Vorige maand, toen ik las van Rachel Hochhauser Vrouwe Tremaine – een nieuwe voorstelling van Assepoester vanuit het perspectief van haar stiefmoeder – ik werd weggeblazen. In de roman trok Lady Tremaine zichzelf als tiener uit de armoede, maar nu, van middelbare leeftijd en tweemaal weduwe, moet ze de huwelijken van haar twee dochters zien veilig te stellen voordat ze op straat belanden. Ook op haar to-do lijst? Zorgen voor een ondankbare stiefdochter, jagen op konijnen voor het avondeten en voorkomen dat hun lekkende huis letterlijk instort.
Vrouwe Tremaine zet alles op zijn kop: de klassieker Assepoester sprookje natuurlijk, maar ook hoe we vrouwen en moeders zien, door de geschiedenis heen, in de literatuur en nog steeds. (Een voorbeeld: bij Big Salad deelde ik hoe het boek leidde me tot een groot besef van daten.) Reese Witherspoon heeft er zojuist de roman voor gekozen haar boekencluben ik zie de film al op het grote scherm voor me. Hier sprak ik met Rachel over haar dramatische achtergrondverhaal, favoriete zin en opvoedingsrealisatie…
Allereerst: wat inspireerde je om over Assepoesters stiefmoeder te schrijven?
Het achtergrondverhaal is dramatischer dan je zou denken. In 2023 kon mijn man niet uit bed komen, hij had duizeligheid, hij moest de hele tijd overgeven, hij verloor 35 pond. Wij wisten niet wat er aan de hand was. Uiteindelijk kwamen we erachter dat hij een spoedhersenoperatie nodig had. Het herstel was wreed en we brachten zoveel tijd door in het ziekenhuis. Op een dag zat ik in de wachtkamer door mijn telefoon te scrollen en werd ik tegengehouden door een cartoonafbeelding van Assepoester’s boze stiefmoeder.
Waarom viel dat beeld je op?
Ik was destijds mantelzorger. Ik zorgde voor mijn man, zorgde voor de solo-ouderschap van onze peuter en werkte fulltime. Toen ik naar Assepoesters stiefmoeder keek, zag ik haar niet als een slechterik. Ik zag haar als een moeder die deed wat ze moest doen om voor haar gezin te zorgen.
Wat een verbluffend besef.
Dat zaadje kroop onder mijn huid. Ik kon er niet aan stoppen om erover na te denken, ik voelde me gedwongen en geroepen tot het verhaal.
Maakte u als kind voor het eerst kennis met het verhaal toen u naar de Disney-film keek?
Ja, ik was geboeid. Zelfs nu, als ik denk aan de iconische animatie, het decorontwerp en de schaal ervan, voel ik me er erg mee ingenomen. Het interessante is dat ik probeer het verhaal opnieuw te vertellen Assepoestermaar het is ook een liefdesbrief aan Assepoester.
Een heerlijk onderdeel van het lezen van de roman was het spotten van klassiekers Assepoester scènes – ze komt bijvoorbeeld naar beneden in een oude blauwe jurk, en de stiefzusters raken hem aan en hij scheurt.
Het was erg leuk om te spelen met de bekende beats en plotpunten van de Assepoester die we allemaal kennen, maar die de verwachtingen trotseren en interessante U-bochten maken. Dan explodeert de tweede helft van het boek die wereld.
Lady Tremaine heeft uiteraard twee dochters en wordt ook verantwoordelijk voor haar stiefdochter. In jouw roman realiseert ze zich uiteindelijk dat ze elk van hen op een andere manier moet opvoeden. Dat was een mooi en diepgaand moment.
Je begint het ouderschap met veel onbewuste verwachtingen: hoe het eruit zal zien, hoe je kinderen zullen zijn. Maar kinderen komen eruit wie ze zijn, en dat is voor mij een essentiële les geweest. Ouderschap is keer op keer een overtreding van de verwachtingen, op kleine en grote schaal, en je kunt geen twee kinderen op dezelfde manier opvoeden.
De roman voelt filmisch aan: je kunt je de grasvelden, het afbrokkelende huis en de dorpsmarkt duidelijk voorstellen. Welk achtergrondonderzoek heb je gedaan?
De roman is sterk in gesprek met de West-Europese versie van Assepoestermaar het speelt zich niet daadwerkelijk af in een specifieke tijdsperiode of plaats. Het was dus een beetje een kaart om zonder gevangenisstraf uit de gevangenis te komen; Ik wilde dat het zou lezen als historische fictie, maar ik hoefde niet hyperspecifiek te zijn over hoe het leven er in 1797 in Engeland uitzag. In plaats daarvan onderzocht ik een breder tijdsbestek: ik las de dagboeken van 18e-eeuwse vrouwen, etiquetteboeken voor vrouwen, fictie die in die tijd werd geschreven… Sinds Lady Tremaine een valk heeft, las ik oude valkerijhandleidingen en volgde ik vogelworkshops. Helen Macdonalds H is voor Havik is een voortreffelijk boek.
Hoe heb je de cover gekozen?
Negenennegentig procent van de auteurs mag hun covers niet kiezen, maar ik heb wel feedback kunnen geven en St. Martin’s Press was geweldig in het luisteren. Oorspronkelijk hadden we verschillende bloemen, maar ik vroeg: zouden we ooit iets uit de wereld van het boek kunnen gebruiken? Ik heb afbeeldingen gestuurd via Clara Peeterseen van de weinige vrouwelijke Nederlandse schilders uit de Gouden Eeuw. Ik wist niet dat je dit kon doen, maar St. Martin’s gebruikte de bloemen van haar schilderij voor de omslag! Ik vond dat geweldig. Het zijn niet alleen mooie bloemen, ze zijn van een vrouw die haar tijd vooruit was en iets anders deed.
Je hebt nu twee dochters van één en vier jaar oud. Dacht je aan hen terwijl je schreef?
Ja, het einde leest bijna als een brief aan jonge meisjes, aan mijn dochters. Mijn favoriete zin is de laatste zin: ‘Jij zijn het engste in het bos.’
Heel erg bedankt, Rachel! Vrouwe Tremaine is een kracht.
PS Meer favoriete boekenEn De moederschapsgedichten van Kate Baer laten me lachen en huilen.
