Als raketten en drones Om de energieproductie in de Perzische Golf te beperken, waarschuwen analisten dat water, en niet olie, wellicht de hulpbron is die het meeste risico loopt in de energierijke maar dorre regio.
Langs de kust van de Perzische Golf staan honderden ontziltingsinstallaties, waardoor individuele systemen die water aan miljoenen mensen leveren binnen het bereik van Iraanse raket- of drone-aanvallen komen. Zonder hen zouden de grote steden hun huidige bevolking niet kunnen onderhouden.
In Koeweit is ongeveer 90% van het drinkwater afkomstig van ontzilting, samen met ongeveer 86% in Oman en ongeveer 70% in Saoedi-Arabië. De technologie verwijdert zout uit zeewater – meestal door het door ultrafijne membranen te duwen in een proces dat bekend staat als omgekeerde osmose – om het zoete water te produceren dat steden, hotels, industrie en een deel van de landbouw in een van de droogste regio’s ter wereld ondersteunt.
Voor mensen die buiten het Midden-Oosten wonen, is de voornaamste zorg van de oorlog in Iran de oorlog geweest impact op de energieprijzen. De Golf produceert ongeveer een derde van de mondiale export van ruwe olie en de energie-inkomsten ondersteunen de nationale economieën. De gevechten hebben het tankerverkeer via belangrijke scheepvaartroutes al stopgezet en de havenactiviteit verstoord, waardoor sommige producenten gedwongen zijn de export te beteugelen naarmate de opslagtanks vol raken.
Maar de infrastructuur die de Golfsteden van drinkwater voorziet, kan net zo kwetsbaar zijn.
“Iedereen beschouwt Saoedi-Arabië en zijn buren als petrostaten. Maar ik noem ze zoutwaterkoninkrijken. Het zijn door de mens gemaakte, door fossiele brandstoffen aangedreven watersupermachten”, zegt Michael Christopher Low, directeur van het Middle East Center van de Universiteit van Utah. “Het is zowel een monumentale prestatie van de 20e eeuw als een zekere kwetsbaarheid.”
De oorlog die op 28 februari begon met Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran heeft de gevechten al dicht bij de belangrijkste ontziltingsinfrastructuur gebracht. Op 2 maart vonden Iraanse aanvallen op de Jebel Ali-haven in Dubai plaats op ongeveer 20 kilometer afstand van een van ’s werelds grootste ontziltingsinstallaties, die een groot deel van het drinkwater van de stad produceert.
Er werd ook schade gemeld aan het Fujairah F1-energie- en watercomplex in de Verenigde Arabische Emiraten, en aan de ontziltingsinstallatie in Doha West in Koeweit. De schade aan de twee faciliteiten lijkt het gevolg te zijn van nabijgelegen havenaanvallen of puin van onderschepte drones, en tot nu toe is er weinig bewijs dat Iran zich opzettelijk richt op waterzuiveringslocaties, aldus experts.
Veel ontziltingsinstallaties in de Golf zijn fysiek geïntegreerd met elektriciteitscentrales als warmtekrachtinstallatieswat betekent dat aanvallen op de elektrische infrastructuur ook de waterproductie kunnen belemmeren. Zelfs waar fabrieken zijn aangesloten op nationale netwerken met back-upaanvoerroutes, kunnen verstoringen zich over onderling verbonden systemen verspreiden, zegt David Michel, senior fellow voor waterveiligheid bij het Centrum voor Strategische en Internationale Studies.
“Het is een asymmetrische tactiek”, zei hij. “Iran heeft niet dezelfde capaciteit om terug te slaan tegen de Verenigde Staten en Israël. Maar het heeft wel de mogelijkheid om kosten op te leggen aan de Golflanden om hen ertoe aan te zetten in te grijpen of op te roepen tot stopzetting van de vijandelijkheden.”
Ontziltingsinstallaties hebben meerdere fasen – innamesystemen, zuiveringsfaciliteiten, energievoorziening – en schade aan welk deel van die keten dan ook kan de productie onderbreken, aldus Ed Cullinane, Midden-Oostenredacteur bij Global Water Intelligence, een uitgever die de waterindustrie bedient.
“Geen van deze bezittingen is beter beschermd dan alle gemeentelijke gebieden die momenteel worden getroffen door ballistische raketten of drones,” zei Cullinane.
Golfregeringen en Amerikaanse functionarissen onderkennen al lang de risico’s die deze systemen met zich meebrengen voor de regionale stabiliteit: als grote ontziltingsinstallaties offline zouden worden gehaald, zouden sommige steden binnen enkele dagen het grootste deel van hun drinkwater kunnen verliezen. Een CIA-analyse uit 2010 waarschuwde dat aanvallen op ontziltingsinstallaties nationale crises in verschillende Golfstaten zouden kunnen veroorzaken, en dat langdurige storingen maanden zouden kunnen duren als kritieke apparatuur zou worden vernietigd.
Meer dan 90% van het ontzitte water in de Golf is afkomstig van slechts 56 centrales, aldus het rapport, en “elk van deze kritieke centrales is uiterst kwetsbaar voor sabotage of militaire actie.”
Een uitgelekt Amerikaans diplomatiek telegram uit 2008 waarschuwde dat de Saoedische hoofdstad Riyad “binnen een week zou moeten evacueren” als de ontziltingsinstallatie van Jubail aan de Golfkust, de pijpleidingen of de bijbehorende energie-infrastructuur ernstig beschadigd zouden raken.
Saoedi-Arabië heeft sindsdien geïnvesteerd in pijpleidingnetwerken, opslagreservoirs en andere ontslagen die bedoeld zijn om verstoringen op de korte termijn op te vangen, net als de VAE. Maar kleinere staten zoals Bahrein, Katar en Koeweit hebben minder reservevoorraden.
Terwijl de opwarming van de oceanen de waarschijnlijkheid en intensiteit van cyclonen in de Arabische Zee vergroot en de kans op aanlanding op het Arabische Schiereiland vergroot, kunnen stormvloeden en extreme regenval de drainagesystemen overweldigen en de ontzilting van de kust beschadigen.
De planten zelf dragen bij aan het probleem. Ontzilting is energie-intensief, waarbij fabrieken wereldwijd jaarlijks tussen de 500 en 850 miljoen ton CO2-uitstoot produceren, wat in de buurt komt van de grofweg 880 miljoen ton die door de gehele mondiale luchtvaartindustrie wordt uitgestoten.
Het bijproduct van ontzilting, sterk geconcentreerde pekel, wordt doorgaans terug in de oceaan geloosd, waar het de zeebodemhabitats en koraalriffen kan beschadigen, terwijl innamesystemen vislarven, plankton en andere organismen aan de basis van het mariene voedselweb kunnen vangen en doden.
Naarmate de klimaatverandering de droogtes intensiveert, de regenpatronen verstoort en bosbranden aanwakkert, wordt verwacht dat de ontzilting in veel delen van de wereld zal toenemen.
Tijdens de Iraakse invasie van Koeweit in 1990-1991 en de daaropvolgende Golfoorlog saboteerden Iraakse strijdkrachten elektriciteitscentrales en ontziltingsfaciliteiten terwijl ze zich terugtrokken, aldus de Low van de Universiteit van Utah. Tegelijkertijd werden opzettelijk miljoenen vaten ruwe olie in de Perzische Golf geloosd, waardoor een van de grootste olielekken in de geschiedenis ontstond.
De enorme olievlek dreigde de zeewaterinlaatleidingen te vervuilen die worden gebruikt door ontziltingsinstallaties in de hele regio. Werknemers haastten zich om beschermende bomen rond de inlaatkleppen van grote faciliteiten te plaatsen.
Door de verwoesting zat Koeweit grotendeels zonder zoet water en was het afhankelijk van de import van noodwater. Volledig herstel duurde jaren.
Meer recentelijk hebben de Jemenitische Houthi-rebellen zich gericht op Saoedische ontziltingsinstallaties te midden van regionale spanningen.
De incidenten onderstrepen een bredere erosie van al lang bestaande normen tegen het aanvallen van civiele infrastructuur, zei Michel, wijzend op conflicten in Oekraïne. Gaza en Irak.
Het internationaal humanitair recht, inclusief bepalingen van de Conventies van Genève, verbiedt het aanvallen van civiele infrastructuur die onmisbaar is voor het voortbestaan van de bevolking, inclusief drinkwatervoorzieningen.
Het potentieel voor schadelijke cyberaanvallen op de waterinfrastructuur is een groeiende zorg. In 2023 en 2024 gaven Amerikaanse functionarissen aan Iran verbonden groepen de schuld van het hacken van verschillende Amerikaanse waterbedrijven.
Na een vijfde jaar van extreme droogte daalde het waterpeil in de vijf reservoirs van Teheran tot zo’n 10% van hun capaciteit, wat president Masoud Pezeshkian ertoe bracht te waarschuwen dat de hoofdstad mogelijk geëvacueerd zou moeten worden.
In tegenstelling tot veel Golfstaten die sterk afhankelijk zijn van ontzilting, haalt Iran nog steeds het grootste deel van zijn water uit rivieren, reservoirs en uitgeputte ondergrondse waterlagen. Het land exploiteert een relatief klein aantal ontziltingsinstallaties, die slechts in een fractie van de nationale vraag voorzien.
Iran haast zich om de ontzilting langs de zuidkust uit te breiden en een deel van het water landinwaarts te pompen, maar infrastructuurbeperkingen, energiekosten en internationale sancties hebben de schaalbaarheid sterk beperkt.
“Ze dachten er afgelopen zomer al aan om de hoofdstad te evacueren”, zegt Cullinane van Global Water Intelligence. “Ik durf me niet af te vragen hoe het deze zomer zal zijn onder aanhoudend vuur, met een aanhoudende economische catastrofe en een ernstige watercrisis.”
___
Volg Annika Hammerschlag op Instagram @ahammergram.
___
De Associated Press krijgt steun van de Walton Family Foundation voor berichtgeving over water- en milieubeleid. De AP is als enige verantwoordelijk voor alle inhoud. Bezoek voor alle milieuverslaggeving van AP https://apnews.com/hub/climate-and-environment
