Het is niet langer mogelijk om het Jemenitische landschap uitsluitend door de lens van de politiek te interpreteren. De ontwikkelingen die de afgelopen maanden in de zuidelijke Jemenitische gouvernementen onder regeringscontrole zijn waargenomen, geven duidelijk aan dat veiligheids- en militaire zaken de doorslaggevende factor zijn geworden bij het bepalen van de machtskoers ter plaatse. Alle regerings- of politieke regelingen zullen onhoudbaar zijn tenzij de kwestie van de veiligheidscontrole en de eenwording van het militaire bevel wordt opgelost.
Ook kan de escalerende kloof tussen Saoedi-Arabië en de Emiraten tussen twee bondgenoten die het zuiden van Jemen de afgelopen jaren militair, politiek en economisch hebben gevormd, niet over het hoofd worden gezien, gezien de directe impact ervan op het machtsevenwicht en de stabiliteit.
De afgelopen jaren heeft in de zuidelijke gouvernementen een complexe veiligheidsstructuur vorm gekregen, bestaande uit officiële eenheden en andere die tijdens de oorlog zijn ontstaan. Sommige van deze eenheden zijn verbonden met staatsinstellingen, terwijl andere zijn opgericht met steun van de Emiraten, zoals de tienduizenden strijdkrachten van de Southern Transitional Council, of via lokale regelingen die zijn vormgegeven door de omstandigheden van het conflict.
Hoewel er de afgelopen maanden stappen zijn gezet om dit landschap te herstructureren na de nederlaag van de Southern Transitional Council (STC), die op 3 januari 2026 zijn ontbinding in Hadramaut en al-Mahra afkondigde, blijft de veiligheidscontrole van het ene gouvernement tot het andere ongelijk. Bovendien zijn de veiligheids- en militaire formaties van de STC niet geheel verdwenen; sommigen zijn opnieuw ingezet, terwijl het lot van anderen onbekend blijft.
In Aden, de tijdelijke hoofdstad, opereren veiligheidsdiensten binnen een complexe structuur. Sommige eenheden die voorheen bij de STC waren aangesloten, hebben hun personeel en wapens zien verdwijnen, terwijl andere een nieuwe naam hebben gekregen of opnieuw zijn ingezet. Er blijven echter al lang bestaande invloedsnetwerken bestaan, en de overdracht van leiderschap of herschikking van kampen weerspiegelt eerder pogingen om de macht opnieuw in evenwicht te brengen dan een definitieve oplossing van de situatie.
Hetzelfde geldt, in verschillende mate, voor Lahij, Abyan, Dhale, Shabwah en Hadhramaut, waar het vermogen van de staat om effectief gezag uit te oefenen varieert, evenals het niveau van coördinatie tussen de officiële veiligheidstroepen en de formaties die tijdens de oorlog zijn ontstaan.
De meest gevoelige kwestie in dit stadium is de integratie van militaire en veiligheidsformaties in de ministeries van Defensie en Binnenlandse Zaken. De staat probeert een einde te maken aan de parallelle veiligheidsautoriteit, maar het proces wordt geconfronteerd met complexe uitdagingen, waaronder verschillende financieringsbronnen voor sommige eenheden, uiteenlopende politieke loyaliteiten, de angst bij sommige commandanten om lokale invloed te verliezen, en overwegingen die verband houden met de samenstelling van deze strijdkrachten. Als gevolg daarvan lijkt de integratie geleidelijk te verlopen en berust zij meer op herschikking en herstructurering dan op beslissende maatregelen die tot een confrontatie zouden kunnen leiden.
De regering die nu in Aden, in het zuiden van Jemen, is gevestigd, wordt geconfronteerd met een delicate kwestie: zij moet haar veiligheidsautoriteit opleggen zonder het land in een nieuw intern conflict te storten.
De overgang van meerdere gewapende groepen naar een staatsmonopolie op het gebruik van geweld vereist politieke consensus, regionale steun en internationale steun. Elke overhaaste stap zou de interne botsingen opnieuw kunnen aanwakkeren, vooral gezien de bestaande politieke en regionale gevoeligheden, evenals de vrees dat het geschil tussen Saoedi-Arabië en de Emiraten opnieuw tot confrontaties ter plaatse zou kunnen leiden.
Om deze reden zijn de inspanningen van de overheid in de eerste plaats gericht op het creëren van een stabiele veiligheidsomgeving.
Dit traject kan niet worden begrepen zonder rekening te houden met de regionale dimensie. Saoedi-Arabië beschouwt Jemen als een directe strategische diepte voor zijn nationale veiligheid en streeft naar de opkomst van een stabiele staat langs de zuidgrens.
Het geschil tussen Riyad en Abu Dhabi, vooral nadat Jemen had verzocht om de terugtrekking van de strijdkrachten uit de Emiraten van zijn grondgebied, is een belangrijke factor geworden die het verloop van de crisis bepaalt, vooral te midden van Saoedische beschuldigingen dat Abu Dhabi de STC blijft steunen en zijn invloed ter plaatse blijft consolideren.
Jemen maakt vandaag de dag deel uit van een breder regionaal landschap, verweven met de dynamiek van de Rode Zee en maritieme routes, de concurrentie om invloed in de Hoorn van Afrika, en spanningen die zich uitstrekken van Soedan tot Somalië tot aan de Golf. Om deze reden willen internationale actoren – met name de Verenigde Staten – de situatie in Jemen graag onder controle houden, uit angst dat een ineenstorting van de veiligheid een intra-Golfconflict zou kunnen veroorzaken, de internationale scheepvaart zou kunnen bedreigen, ruimte zou creëren voor een nieuwe golf van gewapende groepen, of de Houthi’s zou kunnen toestaan de situatie uit te buiten.
In de volgende fase zal de regering waarschijnlijk haar inspanningen voortzetten om de veiligheidscontrole in Aden en andere zuidelijke gouvernementen, waaronder Hadramaut, dat aan Saoedi-Arabië grenst, te consolideren, terwijl ze geleidelijk militaire eenheden zal integreren en het politieke evenwicht zal handhaven om hernieuwde conflicten te voorkomen.
Het succes van deze inspanningen zal bepalen of het land op weg is naar geleidelijke stabiliteit of naar een nieuwe ronde van hervorming van de machtscentra. Gegeven deze realiteit blijft de centrale vraag: wie bezit werkelijk het vermogen om veiligheid op het terrein op te leggen, vooral omdat sommige actoren de Zuidelijke Overgangsraad blijven aandringen op een escalatie die het conflict opnieuw zou kunnen doen oplaaien?
De standpunten in dit artikel zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het redactionele standpunt van Al Jazeera.
