ongeveer 100 miljoen vaten olie gekomen. Nu gaan deze cijfers op en neer naarmate de seizoenen verstrijken, en misschien zullen ze de komende jaren misschien wel dalen als mensen elektrische auto’s adopteren en alternatieven voor fossiele brandstoffen vinden. Maar het belangrijkste om in gedachten te houden is dat een groot deel van de levensstandaard van de wereld – onze toegang tot transport, tot macht, tot consumptiegoederen, farmaceutische producten en dergelijke – voorlopig afhankelijk is van de 100 miljoen vaten olie die door de leidingen van de wereld worden gepompt.
Dit alles brengt ons terug bij de Perzische Golf, die verantwoordelijk is voor ongeveer 30% van de olie in de wereld, waarvan dagelijks ongeveer 15 miljoen vaten door de Straat van Hormuz gaan. De kern van de energieschok waarmee de wereld te kampen heeft, komt voort uit het feit dat er een tekort is aan 15 miljoen vaten olie per dag. Met andere woorden, het gaat allemaal om die kloof – tussen de olie die we nodig hebben om de wereld te laten functioneren en de olie die we daadwerkelijk hebben.
Gewoon niet genoeg aanbod
Dat brengt ons terug bij de noodvrijgave van het IEA. Hoewel het totale aantal zeker hoog is, is het nog belangrijker een getal dat de organisatie dinsdag niet heeft vrijgegeven: hoeveel van die olie verwacht zij elke dag vrij te geven. Met andere woorden: hoeveel van het tekort van 15 miljoen vaten zullen deze noodvoorraden opvullen?
De verwachting onder analisten is dat dit aantal 4 tot 5 miljoen vaten zal bedragen, wat niet niets is maar, zoals je zult weten als je elementaire wiskunde beheerst, de wereld nog steeds elke dag minstens 10 miljoen vaten olie tekort komt.
Er zijn andere oliebronnen. Om te beginnen zouden Saoedi-Arabië, en in mindere mate de Verenigde Arabische Emiraten, meer olie door hun pijpleidingen kunnen pompen naar havens die niet in de Golf liggen (met andere woorden, wat betekent dat tankers de zeestraten niet hoeven te trotseren). Dat zou, optimistisch gezien, nog eens 5,7 miljoen vaten olie kunnen betekenen.
Bovendien varen er nog steeds een handvol schepen door Hormuz. Een weloverwogen gok suggereert dat dit nog eens een half miljoen vaten zou kunnen opleveren, of misschien, aan de buitenkant, een miljoen vaten.
Maar als je het allerbeste scenario bij elkaar optelt, dan heb je het nog steeds over een tekort van 4 miljoen vaten olie voor de wereldeconomie. Dit is veel minder beangstigend dan het tekort van 15 miljoen waarmee we begonnen, maar het is niettemin niet genoeg om de mondiale olieconsumptie te dekken.
Waarom de prijzen nog steeds hoog zijn
Dat is op zijn minst een deel van de verklaring waarom de olieprijzen nog steeds zo hoog zijn en waarom landen over de hele wereld de gevolgen voelen. We hebben de neiging ons hier in Europa te concentreren op de dingen die we beginnen te zien: hogere benzineprijzen en de gevolgen voor de rekeningen. Maar ook elders verspreidt het zich, vooral in Azië. Indiase olieraffinaderijen sluiten hun deuren; provincies rantsoeneren de voorziening van vloeibaar petroleumgas (LPG) voor lokale huishoudens. Werknemers in Thailand en Vietnam worden aangespoord om vanuit huis te werken om de benzinevoorziening veilig te stellen.
En hoe langer dit doorgaat, hoe meer van deze gevolgen we zullen zien. De wereld wordt geconfronteerd met een energiekloof; het is niet duidelijk hoe het dit overbrugt.
