Na de release van de psychologische horror ‘Exit 8′ uit 2025 en nu A24’s ‘Backrooms’ liminale horror naar de massa zal brengen, zullen velen zich afvragen wat dit opkomende subgenre en zijn online oorsprong zijn. “Backrooms” is geregisseerd door Kane Parsons, de VFX-kunstenaar achter de webserie “Backrooms”, die in 2022 een internetfenomeen werd. Die serie was op zijn beurt gebaseerd op een afbeelding die in de jaren 2010 op meerdere prikborden werd geplaatst en die een leeg kantoor afbeeldde, badend in ziekelijk geel fluorescerend licht. Dit beeld en de online kennis die het voortbracht zijn prominente voorbeelden geworden van de esthetiek van de liminale ruimte en de uitloper ervan, de liminale horror. Maar wat betekenen deze nog steeds ontluikende stilistische stromingen eigenlijk precies?
In februari 2026, een “Backrooms”-trailer beloofde een getrouwe vertaling van de virale internetsensatie. Maar dit zal niet de eerste keer zijn dat online horror-esthetiek in films verschijnt. “Skinamarink” uit 2023 had een aparte uitstraling sterk geïnspireerd door online horrorwerken, met korrelige beelden van een slecht verlichte woning in een buitenwijk die gevoelens van onbehagen en sluipende angst oproepen. LEGO-stenen verspreid over een tapijt, houten lambrisering nauwelijks verlicht door een bleke gloed. Het was allemaal bekend en toch op de een of andere manier verontrustend op een manier die suggereerde dat er iets vreselijk mis was gegaan.
Wat dat precies was bleef onduidelijk, maar dat was wel ongeveer het punt. Liminale horror draait om het exploiteren van dat ongrijpbare, vage gevoel van onbehagen dat voortkomt uit de botsing tussen vertrouwdheid en het onbekende. Maar er is zelfs meer aan de hand dan dat. De liminale ruimte en de daaraan verbonden horrorgevoeligheid spreken tot diepere gevoelens van verloren hoop die vrijwel zeker grote delen van het maken van horrorfilms in het komende decennium zullen gaan bepalen. Dus als je niet weet wat liminale horror eigenlijk is, is dit het moment om je kennis op te frissen.
Liminal horror gaat over meer dan alleen griezelige verlaten kamers
De term ‘liminaliteit’ verwijst naar het zich in een overgangstoestand bevinden tussen twee dingen en komt van de Latijnse wortel ‘Limen’, wat ‘drempel’ betekent. Dit kan psychologisch zijn, zoals halverwege slaap en waakzaamheid, of het kan verwijzen naar daadwerkelijke ruimtes: perrons van treinstations, luchthavenpoorten, hotelgangen. Dit zijn allemaal ruimtes die zijn ontworpen om ons van het ene gebied naar het andere te brengen en in die zin enigszins etherisch aan te voelen. Dit heeft geleid tot een hele esthetiek die gewijd is aan het verkennen van de liminaliteit van fysieke ruimtes.
De esthetiek van de liminale ruimte ontstond naast een reeks vergelijkbare onheilspellende en duistere nostalgische stijlen zoals Weirdcore of Dreamcore. Deze zijn allemaal online geboren toen millennials rekening hielden met hun heimwee naar een tijd die, in het tijdperk van sociale media en technologische dominantie, eenvoudigweg niet langer bestond. Ondertussen raakten opeenvolgende generaties gefascineerd door een tijdperk dat ze net hadden gemist. Tegenwoordig bevinden millennials die zich op de een of andere manier uit de wereld bedrogen voelen die hen tijdens hun jeugd was beloofd, in één lijn met Gen-Zers die ervaren wat bekend staat als Anemoia, ook wel nostalgie genoemd naar een tijd die ze niet eens hebben meegemaakt.
Het liminale horror-subgenre is slechts één uitdrukking van deze stand van zaken. Net als Weirdcore omarmt het de liminaliteit door vertrouwde omgevingen te gebruiken en tegelijkertijd de gevoelens te ondermijnen die typisch zijn voor dergelijke omgevingen: beelden van speelplekken zonder kinderen of video’s van overdekte waterparken die eeuwig lijken door te gaan. Op deze manier zijn ze emblematisch voor een sombere weemoed die de vreugde van de jeugd opnieuw contextualiseert als een onvervulde belofte. Liminale horror gaat vaak verder dan de esthetiek van de liminale ruimte door elementen van meer traditionele horror op te nemen, zoals de monsters die door de eindeloze gangen sluipen in “Backrooms” -video’s.
Liminale horror zal binnenkort mainstream worden en het is al begonnen
Liminale horror overlapt vaak met andere online horror-esthetiek. Je zult er bijvoorbeeld veel van zien analoge horror in het liminale genre – iets dat de “Backrooms” lijken te zullen omarmen met verschillende sequenties die eruit zien alsof ze zijn gefilmd met een camcorder uit de jaren 2000. Nogmaals, het doel van dit alles is om een nostalgisch gevoel op te wekken met een tint van verdriet of duisternis. Daarin schuilt de liminaliteit. Liminale horror probeert ons op te hangen tussen nostalgie en onbehagen, ons onder te dompelen in een vertrouwde omgeving en ons tegelijkertijd op de drempel van terreur te plaatsen. Het is ongelooflijk effectief als het goed wordt gedaan, en het lijkt erop dat het populairder zal worden naarmate online-esthetiek mainstream wordt.
Neem zoiets als ‘Exit 8’, de Japanse psychologische horror gebaseerd op de gelijknamige videogame uit 2023. “The Exit 8” is ontwikkeld door de Japanse indiestudio Kotake Create en uitgebracht in 2023. Spelers navigeren door een bijna verlaten ondergronds metrostation in Japan, waar ze omgevingsafwijkingen moeten vermijden om zich een weg te banen door de schijnbaar eindeloze gangen. Beschreven op de Steam-pagina als “een korte loopsimulator geïnspireerd door Japanse ondergrondse gangen, liminale ruimtes en achterkamers”, legde de game de vage maar toch op de een of andere manier specifieke sfeer van liminale horror vast, die op zijn beurt zijn weg vond naar de verfilming.
De komende tijd zullen we dit steeds vaker gaan zien. Films als het eerder genoemde “Skinamarink” en de opvallende horror uit 2024 “I Saw the TV Glow” waren de eerste tekenen dat online horror-esthetiek – inclusief liminale horror – zijn weg naar de mainstream vond. Nu zal “Backrooms” ze verder op de voorgrond brengen, waardoor het grote publiek een volledige liminale horrorervaring krijgt.
