Premier Mark Carney zegt dat Canada militaire deelname aan het escalerende conflict in het Midden-Oosten nog niet kan uitsluiten.
Carney zei tegen verslaggevers op een gezamenlijke persconferentie met de Australische premier Anthony Albanese in Canberra dat de vraag over de mogelijke toekomstige betrokkenheid van Canada een “fundamentele hypothese” is, eraan toevoegend dat het conflict zich zeer breed kan verspreiden.
“Men kan deelname nooit categorisch uitsluiten”, zei hij.
Premier Mark Carney houdt donderdag 5 maart 2026 een toespraak voor het parlement in Canberra, Australië.
DE CANADESE PERS/Adrian Wyld
“We zullen onze bondgenoten steunen, wanneer het zinvol is. Er is een onderscheid tussen de offensieve acties die zijn ondernomen en worden ondernomen door de Verenigde Staten en Israël, die door hen zijn ondernomen zonder overleg met Canada, met andere bondgenoten, en wij zijn geen partij bij deze acties.
“Maar we zullen de Canadezen altijd verdedigen, we zullen altijd paraat staan en onze bondgenoten verdedigen wanneer er een beroep op wordt gedaan.”
Carney zei dit weekend dat hij de Amerikaanse actie in Iran steunt, maar dat Canada niet direct bij het conflict betrokken zal raken nadat Amerikaanse en Israëlische legers een aanval op het land uit het Midden-Oosten hebben gelanceerd, waarbij de leider om het leven is gekomen.
“Canada steunt het optreden van de Verenigde Staten om te voorkomen dat Iran een kernwapen verkrijgt en om te voorkomen dat zijn regime de internationale vrede en veiligheid bedreigt”, zei Carney zaterdag in India.
Carney heeft sindsdien afstand genomen van zijn eerdere ondubbelzinnige steun voor Amerikaanse luchtaanvallen op Iran, en zijn opmerkingen in Australië getemperd.
“Canada neemt de wereld zoals die is, en wacht niet passief op een wereld die we graag willen zijn. We nemen dit standpunt echter met spijt in omdat het huidige conflict opnieuw een voorbeeld is van het falen van de internationale orde”, zei hij.
“Het lijkt erop dat deze acties in strijd zijn met het internationaal recht.”
Carney en Albanezen hielden de gezamenlijke persconferentie nadat Carney donderdag opmerkingen had gemaakt in het Australische parlement in Canberra.
Op de vraag van een verslaggever of hij opriep tot een staakt-het-vuren in Iran, zei Carney dat er eerst een de-escalatie van de vijandelijkheden moet komen en dat er een einde moet komen aan het aanvallen op burgers en de civiele infrastructuur.
Gevraagd of hij had moeten oproepen tot de-escalatie in zijn eerste verklaring, zei Carney “nee”.
“Het is een zeer onstabiele, extreem complexe situatie. Het wordt steeds complexer naarmate de tijd verstrijkt, maar we blijven absoluut vasthouden aan het fundamentele principe dat Iran geen kernwapen mag hebben,” zei Carney.
Ontvang dagelijks nationaal nieuws
Ontvang het belangrijkste nieuws van de dag, de politieke, economische en actualiteitenrubrieken van de dag, eenmaal per dag in uw inbox.
Eén deskundige zegt dat Canada onder druk van de Amerikaanse president Donald Trump of de Golfstaten nog steeds bij het conflict kan worden betrokken.
“Hoe meer je zegt, hoe meer je jezelf in de val lokt met een zeer grillige president”, zegt Fen Osler Hampson, hoogleraar internationale zaken aan de Carleton University.
Hampson beschuldigde Carney ervan ‘bestudeerde ambiguïteit’ te gebruiken in een poging zijn steun terug te draaien voor een oorlog die landen in de regio snel overspoelt – terwijl hij ook probeert Trump niet van streek te maken.
Stephen Saideman, een defensie-expert bij Carleton, zei dat Carney ook reageerde op “zeer tegenstrijdige verklaringen” uit Washington over de doelstellingen van de Amerikaanse campagne, die de afgelopen dagen zijn verschoven van regimeverandering naar pacificatie.
“Carney heeft zich gerealiseerd dat de Amerikanen niet echt weten wat ze doen en wil zich daarvan distantiëren”, zei hij.
“Canada wil misschien niet geassocieerd worden met massa’s oorlogsmisdaden. Het kan ook zijn dat Carney om zich heen kijkt naar de reacties op zijn eerste verklaring – dat (luchtaanvallen) erg impopulair waren in Canada, dat andere landen veel meer lef tonen.”
Canada verzet zich lange tijd tegen het Iraanse regime vanwege de vele mensenrechtenschendingen en inmenging in het buitenland. Historisch gezien heeft het ook aangedrongen op goedkeuring van de Verenigde Naties voor elk gebruik van geweld tegen een soevereine natie, zei Hampson, zelfs als dergelijke missies een uitgesproken doel hebben om burgers te beschermen.
Maar Hampson zei dat het duidelijk is dat de liberalen hun buitenlands beleid vormgeven rond het vermijden van het soort openlijk conflict met Washington dat zou kunnen leiden tot de beëindiging van het continentale handelsverdrag waarvan de Canadese economie afhankelijk is.
“Deze regering maakt zich grote zorgen over de toekomst van de bilaterale relatie met de Verenigde Staten, de gevolgen van een zombie-CUSMA of het versnipperen van CUSMA”, zei hij, verwijzend naar het handelsverdrag.
Hij zei dat Trump het lot van de handelsovereenkomst zou kunnen gebruiken als hefboom om Canadees militair personeel bij het conflict te betrekken.
De oorlog verstikt nu al de mondiale brandstofvoorziening. Een vijfde van de olie en het vloeibare aardgas in de wereld stroomt door de Straat van Hormuz, een smalle watermassa die Iran naar eigen zeggen zal blokkeren. Trump heeft gereageerd door te suggereren dat de VS patrouilles zullen uitvoeren om tankers door de zeestraat te begeleiden.
“Hij zou heel goed kunnen leunen op landen als Canada, die over marinemiddelen beschikken, om te helpen bij deze operaties – niet noodzakelijkerwijs om strijders op de grond te zetten om de Iraniërs te bombarderen,” zei Hampson.
Hampson merkte op dat de VS al druk hebben uitgeoefend op Groot-Brittannië om het Britse bases te laten gebruiken voor zijn bombardementscampagne, terwijl Trump snel heeft gedreigd met verpletterende tarieven voor landen die zich niet aan zijn wil onderwerpen.
Tijdens de oorlog in Irak van 2003, zo merkte Hampson op, zette Canada marinemiddelen in om Amerikanen te helpen met patrouilles, ook al vermeed Ottawa deel te nemen aan de gevechtsmissie.
Hampson zei ook dat de Golflanden waar Carney zich voor investeringen heeft gewend – Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië – ook steun van de Canadese marine zouden kunnen eisen om hun olietransporten te beschermen.
“Het is niet vergezocht om te denken dat de Qatarezen, de Emiraten en anderen tegen Canada zullen zeggen: ‘Als je zaken met ons wilt doen, dan komt daar een veiligheidspremie bij kijken om ons te helpen onze scheepvaart veilig te stellen’”, zei hij.
Saideman was het daar niet mee eens en zei dat Canada over beperkte marinebezittingen beschikt en dat Ottawa zou vermijden deze naar een “zeer riskant” Midden-Oosten te sturen.
Hoewel de Verenigde Staten in het verleden misschien de aanwezigheid van schepen van bondgenoten in de regio hebben gezocht als teken van internationale steun voor de campagne, heeft de regering-Trump de neiging dergelijke gebaren met minachting te behandelen, zei Saideman. In tegenstelling tot veel Europese staten heeft Canada geen militaire bases in het Midden-Oosten.
Younes Zangiabadi, uitvoerend directeur van het Instituut voor Vrede en Diplomatie, zei dat Iran de oorlog ziet als een existentiële strijd om de toekomst van het regime, en dat het daarom bereid is Amerikaanse bezittingen in meerdere landen aan te vallen.
Hij merkte op dat Teheran de Canadese marine een paar maanden geleden als terroristische organisatie heeft bestempeld, als reactie op het besluit van Ottawa om een Iraanse militaire tak toe te voegen aan de lijst van extremistische groeperingen. Canadese troepen of schepen in de regio zouden doelwitten kunnen zijn, zei hij.
“Ik denk niet dat het Iraanse regime echt een rechtvaardiging nodig heeft om de strijdkrachten die de Amerikanen steunen aan te vallen, aangezien ze al veel Golfstaten hebben aangevallen,” zei Zangiabadi.
Hampson zei dat er in Iran “een enorm potentieel voor onheil” bestaat, zelfs als de oorlog binnenkort eindigt – vooral als Iran implodeert en verschillende etnische groepen en milities uiteindelijk om controle gaan strijden.
Carney en minister van Buitenlandse Zaken Anita Anand hebben gezegd dat Canada probeert te bemiddelen in de diplomatie tussen landen in de regio – een verklaring die sommige analisten in verwarring heeft gebracht.
Roland Paris, hoofd van de graduate school of international affairs van de Universiteit van Ottawa, zei dat het ‘verwarrend’ was voor Carney om te zeggen dat hij ‘de wereld neemt zoals die is’ en de Amerikaanse beweringen onderschrijft dat de onderhandelingen met Iran zijn mislukt, terwijl hij nog steeds oproept tot de-escalatie en een diplomatieke oplossing.
Hampson zei dat er geen bewijs is dat Ottawa effectief is in de diplomatie in het Midden-Oosten.
Canada verbrak de diplomatieke betrekkingen met Iran in 2012 en Anand heeft gesuggereerd dat er een ‘regimeverandering’ nodig zou zijn om deze te herstellen. Carney heeft ondertussen gezegd dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu op basis van een internationaal arrestatiebevel zou worden gearresteerd als hij ooit Canada zou binnenkomen – en de twee hebben nooit een officieel gesprek gehad.
“Ik zie geen bewijs dat Canada hier enige diplomatie voert om het conflict te beëindigen. Daar is geen enkel bewijs voor”, zei Hampson.
Hij betoogde dat de beste manier waarop de regering van Carney de Amerikaanse druk in het Midden-Oosten zou kunnen weerstaan, zou zijn als de premier zou samenwerken met gelijkgestemde landen. Spanje heeft bijvoorbeeld gezegd dat het Amerikaanse verzoeken om Spaanse militaire bases te gebruiken voor zijn campagne tegen Iran zal weigeren.
Hampson zei dat het terugdringen van de VS zorgvuldig moet gebeuren als het enig effect wil hebben.
“We moeten erkennen dat als ons buitenlands beleid alleen maar draait om het signaleren van deugden, we tegen onszelf zullen praten en het leven voor onszelf nog ellendiger zullen maken dan het nu is”, zei hij.
Dit rapport van The Canadian Press werd voor het eerst gepubliceerd op 4 maart 2026.
— Met bestanden van Dylan Robertson en Catherine Morrison in Ottawa
